Vegetatief vermeerderen
Vegetatief vermeerderen
Open vanuit herkenning: veel kamerplanten en tuinplanten kun je vermeerderen zonder zaden te gebruiken.
Lesdoelen
Je kunt verschillende stekvormen herkennen en toepassen.
Je kunt uitleggen wat vegetatief vermeerderden is.
De gebruiker gaf twee lesdoelen. Volgens de instructie kies ik één doel dat het best door de subtopics wordt gedragen. In de les komt ook de uitleg van vegetatief vermeerderen terug.
In de vorige les hebben we met elkaar gestekt. Waarop moet je letten tijdens het stekken?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: plant, wortels, blad, stengel, moederplant, groeien, water, grond.
Wat is vegetatief vermeerderen?
Vegetatief vermeerderen is het maken van nieuwe planten uit delen van een moederplant.
Daarbij gebruik je geen zaden, maar bijvoorbeeld een stengel, blad of worteldeel.
Benadruk dat de nieuwe plant ontstaat uit bestaand plantmateriaal.
Kenmerk van deze vorm
De nieuwe plant is genetisch bijna gelijk aan de moederplant.
Eigenschappen zoals bladvorm en bloemkleur blijven meestal behouden.
Daarom is deze manier handig als je precies dezelfde plant wilt.
Gebruik het woord kloon alleen als de groep dat al kent of aankan.
Waarom gebruiken kwekers dit?
Snel meerdere planten krijgen
Zeker weten welke eigenschappen de plant heeft
Handig bij planten die weinig of moeilijk zaad vormen
Leg het verschil met zaaien kort uit: zaaien geeft meer variatie, stekken meer gelijkheid.
Wanneer lukt het goed?
Een stek slaat beter aan als:
het plantdeel gezond is
de snijplek schoon is gemaakt
er genoeg vocht, warmte en licht is
de stek nog geen last heeft van uitdroging
Noem dat te fel zonlicht jonge stekken juist kan laten uitdrogen.
Wat betekent vegetatief vermeerderen?
Nieuwe planten uit plantdelen
Nieuwe planten uit zaden
Planten sneller water geven
Bloemen met de hand bestuiven
Toetst de kern van slides 2-5. Verwarring met zaaien is hier de belangrijkste misconceptie.
Maak de uitleg compleet
Bij vegetatief vermeerderen maak je nieuwe planten uit delen van een moederplant. Je gebruikt dus geen zaden. Deze manier is handig als je planten met dezelfde eigenschappen wilt krijgen.
De woorden komen rechtstreeks uit de eerste uitleg en het kenmerk van vegetatief vermeerderen.
Stengelstek
Een stengelstek is een stukje stengel met één of meer knopen.
Uit die knopen kunnen nieuwe wortels en bladeren ontstaan.
Een knoop is de plek waar blad of zijtak aan de stengel zit.
Stengelstek toepassen
Snijd een gezonde stengel af
Verwijder de onderste bladeren
Zet de onderkant in water of stekgrond
Houd de stek vochtig, maar niet kletsnat
Voorbeelden: munt, geranium, tradescantia.
Bladstek
Bij een bladstek gebruik je een heel blad of een deel van een blad.
Dat blad vormt later wortels en soms een nieuw scheutje.
Goed voorbeeld zijn vetplanten en sommige sierplanten zoals sansevieria of begonia.
Bladstek toepassen
Neem een stevig, onbeschadigd blad
Laat de snijwond soms even drogen
Leg of steek het blad op vochtige grond
Voeg stekpoeder toe aan het stekje
Wacht tot wortels en jonge plantjes ontstaan
Bij vetplanten is het drogen van de wond belangrijk om rotten te voorkomen.
Wortelstek en uitlopers
Sommige planten maak je nieuw uit worteldelen of uitlopers.
Een wortelstek groeit uit een stukje wortel. Een uitloper is een jonge plant die al aan de moederplant vastzit.
Koppel dit aan herkenbare voorbeelden zoals framboos, aardbei of sommige vaste planten.
Verschillende stekvormen herkennen
Stengelstek: je gebruikt een stuk stengel
Bladstek: je gebruikt een blad of bladdeel
Wortelstek: je gebruikt een stukje wortel
Uitloper: een jong plantje groeit al vanuit
de moederplant
Dit is de samenvattende onderscheidingsslide van de stekvormen.
Vul de stekvormen in
Een stengelstek maak je van een stuk stengel. Bij een bladstek gebruik je een blad of bladdeel. Een wortelstek groeit uit een stukje wortel. Een uitloper is een jong plantje dat nog aan de moederplant vastzit.
Laat leerlingen de vier stekvormen precies koppelen aan het juiste plantdeel.
Stekken stap voor stap
Gezond plantdeel kiezen → netjes afsnijden → in water of stekgrond zetten → vochtig houden → wachten op wortels → jonge plant verder laten groeien
Gebruik deze slide als overzicht van het algemene proces, zonder per stekvorm alle details te herhalen.
Veelgemaakte fouten
Een zwak of ziek plantdeel nemen
Vies gereedschap gebruiken
Te weinig vocht geven
De stek te donker of juist in felle zon zetten
Te snel trekken aan de stek om wortels te controleren
Benadruk dat geduld belangrijk is: wortelvorming kost tijd.
Van stek naar nieuwe plant
Als de stek voldoende wortels heeft, kan hij in een eigen pot of in de volle grond verder groeien.
Zo ontstaat uit één moederplant een nieuwe, gelijkende plant.
Laat hier de les landen: vegetatief vermeerderen is praktisch én voorspelbaar.
Wat is een veelgemaakte fout bij stekken?
Vochtig houden
Gezond plantdeel kiezen
Vies gereedschap gebruiken
Wachten op wortels
Gebaseerd op slides 12-14. De juiste keuze is een fout; de andere opties zijn juist goede stappen.
Zet het proces goed neer
Bij stekken kies je eerst een gezond plantdeel. Daarna zet je de stek in water of stekgrond. Vervolgens houd je de stek vochtig en wacht je op wortels. Daarna kan de jonge plant verder groeien.
Herhaalt het algemene stappenplan en koppelt dat aan voorwaarden voor succes.
Wat uit deze les ga jij zeker onthouden?
Bespreek antwoorden zoals: verschil tussen stengelstek, bladstek, wortelstek en uitloper; hoe je een stek laat aanslaan; dat nieuwe planten op de moederplant lijken.
Welk deel vond jij het lastigst vandaag?
Laat leerlingen terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden, stappenplan, onderscheid tussen stekvormen, of juist het herkennen van plantdelen.
Begrippen
vegetatief vermeerderen - nieuwe planten maken uit delen van een bestaande plant
moederplant - de plant waarvan je een deel gebruikt voor vermeerdering
stek - een afgesneden of losgemaakt plantdeel waarmee een nieuwe plant groeit
stengelstek - een stek van een stukje stengel
bladstek - een stek van een blad of bladdeel
wortelstek - een stek van een stukje wortel
uitloper - een jonge plant die vanuit de moederplant verder groeit
Deze slide heeft geen instructies