Leesspoor E7: Eerst checken, dan delen

L E E S S P O O R

Eerst checken, dan delen

Begrijpend lezen · AVI E7

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsBasisschoolGroep 8

In deze les zitten 16 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen lezen een informatieve tekst op AVI-niveau E7 (groep 7 en 8) over een bericht dat op internet rondgaat. Ze leren met vier vragen nagaan of een bron betrouwbaar is en maken invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. Elk tekstdeel kan worden voorgelezen.

Onderdelen in deze les

L E E S S P O O R

Eerst checken, dan delen

Begrijpend lezen · AVI E7

Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.

Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E7, met de leesstrategie is de bron betrouwbaar?. AVI E7 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 7 haalt. Deze les past daarom bij vlotte lezers in groep 7 en in groep 8. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.

Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.

Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Dennis Cortés, CC0

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Dit ga je leren

1

Je kan uitleggen wat een betrouwbare bron is.

2

Je kan met vier vragen nagaan of een bericht te vertrouwen is.

3

Je kan uitleggen waarom je een bericht eerst checkt voordat je het deelt.

Leesstrategie van vandaag: Is de bron betrouwbaar?

Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Foto: een smartphone

K I J K E N V O O R S P E L

Eerst checken, dan delen

  • Heb jij weleens een bericht gezien dat niet bleek te kloppen?

  • Wat zou de titel "Eerst checken, dan delen" betekenen?

Praat met je buur.

1

minute

00

second

Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Dennis Cortés, CC0

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Woorden die je gaat lezen

betrouwbaar

je kunt erop vertrouwen dat het klopt

bron

waar informatie vandaan komt

misleiden

iemand expres iets laten geloven wat niet waar is

Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Z O P A K J E H E T A A N

Is de bron betrouwbaar?

  1. Vraag je af: wie heeft dit gemaakt, en waarom?

  2. Kijk of er een datum bij staat.

  3. Let op de toon: wil het bericht vooral dat je klikt?

  4. Vergelijk met andere betrouwbare bronnen.

Voorbeeld

Bericht: ZO WORD JE IN 1 DAG RIJK!!! Klik snel!

Betrouwbaar? Nee. Er staat geen maker en geen datum bij, en de hoofdletters en uitroeptekens willen vooral dat je klikt.

Strategie: doe de strategie is de bron betrouwbaar? één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Eerst checken, dan delen · deel 1 van 3

Amir scrolt op zijn telefoon en ziet een filmpje met een opvallende kop: "Onderzoekers ontdekken dat je slimmer wordt van elke dag chocola!" Het filmpje is al duizenden keren gedeeld. Amir wil het meteen naar zijn vrienden sturen, maar zijn zus vraagt: "Weet je eigenlijk wel of dat klopt?"

Op internet kan iedereen alles zetten. Daardoor staan er naast betrouwbare berichten ook veel berichten die niet kloppen, half kloppen of je expres misleiden.

Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.

Vul de woorden in.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Op internet kan iedereen alles zetten. Daardoor kloppen niet alle berichten.

iedereen
berichten
niemand

Antwoord: iedereen, berichten. Het woord niemand blijft over. Vraag: welk signaalwoord laat hier oorzaak en gevolg zien? Daardoor.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Eerst checken, dan delen · deel 2 van 3

Gelukkig kun je zelf onderzoeken of een bericht te vertrouwen is. Kijk eerst wie het heeft gemaakt: een bekende nieuwszender, een expert of een onbekend account? Kijk daarna of er een datum bij staat, want een oud bericht kan niet meer kloppen.

Let ook op de toon. Berichten met veel uitroeptekens, hoofdletters en woorden als "schokkend" willen vaak vooral dat je klikt of deelt.

Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.

Vul de woorden in.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Kijk eerst wie het bericht heeft gemaakt. Kijk daarna of er een datum bij staat.

gemaakt
datum
plaatje

Antwoord: gemaakt, datum. Het woord plaatje blijft over. Extra vraag voor snelle lezers: waarom is een datum belangrijk? Een oud bericht kan niet meer kloppen.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Waaraan herken je een bericht dat vooral wil dat je klikt?

Tip: zoek het woord toon in deel 2.

Antwoord: veel uitroeptekens, hoofdletters en woorden als "schokkend". Twee van de drie is genoeg. Laat leerlingen voorbeelden noemen die ze zelf weleens zagen, zonder namen van mensen.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Eerst checken, dan delen · deel 3 van 3

De belangrijkste stap is vergelijken. Zoek op of andere betrouwbare bronnen hetzelfde vertellen. Kun je het nergens anders vinden, dan is de kans groot dat het bericht niet klopt.

Amir zoekt het op en ontdekt dat geen enkele betrouwbare bron het chocoladebericht noemt. Hij besluit het filmpje niet door te sturen. "Eerst checken, dan pas delen," zegt zijn zus tevreden.

Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Waarom staan er op internet ook berichten die niet kloppen?

Tip: zoek het signaalwoord daardoor in deel 1.

A

Omdat nieuwsorganisaties vaak fouten maken.

B

Omdat berichten na een tijdje veranderen.

C

Omdat iedereen er alles op kan zetten.

D

Omdat telefoons berichten fout laten zien.

Antwoord: C. Voor daardoor staat de oorzaak. Wie B kiest, denkt aan de datum uit deel 2: een oud bericht kan niet meer kloppen, maar dat is niet waarom er onjuiste berichten bestaan.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Wat doet Amir uiteindelijk met het filmpje, en waarom?

Tip: lees de laatste alinea van deel 3.

Antwoord: hij stuurt het niet door, omdat geen enkele betrouwbare bron het bericht noemt. Een goed antwoord noemt allebei.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Wat is volgens de tekst de belangrijkste stap?

Tip: zoek het woord belangrijkste in deel 3.

A

Vergelijken met andere betrouwbare bronnen.

B

Kijken hoe vaak het al is gedeeld.

C

Het eerst aan je vrienden doorsturen.

D

Kijken of er een filmpje bij zit.

Antwoord: A. Bespreek B: dat iets vaak gedeeld is, zegt niets over of het klopt. Het chocoladefilmpje was ook duizenden keren gedeeld.

Leesspoor · AVI E7

1 Voor het lezen

2 Lezen

3 Na het lezen

Wat ga jij voortaan doen voordat je iets deelt?

1

Kijken wie het gemaakt heeft

2

Zoeken of andere bronnen het ook zeggen

3

Allebei

4

Ik deel bijna nooit iets

Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Er is geen goed of fout antwoord. Vraag een paar leerlingen waarom ze dit kozen, en laat de klas de vier vragen uit de strategie nog eens opnoemen: wie maakte het, staat er een datum bij, wat is de toon, zeggen andere bronnen het ook?

Klik hier

voor meer

Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.