Welkom bij Nederlands
minute
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
Welkom bij Nederlands
minute
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
§2 Ruis op de lijn
LessonUp • 4 basis & 4 kader vmbo
Ruis in interactie herkennen
±20–25 min LessonUp + ±20 min werken uit het boek
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
POLL
Heb jij dit weleens meegemaakt?
Je stuurt iemand een appje:
‘Is goed.’
De ander reageert:
‘Waarom doe je zo boos?’
Maar jij was helemaal niet boos.
Hoe kan dat?
Mogelijk is er ruis: de ontvanger interpreteert het bericht anders dan de zender bedoelde.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
LEERDOEL
Leerdoel
Na deze les kun je:
• uitleggen wat ruis in communicatie/interactie is;
• voorbeelden van ruis herkennen;
• uitleggen waardoor misverstanden kunnen ontstaan.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
THEORIE
Communicatie: zender en ontvanger
Bij communicatie is er meestal:
ZENDER → BOODSCHAP → ONTVANGER
De zender wil iets duidelijk maken.
De ontvanger probeert de boodschap te begrijpen.
Maar onderweg kan er iets misgaan…
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
THEORIE
Wat is ruis?
RUIS = iets waardoor de boodschap niet goed overkomt of anders wordt begrepen dan bedoeld.
Ruis kan ontstaan door bijvoorbeeld:
• lawaai of afleiding;
• onduidelijke woorden;
• een verkeerde toon;
• emoties;
• aannames;
• appjes zonder gezichtsuitdrukking of intonatie.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Is hier sprake van ruis?
De docent legt een opdracht uit.
Op de gang wordt hard geschreeuwd.
Daan hoort maar de helft van de uitleg.
A Ja
B Nee
A – ja. Het lawaai zorgt ervoor dat de boodschap niet goed bij Daan aankomt.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
En hier?
Sara zegt tegen haar vriendin:
‘Lekker gedaan hoor!’
Ze bedoelt het als compliment.
Haar vriendin denkt dat Sara sarcastisch is.
A Er is ruis.
B Er is geen ruis.
A – er is ruis. De boodschap wordt anders geïnterpreteerd dan Sara bedoelde.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Waardoor ontstaat de ruis?
Je krijgt een appje:
‘Prima.’
Je weet niet of de ander tevreden, boos of geïrriteerd is.
Wat ontbreekt vooral?
A De zender
B Intonatie en gezichtsuitdrukking
C De ontvanger
D Het onderwerp
B – bij tekstberichten ontbreken vaak intonatie en gezichtsuitdrukking.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Welke situatie bevat géén ruis?
A Je hoort iemand niet door harde muziek.
B Je begrijpt een moeilijk woord verkeerd.
C Je vraagt wat iemand bedoelt en krijgt een duidelijke uitleg.
D Je denkt dat iemand boos is door de toon van een appje.
C – de boodschap wordt juist verduidelijkt; daardoor wordt ruis verminderd.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
OPEN VRAAG
Wat ging er mis?
Jesse vraagt: ‘Kun je straks even helpen?’
Milan antwoordt: ‘Misschien.’
Jesse denkt: Milan wil niet helpen.
Milan bedoelt: ik weet nog niet hoe laat ik klaar ben.
Wat is hier de ruis?
Het woord ‘misschien’ wordt door Jesse anders geïnterpreteerd dan Milan het bedoelt.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
KENNISCHECK
Ruis door emoties
Je bent al geïrriteerd voordat iemand iets tegen je zegt.
Die persoon zegt:
‘Kun je even opschuiven?’
Jij hoort vooral:
‘Ga aan de kant!’
Kan je eigen stemming voor ruis zorgen?
A Ja
B Nee
A – ja. Emoties kunnen invloed hebben op hoe je een boodschap interpreteert.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Hoe voorkom je ruis?
Wat helpt het BEST als je twijfelt over wat iemand bedoelt?
A Zelf bedenken wat de ander waarschijnlijk bedoelt.
B Meteen boos reageren.
C Vragen: ‘Hoe bedoel je dat?’
D Het bericht doorsturen naar anderen.
C – door om verduidelijking te vragen controleer je of je de boodschap goed hebt begrepen.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
OPEN VRAAG
Basis/kader challenge
‘Doe normaal.’
4 BASIS:
Bedenk twee verschillende manieren waarop deze zin bedoeld kan zijn.
4 KADER:
Leg daarnaast uit welke rol toon, situatie of relatie tussen de personen speelt bij de betekenis.
Bijvoorbeeld boos/waarschuwend of lachend/plagend. Voor kader: context en intonatie bepalen mede hoe de ontvanger de boodschap begrijpt.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Mini-situatie
Noa appt:
‘Je bent weer lekker op tijd.’
Sam is vijf minuten te laat.
Is deze boodschap letterlijk bedoeld?
A Ja, Noa geeft een compliment.
B Nee, waarschijnlijk is het ironisch/sarcastisch.
C Dat kun je altijd zeker weten uit één appje.
D Er is geen boodschap.
B – waarschijnlijk niet letterlijk. Zonder verdere context kan de ontvanger de toon wel verkeerd begrijpen.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
KENNISCHECK
Onthoud dit
RUIS = de boodschap komt niet goed of anders over dan bedoeld.
Vraag jezelf af:
1. Wat bedoelt de zender?
2. Wat begrijpt de ontvanger?
3. Waardoor ontstaat het verschil?
4. Hoe kun je het misverstand oplossen?
Handige zin:
‘Hoe bedoel je dat precies?’
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
BOEKOPDRACHTEN
Nu aan het werk 📚
Open je boek bij §2 Ruis op de lijn.
Basis: blz 80-81 alle opdrachten
Kader: blz 78-79 alle opdrachten
⏱ Werktijd: ongeveer 20 minuten
1. Maak de opdrachten van §2.
Klaar met §2? Maak de opdrachten van §1 af.
Werk eerst zelfstandig.
Kom je ergens niet uit? Kijk terug naar de theorie.
§2 RUIS OP DE LIJN • 4 BASIS/KADER
MEERKEUZE
Exit-ticket
Wanneer is er sprake van ruis?
A Als zender en ontvanger de boodschap hetzelfde begrijpen.
B Als een boodschap niet of anders overkomt dan bedoeld.
C Alleen als er veel lawaai is.
D Alleen bij appjes.
B – ruis is alles waardoor een boodschap niet goed of anders overkomt dan bedoeld.