Exogene processen en kringlopen (Aardrijkskunde vwo), les 3: Terugblik quiz
AARDE · EXOGENE PROCESSEN
Quiz
Terugblik: Exogene processen en kringlopen
Lesduur is: 30 minIntroductie
Onderdelen in deze les
AARDE · EXOGENE PROCESSEN
Quiz
Terugblik: Exogene processen en kringlopen
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Luca Galuzzi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5
Wat is het verschil tussen verwering en erosie?
Verwering haalt weg, erosie breekt af
Verwering is chemisch, erosie mechanisch
Verwering breekt af, erosie haalt het weg
Verwering is door ijs, erosie door water
Verwering is afbraak ter plekke, erosie het weghalen door water, ijs of wind. Verwachte fout: de twee omdraaien.
Waar is chemische verwering het sterkst?
In een warm en vochtig klimaat
In een heet en droog klimaat
In een koud en droog klimaat
In een gebied met veel vorstwisselingen
Warmte en water versnellen chemische reacties. In droge gebieden en bij vorst overheerst mechanische verwering. Verwachte fout: heet en droog, omdat leerlingen hitte koppelen aan chemische reacties.
Vul in
Neemt de stroomsnelheid van een rivier af, dan zet zij eerst grof materiaal af en pas verder stroomafwaarts het fijne slib.
Bij afnemende stroomsnelheid zakt eerst het grofste materiaal uit. Verwachte fout: fijn invullen.
Welk transportmiddel zet sediment ongesorteerd af?
Rivierwater
Gletsjerijs
Wind
Getijstroom
IJs draagt alle korrelgrootten tegelijk mee en zet ze ongesorteerd af als morene. Water en wind sorteren op korrelgrootte. Verwachte fout: rivierwater.
Wat is de drijvende kracht bij massabeweging?
Stromend rivierwater
De kracht van de wind
Uitzetting door bevriezing
De zwaartekracht
Bij massabeweging gaat materiaal door de zwaartekracht omlaag, zonder transport door een rivier of gletsjer. Water kan wel de aanleiding zijn. Verwachte fout: stromend water.
Zet op volgorde: van rotswand tot delta
Verwering, erosie, transport, sedimentatie, een groeiende delta. Verwachte fout: transport vóór verwering zetten.
Waarin verschilt een estuarium van een delta?
Het getij voert er het sediment weer weg
De rivier zet er meer sediment af
Het komt alleen voor bij gletsjers
Het ontstaat alleen in de aride zone
In een estuarium haalt het getij het sediment weg en blijft de monding trechtervormig open; bij een delta is de aanvoer van sediment groter dan de afvoer. Verwachte fout: 'de rivier zet er meer af', wat juist bij een delta hoort.
Waarom liggen er in de aride zone zoveel puinwaaiers aan de bergvoet?
Goed antwoord: mechanische verwering levert veel grof materiaal, dat door gebrek aan vegetatie slecht wordt vastgehouden. Een hevige bui voert het snel de berg af; bij de bergvoet neemt de stroomsnelheid sterk af en zakt het grove puin in een waaier uit. Verwachte fout: alleen de stortbui noemen zonder de afname van de stroomsnelheid.
Welke kringloop werkt op de kortste tijdschaal?
De gesteentekringloop
De platentektoniek
De hydrologische kringloop
Ze werken allemaal even snel
Water verdampt, valt en stroomt af in dagen tot eeuwen; gesteentekringloop en platentektoniek werken over miljoenen jaren. Verwachte fout: 'allemaal even snel'.
Hoe ontstaat een metamorf gesteente?
Door snel afkoelen van lava aan zee
Door verharden van lagen zand en klei
Door langdurige hoge druk en/of warmte
Door smelten en opnieuw stollen van magma
Metamorfe gesteenten ontstaan uit bestaande gesteenten onder langdurige hoge druk en/of warmte, zonder te smelten. Verwachte fout: smelten en stollen, want dat geeft een stollingsgesteente.
Vul in
Uit kalksteen ontstaat door metamorfose marmer, en uit kleigesteente ontstaat leisteen, dat in dunne platen splijt.
Kalksteen wordt marmer, kleigesteente wordt leisteen. Verwachte fout: graniet, dat een stollingsgesteente is.
Welk kenmerk wijst op een sedimentgesteente?
Gelaagdheid met fossielen
Grote, glinsterende kristallen
Donkere zeshoekige zuilen
Wit, kristallijn en zonder fossielen
Sedimentgesteenten zijn in lagen afgezet en bevatten vaak fossielen. Grote kristallen horen bij graniet, zuilen bij basalt, wit kristallijn zonder fossielen bij marmer. Verwachte fout: wit en kristallijn, omdat leerlingen marmer met kalksteen verwarren.
Hoe zeker voel je je over exogene processen en kringlopen?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
AARDE · EXOGENE PROCESSEN
Goed gedaan!
Kijk de vragen na die je fout had en zoek het onderwerp op in les 1: verwering en massabeweging, transport en afzetting, of kringlopen en gesteenten.
Deze slide heeft geen instructies
