Licht, schaduw en spiegels
Licht, schaduw en spiegels
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Licht, schaduw en spiegels
Deze slide heeft geen instructies
Lichtstralen
Een lamp is een lichtbron
Licht gaat vanaf de bron in alle richtingen
Met pijlen teken je de richting van het licht
Lichtstralen teken je als rechte lijnen
Leg kort het verschil uit tussen echte lichtstralen en de getekende stralen in een schema: een lichtstraal is een model om de richting van licht te laten zien.
Straling
Licht is een vorm van straling. Ook microgolven, infrarode straling, ultraviolette straling en röntgenstraling zijn vormen van straling. Kenmerkend is dat straling vanuit een bron naar buiten beweegt.
Houd het hier nog algemeen: het gaat om herkennen dat licht deel is van een grotere groep stralingssoorten.
Wat gebeurt er met licht?
Licht kan worden geabsorbeerd
Licht kan worden doorgelaten
Licht kan worden teruggekaatst
Bij veel voorwerpen gebeuren twee of drie van deze dingen tegelijk
Noem voorbeelden: zwart papier absorbeert veel, glas laat veel door, een muur kaatst licht terug.
Absorberen en doorlaten
Absorberen: licht verdwijnt en wordt warmte
Donkere voorwerpen absorberen vaak meer licht
Doorlaten: licht gaat door een voorwerp heen
Glas en brillenglazen laten veel licht door
Deze slide heeft geen instructies
Twee soorten terugkaatsing
Spiegelende terugkaatsing: stralen blijven geordend
Diffuse terugkaatsing: stralen gaan ongeordend alle kanten op
Een spiegel geeft vooral spiegelende terugkaatsing
Een muur geeft vooral diffuse terugkaatsing
Benadruk dat we voor zien meestal diffuse terugkaatsing nodig hebben: daardoor komt licht van voorwerpen in onze ogen.
Hoe ontstaat schaduw?
Licht kan niet door elk voorwerp heen
Achter zo'n voorwerp komt een gebied waar geen licht komt
Dat donkere gebied noem je schaduw
Deze slide heeft geen instructies
Randstralen
Om schaduw te tekenen gebruik je randstralen. Dat zijn de lichtstralen die net langs het voorwerp gaan en net niet worden tegengehouden. Het gebied tussen die stralen is de schaduw.
Teken eventueel live één lamp, één voorwerp en twee randstralen op het bord.
Schaduw tekenen
lamp → randstralen langs het voorwerp → gebied zonder licht
Zo bepaal je de vorm van de schaduw.
Gebruik hier bewust de pijlen, omdat de stap-voor-stap keten het leerpunt is.
Wat bepaalt de schaduw?
De plaats van de lamp
De grootte en vorm van het voorwerp
De richting van de randstralen
Houd het eenvoudig en visueel. Vermijd extra theorie over meerdere lichtbronnen; die staat niet centraal in deze les.
De vlakke spiegel
Waar een lichtstraal de spiegel raakt, teken je de normaal
De normaal staat loodrecht op de spiegel
Je meet hoeken ten opzichte van de normaal
Veel leerlingen willen de hoek meten ten opzichte van de spiegel. Benadruk dat de hoek altijd met de normaal wordt gemeten.
Spiegelwet
Hoek van inval = hoek tussen invallende straal en normaal
Hoek van terugkaatsing = hoek tussen teruggekaatste straal en normaal
Bij een vlakke spiegel geldt: hoek van inval = hoek van terugkaatsing
Noem eventueel het symbool i = t, maar houd de nadruk op de betekenis van de hoeken.
Licht terugkaatsen
invallende lichtstraal → raakt de spiegel → teruggekaatste lichtstraal
De teruggekaatste straal verlaat de spiegel symmetrisch ten opzichte van de normaal.
Gebruik op het bord een eenvoudig voorbeeld met gelijke hoeken links en rechts van de normaal.
Hoe ontstaat een spiegelbeeld?
Licht van het voorwerp valt op de spiegel
De spiegel kaatst dat licht naar je ogen terug
Daardoor lijkt het alsof het licht van achter de spiegel komt
Deze slide heeft geen instructies
Virtueel beeld
Een spiegelbeeld is een virtueel beeld. Het lijkt alsof er achter de spiegel een voorwerp staat, maar daar is in werkelijkheid niets. Je kunt een virtueel beeld niet op een scherm opvangen.
Zet hier kort het woord tegenover 'reëel beeld', zonder dit verder uit te werken; dat komt pas later in een andere paragraaf.
Plaats van het spiegelbeeld
Trek vanuit een punt van het voorwerp een lijn loodrecht op de spiegel
Het beeldpunt ligt op die lijn
Het beeld ligt even ver achter de spiegel als het voorwerp ervoor
Benadruk dat dit geldt voor een vlakke spiegel.
Lichtbundel in een spiegel
Teken eerst het spiegelbeeld van de lichtbron
Teken daarna de randstralen naar de randen van de spiegel
Teken de teruggekaatste bundel alsof die uit het beeldpunt komt
Dit is de snelle constructiemethode uit het boek. Handiger dan voor elke straal apart de spiegelwet gebruiken.
Waarom kun je om een hoekje kijken?
Een spiegel verandert de richting van lichtstralen. Licht van een plek die je niet rechtstreeks ziet, kan via de spiegel toch in je ogen komen. Daarom kun je met een spiegel onder of langs iets kijken.
Koppel dit aan het openingsvoorbeeld van een politieagent die onder een auto kijkt.
