Opdracht 19 - Tekstsoort: de ingezonden brief
De ingezonden brief
Onderdelen in deze les
De ingezonden brief
Open met herkenning: leerlingen hebben dit in jaar 1 al gezien. Benoem dat ze nu beter leren waar je een ingezonden brief aan herkent en wat het doel ervan is.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat een ingezonden brief is en waaraan ik die herken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij een ingezonden brief?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door bij woorden als mening, krant, brief, lezers of argument.
Waar kom je ze tegen?
Een ingezonden brief staat:
in de krant
in een tijdschrift
op internet
Online staan ze vaak op websites van kranten.
Houd het concreet: koppel aan plekken die leerlingen kennen, zoals nieuwssites of een rubriek met reacties van lezers.
Een plek voor brieven van lezers
De meeste kranten hebben een aparte rubriek voor ingezonden brieven.
Daar plaatsen zij brieven van lezers.
Niet elke brief wordt ook echt geplaatst.
Leg kort uit dat een redactie kiest welke brieven passen, duidelijk zijn of interessant zijn voor andere lezers.
Wat is een ingezonden brief?
Een ingezonden brief is een tekst waarin een lezer zijn of haar mening geeft over een onderwerp.
Die mening kan gaan over iets uit de samenleving, uit het nieuws of uit het dagelijks leven.
Benadruk het woord 'mening'. Dat is het belangrijkste verschil met een neutraal nieuwsbericht.
Onderwerpen van een ingezonden brief
Het onderwerp is vaak iets waar mensen verschillend over denken.
Daarom wil de schrijver reageren.
Voorbeelden
Kenmerk
energiebesparing
een beslissing van de regering
discriminatie
Laat zien dat het onderwerp breed kan zijn, zolang er maar een duidelijke mening over mogelijk is.
Het doel: overtuigen
Het doel van een ingezonden brief is overtuigen.
De schrijver wil dat lezers zijn of haar mening gaan begrijpen of overnemen.
Maak het verschil duidelijk tussen informeren en overtuigen. Een ingezonden brief probeert de lezer een kant op te sturen.
Wat is het doel van een ingezonden brief?
vermaken
uitleggen
overtuigen
samenvatten
De kern van deze subtopic: een ingezonden brief wil de lezer overtuigen van een mening, niet alleen informatie geven.
Maak de tekst compleet
Een ingezonden brief staat in de krant, in een tijdschrift en op internet. In de brief geeft een lezer een mening over een onderwerp. Het doel is de lezer overtuigen.
Alle woorden komen letterlijk terug uit de behandelde slides over plaats, inhoud en doel van de ingezonden brief.
Waar staat de mening vaak?
De mening van de schrijver vind je vaak:
in de inleiding
of als conclusie in de laatste alinea
Let dus goed op het begin en het einde van de tekst.
Leerlingen kunnen denken dat de mening altijd vooraan staat. Benoem dat het ook pas aan het einde duidelijk kan worden.
Argumenten ondersteunen de mening
Om de lezer te overtuigen, gebruikt de schrijver argumenten.
Een argument is een reden waarom de mening volgens de schrijver juist is.
Geef mondeling een simpel voorbeeld: 'Er moet minder plastic op school zijn, want dat is beter voor het milieu.'
Voorbeelden kunnen ook helpen
Soms gebruikt de schrijver ook voorbeelden.
Voorbeelden maken een argument duidelijker en sterker voor de lezer.
Leg uit dat voorbeelden niet altijd verplicht zijn, maar wel vaak handig zijn om een argument begrijpelijk te maken.
Kenmerken van een ingezonden brief
Je herkent een ingezonden brief aan:
een duidelijke mening
argumenten bij die mening
soms voorbeelden
de naam van de schrijver onderaan
Dit is de kernslide van de les. Laat leerlingen zien dat deze kenmerken samen helpen om de tekstsoort te herkennen.
Naam van de schrijver
Onder een ingezonden brief staat de naam van de schrijver.
Daardoor weet je wie de mening heeft geschreven.
Noem dat dit een zichtbaar kenmerk is dat leerlingen snel kunnen gebruiken bij het herkennen van de tekstsoort.
Niet elke brief wordt geplaatst
Kranten plaatsen niet alle ingezonden brieven.
Een brief moet passen bij de krant of de rubriek. De redactie kiest welke brief wordt gepubliceerd.
Houd het eenvoudig: de redactie maakt een keuze. Vermijd te veel uitweiding over journalistieke selectie.
Waar vind je de mening vaak?
inleiding of slot
alleen in het midden
bij de naam
boven de titel
Let op de misvatting: leerlingen denken vaak dat de mening altijd alleen vooraan staat. Hier kan het ook in de conclusie staan.
Vul de juiste woorden in
Om de lezer te overtuigen, gebruikt de schrijver argumenten. Soms gebruikt de schrijver ook voorbeelden. Je herkent een ingezonden brief ook aan de naam van de schrijver onderaan. Niet elke brief wordt geplaatst.
Deze invuloefening bundelt de kenmerken van de tekstsoort en het feit dat de redactie niet elke brief publiceert.
Noem 2 kenmerken van een ingezonden brief.
Goede antwoorden noemen minimaal twee kenmerken, zoals: duidelijke mening, argumenten, soms voorbeelden, naam van de schrijver onderaan.
Samengevat
Een ingezonden brief is een meningstekst van een lezer.
De schrijver wil lezers overtuigen.
Dat doet hij of zij met argumenten en soms met voorbeelden.
Je herkent de tekst ook aan de naam onderaan.
Gebruik deze slide om de les rond te maken: wat is het, wat is het doel, en waaraan herken je het?
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden terugblikken. Mogelijke punten: wat een ingezonden brief is, doel overtuigen, mening, argumenten, naam onderaan.
Wat vond jij het lastigst?
Gebruik dit als korte metacognitieve check. Mogelijke antwoorden: mening vinden, argumenten herkennen, verschil met nieuwsbericht, plek van conclusie.
Begrippen
ingezonden brief - brief van een lezer met een mening over een onderwerp
mening - wat iemand ergens van vindt
overtuigen - zorgen dat iemand jouw mening gaat begrijpen of overnemen
argument - reden die een mening ondersteunt
inleiding - het begin van een tekst
conclusie - het slot van een tekst
rubriek - vast onderdeel in een krant of tijdschrift
Deze slide heeft geen instructies
