h 11 Leven in een massasamenleving.pptx

Leven in een massasamenleving

Hoofdstuk 11

1 / 67
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 67 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Leven in een massasamenleving

Hoofdstuk 11

Veranderingen vanaf 1850

  • Drie algemene ontwikkelingen merkbaar;


  1. Bevolkingsgroei

  2. Vervoer en transport

  3. Communicatie





bevolkingsgroei


1) Bevolkingsgroei.

  • Bevolkingsgroei West-Europese steden + industriegebieden

  • Oorzaken:

- betere hygiëne (zeep, Pasteur)

  • stromend water (waterleiding)

    • riool voor afvalwater

    • Bewustwording en ontwikkeling medische wetenschap: steriliteit, medicijnen en vaccinaties tegen pest, tyfus, tetanus en difterie


2) transportmiddelen.

  • Grotere afstanden overbruggen door nieuwe vervoermiddelen; auto, metro, tram en vliegtuig.

  • Grote rol spoorwegen

  • Suezkanaal + Panamakanaal-> kleinere wereld!


= aanzienlijke tijdwinst\méér volume-> lagere prijzen-> meer specialisatie mogelijk-> handel!




Wat is het fundamentele verschil?

3) Communicatiemiddelen.

  • Radio + bioscoop (massacommunicatie)

  • + telefonie (afstandscommunicatie)

  • Door nieuwe communicatiemiddelen kon cultuur, kennis en informatie op een snellere manier worden overgebracht. 

De Tweede Industriële Revolutie

  • Nieuwe mogelijkheden, nieuwe problemen…


  • Vanaf 1875 technologische ontwikkeling in een stroomversnelling: Tweede Industriële Revolutie

    • opwekken van elektriciteit

    • staal (gietijzer maar sterk en buigzaam als smeedijzer)

    • verbrandingsmotoren op benzine of diesel-> kleiner en efficiënter dan stoom-> automobiel

    • nieuwe chemische en elektrotechnische industrie. (machines op stroom)


Nieuwe mogelijkheden…..

  • Productie en transport (nog) sneller en dus goedkoper

  • invoering van de lopende band (technologie + arbeidsdeling -> Taylorisme)

  • Massaproductie van luxeproducten (stofzuiger…)

  • groeiende invloed op het leven van de mensen (in de steden)

  • Steeds grotere groepen haken aan...-> ontstaan van een massacultuur

 


Maar ook nieuwe problemen……

Wie profiteren van de nieuwe mogelijkheden?

  • Sociale kwestie: Groot deel bevolking leeft in armoede + slechte omstandigheden


  • Laissez faire of oplossen middels Overheidsingrijpen?

-> (naastenliefde, voorkomen arbeidersrevolutie…)



  • Rond 1900 begin (STAATS)regulering mbv ‘sociale wetgeving’:


  • 1901: Woningwet

  • Stadvernieuwingsprojecten; voor toenemende bevolking nieuwe woonwijken

  • Wonen in krotten en kelders verboden

  • 1900: leerplichtwet in 1900 ingevoerd  voor kinderen van zes tot 12 jaar->

Einde kinderarbeid


Vooruitgang van de Cultuur?

  • Door ontwikkeling wetenschap en techniek: technologisch optimisme maar ook cultuurpessimisme;












  • Onbegrensde technische mogelijkheden?

  • Barbarij van de massa, egoïsme van de elite…

  • Interne en externe bedreiging Europese cultuur? (bron 4)

1871-1914 Duitse Hoogmoed


1.2 De Eerste Wereldoorlog

-Nationalisme +

-Verstoring machtsevenwicht…Dl<->GB, (Fa 1871)

leiden tot Wapenwedloop / concurrentiestrijd/ politiek Darwinisme / bondgenootschappen


-> Groeiende spanningen


1914-1918

  • De Centralen (Duitsland + Oostenrijk-Hongarije)

  • Geallieerden (Frankrijk, Engeland en Rusland)

  • Nederland neutraal.


Oorzaken WO I

Wapenwedloop.

  • Engeland was als wereldmacht oppermachtig.

  • Meeste Kolonies (India!)

  • Grootste vloot (Brittannia rules the waves)


  • 1880 Wilhelm II: Duitsland (ook) op weg naar Weltmacht:

  • Stichten kolonies (modern imperialisme)

  • Verhoging bewapening, uitbouw vloot.


Gevolg= Groeiende concurrentiestrijd Engeland, Dl. (en Fr)

politiek Darwinisme

  • Industriële landen gebruiken propaganda om de massa te beïnvloeden-> groeiende nationalisme, militarisme

  • Vorming bondgenootschappen



Oorzaken en aanleiding WOI

WOI indirecte oorzaken…; ,

  1. Hoofdoorzaak: Nationalisme 

  2. Bondgenootschappenpolitiek-> 1873 Dl-OH en RL (=1881 Italië)

1904: Fr + GB(1907 + RL) -> gevaar escalatie conflicten door gemaakte afspraken en beloften


Oorlog wordt onvermijdelijk of zelfs wenselijk!


-> Noodlottige kettingreactie in augustus 1914


Directe oorzaak (aanleiding)

  • 28 juni Sarajevo: moord op Franz-Ferdinand

  • https://youtu.be/lbfhH6aK8vI

  • https://youtu.be/ZmHxq28440c (Great War)


1914 Een nieuwe soort oorlog?

  • Door Industriële technologie innovatie nieuwe wapens; mitrailleurs, artillerie, gifgas, tanks, vliegtuigen, vlammenwerpers.

  • Tragisch: Nieuwe oorlog, oude strategieën: Generale Staf houdt vast aan traditionele manier van oorlogvoering-> inzet Mitrailleurs-> loopgraven -> Prikkeldraad, artillerie-> Blitzkrieg wordt Sitzkrieg-> miljoenen doden   





  • Invloed massasamenleving (bron 3) + 2e I.R? (bron 2)->

‘Totale Oorlog’-> betrokkenheid burgers erg groot

-Door koloniale wereld en betrokkenheid VS eerste Wereldoorlog






Gebruik van grote granaten



Brengt wetenschap vooruitgang?


Wereldoorlog I in een notendop

  • Nieuw ‘Kanonnenvlees’; soldaten uit kolonies






  • WOI; uitputtingsoorlog-> blokkade

  • Centralen-> groeiende tekorten….




  • Vanaf 1917: deelname USA

  • Doorbraak Sitzkrieg: verse troepen

  • + onbegrensde mogelijkheden industrie + grondstoffen





Afloop I

  • November 1918; crisis Centralen


  • Tweede Marneslag-> Geallieerde doorbraak

  • Legertop adviseert onderhandelen ; Wilhelm II vlucht naar NL








  • 11-11-18 Duitsland tekent wapenstilstand,

  • Britse blokkade gehandhaafd….

De afloop II: Mythe en werkelijkheid

De afloop III

- Negen miljoen soldaten gesneuveld

- Vijf miljoen burgers gedood.


  • 1919 ‘Vrede’ van Versailles

  • Diktat ipv Verständigung (bron 4)

  • Vernedering Duitsland


‘Vrede’ van Versailles

  • Uitgangspunt: Jan 1918: USA President Wilson: 14 punten plan; Wereldvrede door zelfbeschikking, democratie + arbitrage door Volkenbond


  • Eindresultaat: Juni 1919:

  • Duitsland middels ontwapening en blokkade tot ondertekenen gedwongen:

  • Afstaan grondgebied

  • Afschaffen vrede Brest-Litovsk met Rusland

  • Geen groot leger (Reichswehr max 100.000 licht bewapende soldaten)

  • Schuldbetalingen (132.000.000.000 Goudmark = 47.000.000 kg goud)

  • Duitsland ‘AlleinSchuld’




On the foreground the German delegation (Müller, standing, and Bell, sitting) signing the Treaty of Versailles, on June 28th, 1919. Painting (detail) by W. Orpen



11.3 De Sovjet-Unie 1922-1991
Capitalism versus Socialism

Rusland 1914-feb 1917-oct 1917-1922

De Russische Revoluties van 1917

  • Waarom Februari Revolutie?-> politieke revolutie olv Kerenski:

  • Macht Tsaar + armoede boerenmassa

  • Groeiende gelijkheid in het Westen

  • Dood, honger en verlies WOI


  • Waarom Oktober Revolutie?-> sociale revolutie olv Lenin:

  • Voorlopige regering zet de oorlog voort

  • Groeiende honger in de steden

  • Groeiende onrust op het platteland

  • Voorbereiding verkiezingen

  • Politieke strijd Liberalen, Sociaal Revolutionairen Bolsjewieken en Mensjewieken

  • Na dreigend verlies staatsgreep Bolsjewieken olv Lenin-> EENPARTIJSTAAT, GEMEENSCHAPPELIJK BEZIT PRODUCTIEMIDDELEN


  • 1919-1922 Burgeroorlog tussen ‘roden’ en ‘witten tot 1922; Bolsjewieken met Lenin en Trotzki (+Stalin) winnen….->



Marx, Lenin en Stalin: Ideaal en werkelijkheid…

  • Wat was het ideaal van Marx?

  • Wat weet hij te bereiken?

  • Wat was het ideaal van Lenin?

  • Wat weet hij te bereiken?

  • Wat waren de voornaamste idealen van Stalin en in hoeverre weet hij die te bereiken?

Opkomst Stalin: van kwaad tot erger…

  • 1917: Tsaar Nicholaas II + familie vermoord

  • 1917-1922: Burgeroorlog Rood tegen wit

  • 1922-1923: Sovjet-Unie bestuurd door Lenin->‘Democratisch Centralisme’-> eenpartijstaat

  • Jan 1924 Lenin sterft, wat nu?

  • Machtsstrijd

  • 1928: Partijsecretaris Stalin Eerste man-> Trotski (leger) verbannen (en later vermoord)

Stalinisme in theorie

  • Vijfjarenplannen in de industrie: Staat bepaalt productie en prijzen. Ieder maakt en krijgt wat nodig is…

  • Collectivisering van de landbouw:

  • zelfstandige (kapitalistische!) boerenbedrijven samengevoegd tot grote collectieve staatslandbouwbedrijven-> voordelen:

  • landbouw kan moderner + productiever worden

  • Particulier grondbezit werd (nagenoeg) verboden.



Stalinisme in praktijk

Stalin = Angst (om aan de kant gezet te worden, DOOR RUSSEN OF BUITENLAND)

-> oplossing: Sterke sovjetstaat-> noodzaak: Politiegeweld en zware wapens


  • USSR moet een industriestaat worden-> (Vijfjarenplannen brengen geen worst maar kanonnen…)

  • USSR moet een moderne landbouwstaat worden-> collectivisering brengt productieverhoging tbv de export. (Inkomsten voor de staat!)

  • USSR moet een politiestaat worden-> Gehoorzaamheid moet worden afgedwongen.

  • -USSR moet een totalitaire staat worden-> Kunstenaars ‘ingenieurs van de ziel”


  • Gevolg: Arbeiders + boeren werken keihard voor de staat -> loonslaven worden staatsslaven…



Stalinisme in praktijk …

  •  



Wat is totalitarisme en hoe werkt het

  • Stalinisme = totalitarisme-> Staatscontrole van doen en denken

  • Hoe?

  1. Één partij-> gelijkschakeling ipv pluriformiteit

  2. Geen grondwettelijke vrijheden (pers etc.)

  3. (massa)terreur -> Gulag-> ‘Zieke boom maar ook het struikgewas er om heen…’

  4. (massa)propaganda-> Indoctrinatie en censuur

(Staatsonderwijs, Staatsmedia, Sociaal-realistische kunst)

5. (massa)organisatie-> Komsomol (Morozov)


Totalitarisme in de praktijk…

  •  



Succes Stalin? (1953!)

  • +Gewenste industrialisatie door gevoerd

  • +Gemeenschappelijk bezit productiemiddelen  

  • +Genoeg zware industrie om Hitler te verslaan

  • +Partijleden voldoende te eten + steeds meer voorrechten

  • +USSR wordt wereldmacht + leider van het Oostblok


  • Maar…

  • -Hongersnood op het platteland (+4.000.000 x)

  • -Communisme = zwoegen voor de staat

  • -Terreur tegen ‘Koelakken’ en ‘saboteurs’(+1.000.000 X)

  • -Revolutie brengt onvrijheid en ongelijkheid….



Communisme in Duitsland

  • Ook hier: ‘Oorlog als motor van verandering’

  • 1919 Spartacusopstand olv Liebknecht + Luxemburg





  • Door sociaal democraten: linkse regerings

partij onderdrukt en door rechtse

Reactionairen op straat vermoord->

Weimar Republiek

(na 1929:‘Demokratie Ohne Demokraten’)

-> KPD en NSDAP samen de meerderheid…

Communisme in Frankrijk

1936: Samenwerking van alle linkse partijen Tegen ‘Rechts’->

‘Volksfront tactiek’->

Socialisten en communisten vormen regeringen

Communisme in Nederland? 1918
De vergissing van Troelstra

De Nederlander en het communistische ideaal:

-Verzuiling

- Nieuwe orde, lege borden!

11.4 De Verenigde Staten in het interbellum

Scheiding en deling van de macht

  • Charles de Montesquieu’s Trias Politica inspireert de VS tot
    balance of power .

  • Doel scheiding der machten__________________________________
    ________________________________________________________



Het Capitool Het Witte Huis Het Hooggerechtshof

Wetgevende macht Uitvoerende macht Rechterlijke macht

Congres (gekozen): President (gekozen) Negen leden

  • Huis van Afgevaardigden(435 leden). - handhaaft de wet. - Past wetten toe en

  • Senaat (100 leden). - opperbevelhebber leger. - legt wetten uit

`11.4.1. Een vrij en welvarend land, de Republikeinen nemen over…

  • Tijdens de verkiezingen van 1920 legt president Woodrow Wilson het af tegen Republikein Warren Harding. laissez-faire politiek-> vrije markt-> kapitalisme

  • Invloed bedrijfsleven groeit t.k.v. belangen van boeren, arbeiders en immigranten.

  • Tot 1923  accent op zware industrie. Vanaf 1923  accent op consumentenmarkt-> Consumptiemaatschappij (Moderne, geautomatiseerde, schone fabrieken, goedbetaalde arbeiders)

  • ‘American dream’: From rags to riches’ -> Ford, Rockefeller, Carnegie

  • Politieke en economische vrijheid-> Niet het socialisme maar de zakenman zorgt voor een beter leven van de werkman.

  • Republikeinse overheid werkt samen met ‘big business’ om de macht van de vakbonden te breken.

"Het in elkaar zetten van de motor, vroeger door één man gedaan, is nu verdeeld in 84 afzonderlijke bewerkingen. Deze 84 bewerkingen doen het werk dat vroeger 250 mannen deden.“


“Goede betaling levert goede werknemers op. Goed betaalde werknemers kunnen kopen wat zij willen, uiteindelijk ook een eigen Ford.”


8-urige werkdag tegen verdubbeld dagloon.


T-Ford: 1908 – 825 dollar / 1925 – 290 dollar


“Any customer can have a car painted any colour that he wants so long as it is black.”


Máár… in 1923 wordt 80% van de Amerikaanse auto’s op krediet gekocht….




Vruchten laissez-faire…

Calvin Coolidge

1920-1929


The man who builds a factory

builds a temple,….


Collecting more taxes than is

absolutely necessary

is legalized robbery



https://youtu.be/vOqBwH9yLqU Hispanics wss vanaf 1:16

11.4.2 American dream voor iedereen?

  • https://youtu.be/vOqBwH9yLqU Hispanics wss vanaf 1:16


11.4.2 American dream voor iedereen?


  • Conservatieve blanken kunnen gelijkstelling Zwarten niet verkroppen  haat.

    • Black codes: Deelstaatwetten die armoede (landloperij), strafbaar stellen, beperkingen stellen aan huwelijken en schoolbezoek-> vooral de achtergestelde zwarten worden met deze wetten daadwerkelijk aangepakt.

    • Ku Klux Klan: geheime terreurorganisatie en lynchpartijen.

  • Apartheid: 1877 Reconstructie beëindigd deelstaten nemen Jim Crow Wetten aan-> (Supreme Court 1896: Separate but Equal) Systematische segregatie op wettelijke basis. https://youtu.be/NwNrnYJE36k?list=PLCH8uxPXHDPA1QSVjPq_xnY-8SqhzE93z Betts pvF



De burgerrechtenbeweging in de jaren vijftig




  • 1955-> Rosa Parks gearresteerd-> op een voor blanken gereserveerde plaats in de bus-> Martin Luther King organiseerde een busboycot-> ‘burgerlijke ongehoorzaamheid en geweldloos verzet’ 1956-> Hooggerechtshof verklaart rassenscheiding in bus onwettig

  • ‘Separate is unequal’

  • (Rosa Parks and the Montgomery bus boycott )


  • GEVOLGEN:

  • 1. meer WETTELIJKE GELIJKHEID

  • 2 meer ZWARTE BEWUSTWORDING



Kwetsbare welvaart…

Laissez Faire, Laissez aller?

Crisis en ‘New Deal’

  • Herbert Hoover, Republikeinse president 1929-1933, kiest niet voor investeringen in werk en andere maatregelen om de economie te stimuleren maar voor bezuinigingen en enige steun aan de grote bedrijven ‘prosperity is just around the corner’-> laissez-faire-> mislukt. -> Hoovervilles (bron vorige slide)

  • F.D. Roosevelt, Democratische president 1933-1945, komt met de Keynesiaanse New Deal:->Primaire noodzaak= vraag herstel!

  1. Vertrouwen in de banken herstellen door
    ingrijpen federale overheid.

    1. Financiële steun van de federale overheid
      aan de werklozen via de deelstaten.

    2. Overproductie in de landbouw bestrijden.

    3. Lonen en prijzen in het bedrijfsleven niet
      langer laten dalen.

    4. Hypotheken huizenbezitters door de overheid
      garanderen.

    5. Werkverschaffingsprojecten.

    6. Devaluatie van de dollar




The New Deal for Dummies: FDR's Alphabet Agencies -- US History Review

  • http://www.youtube.com/watch?v=X60Nei2560w&feature=player_detailpage

  • https://youtu.be/hsw4B1PWZLQ (mr Betts New Deal)


Werkelijk herstel… VS wordt arsenaal van de democratie…

https://youtu.be/hsw4B1PWZLQ betts new deal