V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Nieuws en meningen
Een nieuwsitem duurt twee minuten, maar er zit veel in. Wat is het echte nieuws, en wat vindt iemand alleen maar?
Les 7 · Luisteren
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Nieuws en meningen
Een nieuwsitem duurt twee minuten, maar er zit veel in. Wat is het echte nieuws, en wat vindt iemand alleen maar?
Les 7 · Luisteren
Over deze les: les 7 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 2 en 3 (referentieniveau 2F), ongeveer 40 minuten. Studenten luisteren naar nieuws, zoeken de hoofdzaak met de W-vragen, houden hoofd- en bijzaken uit elkaar en horen wanneer iemand een mening geeft.
De les heeft geen geluid op de dia's. Er zijn twee luistermomenten. Eén: lees zelf het nieuwsbericht voor dat volledig in de notities bij dia 6 (Nieuws uit Lindewijk) staat, als een nieuwslezer, één keer. Twee: speel bij de opdracht een echt nieuwsitem af van één tot drie minuten, van NOS Jeugdjournaal (nos.nl/jeugdjournaal) of NOS op 3. Kies een item van die week met een duidelijk onderwerp en minstens één persoon die een mening geeft.
Koppeling: de les hoort bij het onderdeel luisteren van referentieniveau 2F (luisteren naar radio, televisie en gesproken teksten: hoofdzaken en meningen herkennen). Luisteren wordt in het mbo getoetst in het centraal examen, met fragmenten die je hoort en ziet. Image credit: Infrogmation of New Orleans, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 7
Na deze les:
1
Je kan de hoofdzaak van een nieuwsitem vinden met de W-vragen.
2
Je kan hoofdzaken en bijzaken in een nieuwsitem uit elkaar houden.
3
Je kan horen of iemand in het nieuws een feit vertelt of een mening geeft.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Haal twee eerdere lessen terug: hoofdzaak en bijzaak (les 2) en feit en mening (les 4). Vandaag doen we dat met luisteren.
‹
S
Startvraag
LES 7
Welk nieuws interesseert jou het meest?
Nieuws uit mijn eigen buurt of stad
Sport en muziek
Nieuws over werk, geld en prijzen
Nieuws uit de rest van de wereld
Startvraag: vraag na de uitslag waar studenten dat nieuws zien of horen. Nieuws over de eigen buurt komt vaak van regionale omroepen en lokale nieuwssites.
‹
K
Kernbegrip
LES 7
!
De W-vragen
✓✓
Een goed nieuwsbericht geeft antwoord op de W-vragen: wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe. De antwoorden op die vragen zijn de hoofdzaak. Wat je verder hoort, zoals extra details of reacties van mensen, zijn vaak bijzaken.
Kernbegrip: de W-vragen zijn een vast hulpmiddel van journalisten om te zorgen dat er niets ontbreekt. Voor de luisteraar zijn ze een handige lijst om op te letten. Vraag: welke W-vraag is volgens jou het belangrijkst? Meestal wat.
‹
N
Nieuws
LES 7
Zo is een nieuwsitem opgebouwd
Begin: het belangrijkste nieuws in één of twee zinnen.
Uitleg: meer details, het waarom en het hoe.
Reacties: mensen die zeggen wat zij ervan vinden.
Achtergrond: extra informatie, bijvoorbeeld over vroeger.
De hoofdzaak hoor je dus meestal meteen aan het begin.
Uitleg: journalisten zetten het belangrijkste vooraan. Dat heet de omgekeerde piramide. Wie maar een paar seconden luistert, heeft dan toch het belangrijkste gehoord. Tip voor het examen: luister extra goed in de eerste zinnen van een fragment.
‹
L
Luisteren
LES 7
De docent leest een nieuwsbericht voor. Je ziet de tekst niet.
Luister en schrijf kernwoorden op:
Wie? ...
Wat? ...
Waar? ...
Wanneer? ...
Waarom? ...
Wie geeft er een mening?
Nieuws uit Lindewijk
Luister naar het nieuwsbericht. Schrijf bij elke W-vraag kernwoorden op een blaadje.
Luisteren: lees de tekst hieronder één keer voor, zoals een nieuwslezer: rustig, duidelijk, zonder eigen toon. Het is een zelf geschreven oefenbericht over een verzonnen plaats.
Voorleestekst: Goedenavond. In Lindewijk gaat zwembad De Golfslag vanaf 1 januari twee dagen per week dicht. De gemeente moet bezuinigen en het zwembad kost veel geld, vooral door de hoge energiekosten. Op maandag en dinsdag kan er dan niet meer worden gezwommen. Zwemles voor kinderen gaat wel door, maar verhuist naar woensdag en zaterdag. Wethouder Karim Bouzid: 'We hadden dit liever niet gedaan. Maar zo kunnen we het zwembad open houden.' Niet iedereen is blij. Badmeester Ellen Verhoef werkt al twintig jaar in het zwembad. 'Ik vind het een slecht plan. Juist veel ouderen zwemmen op maandag. Waar moeten die nu heen?' Het zwembad is in 1985 gebouwd en heeft een golfslagbad en een glijbaan. Volgend jaar krijgt het een nieuw dak.
Verwachte aantekeningen: wie: gemeente en zwembad De Golfslag; wat: twee dagen per week dicht; waar: Lindewijk; wanneer: vanaf 1 januari, op maandag en dinsdag; waarom: bezuinigen, hoge energiekosten. Mening: badmeester Ellen Verhoef (slecht plan). De wethouder legt vooral uit waarom.
Hulp voor wie vastloopt: laat studenten na het voorlezen twee minuten aantekeningen vergelijken met hun buur.
‹
V
Vraag
LES 7
Wat is de hoofdzaak van het nieuwsbericht uit Lindewijk?
Het zwembad krijgt volgend jaar een nieuw dak.
Badmeester Ellen werkt er al twintig jaar.
Het zwembad gaat twee dagen per week dicht.
Zwemles verhuist naar woensdag en zaterdag.
Antwoord: C. Dit is het nieuws: dat hoor je in de eerste zin. De andere antwoorden kloppen ook, maar het zijn bijzaken: details (zwemles), een reactie (Ellen) en achtergrond (het dak).
‹
V
Vraag
LES 7
Waarom gaat het zwembad twee dagen per week dicht?
Er zijn te weinig badmeesters.
Er zwemmen te weinig mensen.
Het dak moet worden vernieuwd.
De gemeente moet bezuinigen.
Antwoord: D. De nieuwslezer zegt: De gemeente moet bezuinigen en het zwembad kost veel geld, vooral door de hoge energiekosten. Het nieuwe dak komt pas volgend jaar en is achtergrond. Wie C koos, heeft een bijzaak aan de hoofdzaak gekoppeld.
‹
L
Luisteren
LES 7
Feit of mening in het nieuws?
De nieuwslezer
Vertelt feiten.
Het zwembad gaat op maandag en dinsdag dicht.
Geeft geen eigen mening.
Mensen in het item
Geven vaak een mening.
Ik vind het een slecht plan.
Let op woorden als ik vind, slecht, juist.
Uitleg: in een nieuwsitem mag de nieuwslezer geen eigen mening geven. Meningen komen van mensen die aan het woord komen. Dat herken je ook aan aanhalingstekens in een geschreven bericht, en aan een andere stem in een filmpje.
‹
V
Vraag
LES 7
Welke zin uit het nieuwsbericht is een mening?
Zwemles voor kinderen gaat wel door.
Ik vind het een slecht plan.
Het zwembad is in 1985 gebouwd.
Op maandag kan er niet worden gezwommen.
Antwoord: B. Ik vind en slecht zijn duidelijke meningwoorden. Badmeester Ellen zegt dit. De andere zinnen kun je nagaan, bijvoorbeeld bij de gemeente of het zwembad.
‹
S
Stelling
LES 7
Een nieuwsitem met alleen boze reacties is geen eerlijk nieuws.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: in de journalistiek heet dit hoor en wederhoor: je laat beide kanten aan het woord. In het bericht uit Lindewijk komen de wethouder en de badmeester allebei aan het woord. Vraag: wat zou je als luisteraar denken als alleen de badmeester iets had gezegd?
‹
O
Opdracht
LES 7
Kijk een echt nieuwsitem
1
Kijk samen een kort nieuwsitem van NOS Jeugdjournaal of NOS op 3.
2
Schrijf de antwoorden op de W-vragen op in kernwoorden.
3
Schrijf één bijzaak en één mening op die je hoorde.
minute
second
Samen kijken, daarna alleen
Opdracht: kies een item van één tot drie minuten van die week, met een duidelijk onderwerp en minstens één persoon die een mening geeft. Speel het één keer af. Laat het daarna eventueel een tweede keer zien voor wie iets miste.
Hulp voor wie vastloopt: begin met wat en waar. Die hoor je meestal in de eerste zinnen.
Extra voor snelle studenten: komen beide kanten aan het woord?
‹
J
Jouw antwoord
LES 7
Wat was de hoofdzaak van het nieuwsitem dat we keken? Zeg het in één zin.
Open vraag: laat een paar antwoorden zien. Is het een hele zin? Gaat het over de hoofdzaak of over een detail? Vergelijk met de eerste zin van het nieuwsitem zelf.
‹
Z
Zet op volgorde
LES 7
Zet de delen van een nieuwsitem in de volgorde waarin je ze meestal hoort.
Sorteervraag: dit herhaalt de opbouw van een nieuwsitem. Vraag of het nieuwsitem van de NOS ook zo was opgebouwd. Vaak wel, maar soms komen reacties en uitleg door elkaar.
‹
T
Terugblik
LES 7
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
W-vragen
Hoofdzaak en bijzaak
Feit of mening horen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Een klant aan de telefoon
De telefoon gaat en jij neemt op. Wat zeg je, wat vraag je en hoe zorg je dat er niets misgaat? Volgende les oefen je een telefoongesprek met een klant.
Je kan een telefoongesprek netjes openen en afsluiten.
Je kan open en gesloten vragen stellen aan een klant.
Volgende les: Gesprekken 1, les 8 van de serie.
Image credit: LessonUp