H 2.2 Scheidingsmethoden

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 2,4

Hoofdstuk 2 Scheidingsmethoden

2.2 Scheiden van mengsels

Leerdoelen

Herhalen:

• Je kunt de vloeibare mengsels oplossing, suspensie en emulsie van elkaar onderscheiden. 

• Je kunt van oplossingen, suspensies en emulsies voorbeelden benoemen.

• Je kunt de mengsels rook, nevel en schuim van elkaar onderscheiden.

• Je kunt van de mengsels rook, nevel en schuim voorbeelden benoemen.

Nieuw:

• Je kunt een aantal scheidingsmethoden benoemen.

• Je kunt bij scheidingsmethoden uitleggen op welk verschil in stofeigenschappen de scheidingsmethode is gebaseerd. 

Fasen en fase-overgangen

Enkele voorbeelden:

• fase bij kamertemp.

• kleur

• geur

• oplosbaarheid in water

De eigenschappen waaraan je stoffen kunt herkennen.

Stofeigenschappen

Informatie over veiligheid in pictogrammen of op een chemiekaart

Zuivere stof = één stof met één soort moleculen of atomen. 

Zuivere stof

Bijvoorbeeld:

• gedestilleerd water

• kristalsuiker

Mengsel = één stof met minstens 2 verschillende moleculen

Mengsel

Bijvoorbeeld:

• basterdsuiker

• cola

• Oplossing = een in vloeistof opgelost gas, vloeistof of vaste stof
  

• Suspensie = een vaste (niet-opgeloste stof) in een vloeistof

• Emulsie = een (niet-opgeloste vloeistof) in een vloeistof

Vloeibare mengsels

Oplossing

• Een oplossing = een mengsel

• Oplosmiddel = de vloeistof waarin een stof opgelost wordt. 

• De stof is uiteengevallen in losse moleculen, die omgeven worden door de watermoleculen.

• De deeltjes zijn niet zichtbaar voor het oog. 

Bekende oplosmiddelen: water, alcohol , wasbenzine & aceton

Voorbeeld: chocolademelk

Suspensie

• Stoffen lossen minder goed op > troebele vloeistof.

• De niet-opgeloste stof zakt na enige tijd naar de bodem

Emulsie

• Emulsie = vloeistof met daarin een niet-opgeloste, fijn verdeelde vloeistof > je ziet belletjes zweven. 

• Na een tijdje drijft de olie in een laagje boven op het water > geen emulsie meer!

• Emulgator = een stof die de twee vloeistoffen gemengd blijven, bijv. carrageen (E-nummers: 400-499).

Voorbeeld: olie & water; melk, mayonaise & gezichtscrème

Wat voor soort mengsel krijg je als je water met olijfolie goed mengt?

A

een oplossing

B

een suspensie

C

een emulsie

D

een extract

Welke van onderstaande mengsels is een emulsie

A

Zeewater

B

Melk

C

jus d'orange

D

Koffie

Wat voor soort mengsel krijg je als je water met bruine suiker goed mengt?

A

een emulsie

B

een suspensie

C

een oplossing

D

een extract

2.2 Scheidingsmethoden

Scheiden van mengsels

Mengen & scheiden

Scheiden van mengsels

• Twee of meer stoffen in een mengsel uit elkaar halen.

• Gebruik maken van verschil in stofeigenschappen.

Verschillende eigenschappen: 

• fase bij kamertemp.

• kleur, geur

• oplosbaarheid

Scheiden van suspensie

• Bezinken = zware vaste stof zinkt naar de bodem.

• Filtratie = grote deeltjes vaste stof uit een vloeistof halen middels filtreerpapier > verschil in deeltjesgrootte.

• Residu = vaste stof die achterblijft in het filter.

• Filtraat = de vloeistof die door het filter loopt. 

Voor het scheiden van stoffen maak je gebruik van de stofeigenschappen.

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Scheiden van oplossing vaste stoffen

• Indampen = verdampen van het oplosmiddel > verschil in kook-/smeltpunt.

• 
  

• Residu = vaste stof die achterblijft.

• Extraheren = één of meerdere vaste stoffen oplossen in oplosmiddel > verschil in oplosbaarheid.

• Daarna kun je de opgeloste stof filtreren of indampen. 

• Bij indampen ontstaat een extract.

• Extractiemiddel = vloeistof waarin de ene stof wel en de andere stof niet oplost.

• Residu = vaste stof die
  achterblijft.

Bijv.: chemisch reinigen

Op welk verschil berust extraheren?

A

Deeltjesgrootte

B

Smaak

C

Oplosbaarheid

D

Kookpunt

Van welke scheidingsmethode(n) maken we gebruik bij het zetten van koffie?

A

Indampen

B

Indampen & destilleren

C

Extraheren

D

Extraheren & filtreren

Een suspensie kan ik scheiden met behulp van ...

A

Destilleren

B

Indampen

C

Filtreren

D

Extraheren

Van welke stofeigenschap maakt filtreren gebruik?

A

Kookpunt

B

Oplosbaarheid

C

Deeltjesgrote

D

Dichtheid

Van welke stof eigenschap maakt extraheren gebruik?

A

Deeltjesgrote

B

Kookpunt

C

Oplosbaarheid

D

Dichtheid

Evaluatie Leerdoelen

• Je kunt een aantal scheidingsmethoden benoemen.

• Je kunt bij scheidingsmethoden uitleggen op welk verschil in stofeigenschappen de scheidingsmethode is gebaseerd.