Hoofdstuk 9.2 Hoe ontstaat onveiligheid en criminaliteit?

• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Hoofdstuk 9.2

Hoe ontstaat onveiligheid

en criminaliteit?

Maar eerst een korte terugblik...

De vorige les hebben we besproken dat veiligheid een vraagstuk is dat te maken heeft met het hoofdconcept Binding.
Leg uit waarom veiligheid een bindingsvraagstuk is.

Een veiligheidsutopie is...

1. Een situatie waarin mensen bewust ervoor kiezen om hun veiligheid op te geven voor andere waarden.
2. Een situatie waarin de criminaliteit/onveiligheid zijn laagste punt heeft bereikt.
3. Wanneer een veiligheidsvraagstuk op de politieke agenda staat en onderwerp van discussie is.
4. De (onbereikbare) wens voor optimale individuele vrijheid in combinatie met collectieve vrijheid.

Wanneer we spreken over veiligheid, onderscheiden we twee soorten veiligheid. Over welk type veiligheid hebben we het als het gaat om het feitelijke aantal misdrijven en ongevallen en feitelijke kans op rampen en risico’s van ongevallen?

Leerdoelen

Ik ken de definitie van criminaliteit en kan deze toepassen.

Ik kan uitleggen waarom criminaliteit relatief is.

Ik weet wat het belang van sociale controle is wanneer het gaat om criminaliteit.

Ik ken de 5 criminologische theorieën en kan deze herkennen en toepassen.

Ik weet welke maatschappelijke veranderingen van invloed zijn op criminaliteit en ik kan deze herkennen en toepassen.

Criminaliteit

Criminaliteit menselijk gedrag waarbij andere personen, dieren of het milieu schade wordt toegebracht als het door de wet strafbaar wordt gesteld. 

Criminaliteit wordt bepaald door de cultuur. 

Daarmee is criminaliteit relatief. Het verschilt

per plaats en per periode.

Zie het voorbeeld hiernaast, maar denk ook aan internetcriminaliteit bijv. 

Wat weet je nog van sociale controle?

Sociale controle & criminaliteit

Veiligheid is een bindingsvraagstuk. Sociale controle is belangrijk voor het handhaven van de binding in de samenleving.

Een gebrek aan bindingen kan een oorzaak zijn van criminaliteit. 

Als iemand in je omgeving je op het rechte pad kan houden, dan kan crimineel gedrag daarmee worden voorkomen.

Maar sociale controle kan ook zo sterk zijn dat het een hevige tegenreactie uitlokt met criminaliteit als gevolg. 

Hoe ontstaat criminaliteit?

5 theorieën over het ontstaan van criminaliteit

1. Gelegenheidstheorie
2. Rationele keuzetheorie
3. Bindingstheorie
4. Anomietheorie
5. Etiketteringstheorie

1. Gelegenheidstheorie

Gelegenheidstheorie

Het niveau van criminaliteit wordt bepaald door de gelegenheid - de hoeveelheid potentiële daders, potentiële doelwitten en afwezigheid van sociale bewaking.

Een fiets die niet op slot staat bij het station; waardevolle spullen die in een openbare kleedkamer blijven liggen...

2. Rationele keuzetheorie

Rationele keuzetheorie

Criminaliteit is een afweging van de kosten en de baten. Als de baten (opbrengsten) groter zijn dan de kosten (het risico), dan is de kans groter dat iemand voor criminaliteit kiest.

Steel ik iets uit dat enorme huis met veel waardevolle spullen maar met goede beveiliging, of uit het slecht beveiligde huis van de buren?

3. Bindingstheorie

Bindingstheorie

Maatschappelijke bindingen of sterke integratie van mensen en groepen werken remmend op criminele impulsen. De kans bestaat namelijk dat je deze bindingen door het vertonen van crimineel gedrag verliest. 

Minder sterk geïntegreerd in de samenleving, betekent veelal oververtegenwoordiging in criminaliteit. 

4. Anomietheorie

Anomietheorie

De kans op crimineel gedrag is groter als mensen geen gelegenheid hebben om op legitieme wijze maatschappelijke doelen, zoals succes of welvaart, te bereiken. De sociale druk om doelen te bereiken kan ertoe leiden dat mensen de wetten gaan overtreden.

5. Etiketteringstheorie

Etiketteringstheorie (stigmatiseringstheorie / labelingtheorie)

Het idee dat iemand zich gaat gedragen naar het etiket dat op een bepaalde groep wordt geplakt. Er is dan sprake van stereotypering en self-fulfilling prophecy.

Wanneer mensen telkens worden bestempeld als crimineel, zullen zij zich er ook eerder daadwerkelijk naar gedragen. 

Maatschappelijke veranderingen

Naast de mate van sociale cohesie zijn er ook andere factoren die de criminaliteit kunnen bevorderen. Dit zijn mogelijke verklaringen voor de mate van criminaliteit in een samenleving. 

1. Minder sociale cohesie minder bindingen, dus minder sociale controle
2. Meer groepsvorming tot criminele groepen, waar criminaliteit de norm is
3. Meer losse gezagsverhoudingen afname van het gezag van o.a. de politie
4. Meer sociale ongelijkheid meer stress voor minderbedeelden

Checkvraag

Noem twee criminaliteitstheorieën en leg uit wat deze theorieën zeggen over het ontstaan van criminaliteit.

Hier wil ik nog graag meer uitleg over/dit snap ik nog niet helemaal

Voor de volgende les

Hier wil ik nog graag meer uitleg over of dit snap ik nog niet helemaal:

Aan de slag!

Maak opdracht 7 en 9 van paragraaf 9.2