Oudnederlandse Woorden Quiz

Oudnederlands Quiz

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsTaal+3Middelbare schoolMBOBasisschoolPraktijkonderwijsSpeciaal OnderwijsVoortgezet speciaal onderwijs

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Introductie

Neem je leerlingen mee in de geschiedenis van de Nederlandse taal. Wat kunnen wij nog begrijpen van oude teksten, welke woorden bestaan nog steeds en zijn sommige 'vergeten' woorden niet veel mooier dan de huidige. Aan de hand van 5 quizrondes ervaren de leerlingen op interactieve manier het Oudnederlands. Voor wie dieper in de lesstof wil duiken, staan er wanneer van toepassing, notities met meer achtergrond informatie.

Onderdelen in deze les

Oudnederlands Quiz

Deze slide heeft geen instructies

Geschiedenis van de Nederlandse taal

De Nederlandse taal heeft een lange ontwikkeling doorgemaakt. Duizenden jaren geleden spraken de bewoners van onze streken een vroege Germaanse taal. Uit die taal is uiteindelijk het Nederlands ontstaan.

📜
📖
📚
📗

Oudnederlands (ca. 500–1150)

Middelnederlands (ca. 1150–1500)

Vroegnieuwnederlands (1500–1700)

Nieuwnederlands (1700–nu)

Deze slide heeft geen instructies

1

2

3

'Hier en vindt ghy menigh nutte spreucke' Gezegden

'Liet uwer wille bij ouden oder niuwen?'

Liever Oud of Nieuw

'Draeyen der Letteren'

Anagram

Deze slide heeft geen instructies

Oude gezegden

Wat is hun boodschap?

Ronde 1

Deze slide heeft geen instructies

'Wie die windt saeyt,

sal storm oogsten.'

30

second

A

Wie zijn huis niet opruimt, leeft in steeds meer troep

B

Wie heel voor andere doet, krijgt veel dankbaarheid terug

C

Zorg je voor kleine problemen, dan krijg je grote gevolgen terug

D

Als je veel scheten laat, moet je ook in de stank zitten.

Het gezegde "Wie wind zaait, zal storm oogsten" komt uit de Bijbel, specifiek uit het Bijbelboek Hozea 8:7: 'Want zij hebben wind gezaaid, en zullen wervelwind oogsten'  

De uitspraak waarschuwt dat wie slecht gedrag vertoont of problemen veroorzaakt, te maken krijgt met ernstige en vaak grotere negatieve gevolgen.

Het is een uitspraak van algemene wijsheid die aangeeft dat acties (het zaaien) leiden tot onvermijdelijke en vaak overtrokken resultaten (het oogsten van een storm). 

Het is een van de vele Nederlandse spreekwoorden die hun oorsprong vinden in de Bijbel, maar ook in volkswijsheid en ervaringen uit handel, natuur en zeevaart. 

'De cost gaet voor den baet uyt.'

30

second

A

Als je hard gaat werken, moet je vooraf goed eten

B

Je moet eerst investeren, voor je winst kunt maken

C

Voor je je drankje kunt drinken, moet je het eerst betalen

D

Je moet goed luisteren om op de beat te kunnen dansen

De uitdrukking "De cost gaet voor den baet uyt" is een oud Nederlands spreekwoord en is niet toe te schrijven aan één specifieke persoon.

De spreuk komt uit de 17e eeuw en is een idee dat in de economie en het ondernemerschap veel gebruikt wordt.
Het betekent dat je eerst geld moet uitgeven of moeite moet doen voordat je er iets aan verdient.


'Een meedelydende Chyrurgyn maeckt stinckende wonden  '

30

second

A

Een dokter die zacht en voorzichtig werkt, geneest je sneller

B

Wie rustig blijft, voorkomt ruzies en moeilijkheden

C

Pak problemen goed en grondig aan, anders worden ze alleen maar erger

D

Mensen die altijd om medelijden vragen, kunnen niet voor zichzelf zorgen

De uitdrukking "De cost gaet voor den baet uyt" (of "De kost gaat voor de baat uit") is een oud Nederlands spreekwoord en is niet afkomstig van één specifieke persoon, maar uit de Gouden Eeuw, net als de tekst op de gevel van de Beurs van Berlage. De uitdrukking betekent dat men eerst kosten moet maken om er later voordeel van te hebben, en het is een principe dat in de economie en het ondernemerschap wordt gebruikt. 

Betekenis van het spreekwoord 

De uitdrukking beschrijft de economische realiteit dat investeringen of kosten voorafgaan aan de verwachte winst of opbrengst.

Je moet eerst geld uitgeven of moeite doen voordat je er iets aan verdient.

Oorsprong 

Het spreekwoord is heel oud en dateert uit de periode van de Gouden Eeuw in Nederland.

Het is een uitdrukking die op de gevel van het beroemde gebouw de Beurs van Berlage in Amsterdam prijkt.

De spreuk raakt aan het hart van het ondernemerschap: eerst komt de investering, dan de opbrengst.

Liever Oud of Nieuw?

Welk woord heeft jouw voorkeur?

Ronde 2

Deze slide heeft geen instructies

Kies jij voor Oudnederlands of Modern?

1

Oudnederlands - Gekkepeer

2

Modern - Onzin, geintje

30

second

Deze slide heeft geen instructies

Kies jij voor Oudnederlands of Modern?

1

Oudnederlands - Schalks

2

Modern - Ondeugend

30

second

Deze slide heeft geen instructies

Kies jij voor Oudnederlands of Modern?

1

Oudnederlands - Minnebrief

2

Modern - Liefdesbrief

Deze slide heeft geen instructies

Kies jij voor Oudnederlands of Modern?

1

Oudnederlands - Liefkenswaardig

2

Modern - Aardig, schattig

30

second

Deze slide heeft geen instructies

Anagram

Maak van de letters het juiste

Oudnederlandse woord

Ronde 3

Deze slide heeft geen instructies

Kan jij het juiste woord maken?

Betekenis: Slecht volk

S

I

U

S

P

E

G

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Kan jij het juiste woord maken?

Betekenis: Gezicht, uitdrukking

N

T

R

O

E

I

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Kan jij het juiste woord maken?

Betekenis: Brutale jongen

E

G

L

L

V

E

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Hoe wel ghinc u dit vraeghe-spel?

Deze slide heeft geen instructies