L E E S S P O O R
De wolf is terug
Begrijpend lezen · AVI E7
L E E S S P O O R
De wolf is terug
Begrijpend lezen · AVI E7
Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.
Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E7, met de leesstrategie feit of mening. AVI E7 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 7 haalt. Deze les past daarom bij vlotte lezers in groep 7 en in groep 8. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.
Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.
Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Raoul Feignoux, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Dit ga je leren
1
Je kan uitleggen wat het verschil is tussen een feit en een mening.
2
Je kan in een tekst een feit en een mening aanwijzen.
3
Je kan uitleggen waarom mensen verschillend denken over de wolf in Nederland.
Leesstrategie van vandaag: Feit of mening
Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Foto: een Europese wolf
K I J K E N V O O R S P E L
De wolf is terug
Wat betekent de titel "De wolf is terug", denk je?
Wat weet jij al over wolven?
Praat met je buur.
minute
second
Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Raoul Feignoux, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Woorden die je gaat lezen
beschermd
je mag het dier niet doden of vangen
roofdier
een dier dat andere dieren vangt en opeet
roedel
een groep wolven die samen leeft
Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Z O P A K J E H E T A A N
Feit of mening
Een feit is iets wat waar is. Je kunt het nakijken.
Een mening is wat iemand ergens van vindt. Een ander kan er anders over denken.
Woorden als vinden, denken, mooi, prachtig en eng wijzen vaak op een mening.
Vraag jezelf af: kan ik dit nakijken, of vindt iemand dit?
Voorbeeld
Een kat heeft snorharen.
Feit: dat kun je nakijken.
Katten zijn de leukste huisdieren.
Mening: een ander kan daar anders over denken.
Strategie: doe de strategie feit of mening één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De wolf is terug · deel 1 van 3
Vroeger leefden er in grote delen van Nederland wolven. Boeren en jagers waren bang voor hun vee. Daarom werd er zo vaak op wolven gejaagd dat ze meer dan honderd jaar geleden volledig verdwenen waren. Later werd de wolf in de rest van Europa een beschermde diersoort, en daardoor nam het aantal wolven daar geleidelijk weer toe.
In 2015 liep er voor het eerst in lange tijd weer een wolf door ons land. Hij was vanuit Duitsland de grens overgestoken. Een paar jaar later werden er op de Veluwe zelfs jonge wolven geboren.
Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Meer dan honderd jaar geleden waren de wolven in Nederland verdwenen. In 2015 liep er weer een wolf door ons land.
Antwoord: verdwenen, 2015. Het woord beschermd blijft over: dat werd de wolf later in de rest van Europa. Vraag door: is "In 2015 liep er weer een wolf door ons land" een feit of een mening? Antwoord: een feit, je kunt het nakijken.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De wolf is terug · deel 2 van 3
Een wolf is een roofdier dat vooral reeën, edelherten en wilde zwijnen vangt. Wolven leven meestal in een roedel, dat is een ouderpaar met de jongen van de afgelopen jaren. Zo'n roedel verdedigt een uitgestrekt eigen leefgebied, dat vaak duizenden voetbalvelden groot is.
Wolven zijn schuw en gaan mensen doorgaans uit de weg. Toch vallen ze soms schapen aan, vooral wanneer die onvoldoende beschermd worden door een stevig, hoog hek.
Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een wolf is een roofdier. Wolven leven meestal in een roedel: een ouderpaar met hun jongen.
Antwoord: roofdier, roedel. Het woord kudde blijft over: zo heet een groep schapen of koeien. Extra vraag voor snelle lezers: zoek in deel 2 een zin met het woord toch. Wat staat er tegenover elkaar? Antwoord: wolven gaan mensen uit de weg, maar vallen soms wel schapen aan.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wanneer vallen wolven vooral schapen aan?
Tip: zoek het woord schapen in deel 2.
Antwoord: vooral wanneer de schapen niet goed beschermd worden door een stevig, hoog hek. Het staat in de laatste zin van deel 2. Hulp: laat de leerling eerst het woord schapen opzoeken en dan het stuk na vooral wanneer lezen.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De wolf is terug · deel 3 van 3
Over de terugkeer van de wolf verschillen de meningen sterk. Schapenhouder Ingrid heeft het er moeilijk mee: "Er zijn al twee keer schapen van mij doodgebeten. Ik vind dat de wolf hier niet thuishoort, want ons land is veel te dichtbevolkt."
Boswachter Youssef denkt daar heel anders over: "De wolf hoort gewoon in de natuur. Omdat hij vaak zieke en verzwakte dieren vangt, blijft de groep reeën en herten gezond. Ik vind het prachtig dat hij eindelijk terug is."
Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom groeide het aantal wolven in Europa weer?
Tip: zoek het signaalwoord daardoor in deel 1.
Omdat er meer schapen in de wei kwamen.
Omdat er in Europa veel meer bossen kwamen.
Omdat de wolf een beschermd dier werd.
Omdat wolven minder vaak ziek werden.
Antwoord: C. In deel 1 staat: de wolf werd een beschermd dier, en daardoor groeide het aantal wolven weer. Wie A kiest, haalt deel 2 erbij: daar gaat het over schapen, maar niet over waarom er meer wolven kwamen.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom is de wolf volgens boswachter Youssef goed voor de natuur?
Tip: zoek wat Youssef zegt in deel 3.
Antwoord: de wolf vangt vaak zieke en verzwakte dieren. Zo blijft de groep reeën en herten gezond. Bespreek: Youssef zegt dit als boswachter, maar er staat ook een mening in zijn woorden. Welke zin is dat? Antwoord: ik vind het prachtig dat hij eindelijk terug is.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Welke zin is een mening?
Tip: welke zin kun je niet nakijken?
Ik vind het prachtig dat hij eindelijk terug is.
Een wolf is een roofdier.
In 2015 liep er weer een wolf door ons land.
Wolven leven meestal in een roedel.
Antwoord: A. Het woord vind en het woord prachtig laten zien dat Youssef zegt wat hij ervan vindt. De andere zinnen zijn feiten uit de tekst: die kun je nakijken. Vraag door: welke mening heeft Ingrid? Antwoord: ze vindt dat de wolf hier niet thuishoort.
Leesspoor · AVI E7
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Hoort de wolf in Nederland? Geef je mening en één feit uit de tekst.
Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Er is geen goed of fout antwoord op de mening. Let erop dat de leerling een mening (ik vind ...) en een feit uit de tekst geeft, en die twee niet door elkaar haalt. Voorbeeldantwoord: Ik vind dat de wolf hier mag blijven. Een feit is dat wolven vooral reeën, herten en wilde zwijnen eten. Laat een paar leerlingen met verschillende meningen hun antwoord voorlezen. Hulp: geef het begin "Ik vind dat ... Een feit uit de tekst is ..."
Leesspoor · AVI E7
V O L G E N D E L E S
Minder plastic, schonere zee
Leesstrategie: Bedoeling van de schrijver
Leerdoel: Je kan uitleggen waarom plastic een probleem is voor de zee.
Hoe zou plastic in de zee terechtkomen, denk je?
Volgende les: in de volgende les van Leesspoor E7 lezen de leerlingen "Minder plastic, schonere zee" en oefenen ze de leesstrategie bedoeling van de schrijver. Stel de vraag op de dia alvast, zodat de klas er nieuwsgierig naar wordt. Image credit: Marek Ślusarczyk (Tupungato), CC BY 3.0
Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.