Nederland na de Industriële Revolutie
Nederland na de Industriële Revolutie
Open met het idee dat industrialisatie vooruitgang bracht, maar ook nieuwe maatschappelijke problemen veroorzaakte. De les kijkt geografisch naar veranderingen in leefomgeving, werk en ruimte in Nederland.
Lesdoel
Ik kan de 3 grote problemen in Nederland door de Industriële Revolutie uitleggen en beschrijven welke 3 stromingen daar eigen oplossingen voor hadden.
Deze slide heeft geen instructies
Welke problemen passen volgens jou bij industrialisatie?
Gebruik deze woordwolk als voorkennisactivatie. Verwachte thema's: fabrieken, armoede, vervuiling, drukte, kinderarbeid, slechte woningen, ongelijkheid.
Industrialisatie verandert Nederland
Fabrieken groeiden snel in steden
Veel mensen trokken van platteland naar stad
Werk, wonen en vervoer veranderden sterk
Daardoor ontstonden nieuwe problemen op grote schaal
Benadruk het aardrijkskundige perspectief: industrialisatie veranderde de inrichting van ruimte en de verdeling van mensen en werk.
Probleem 1: slechte woonomstandigheden
Steden groeiden sneller dan woningen gebouwd werden
Arbeidersgezinnen woonden dicht op elkaar
Veel huizen waren klein, vochtig en ongezond
In arme wijken ontbraken vaak riolering en schoon water
veel ziektes
Koppel dit aan snelle verstedelijking. Niet alleen te weinig huizen, maar ook de kwaliteit van de leefomgeving was slecht.
Probleem 2: zware arbeidsomstandigheden
Werkdagen waren lang/ geen vakanties
Werk in fabrieken was vaak zwaar en onveilig
Lonen waren laag
Ook vrouwen en kinderen werkten mee om rond te komen
bij ziekte geen loon
Leg uit dat fabriekswerk anders was dan ambachtelijk werk: vast ritme, machines en weinig bescherming voor arbeiders.
Probleem 3: sociale ongelijkheid
Fabriekseigenaren en handelaren konden rijker worden
Veel arbeiders bleven arm
De verschillen tussen rijke en arme wijken namen toe
Niet iedereen profiteerde evenveel van economische groei
Houd het geografisch: ongelijkheid was zichtbaar in de stad zelf, bijvoorbeeld in woonwijken, voorzieningen en leefkwaliteit.
Vul de kernwoorden in
Door de industrialisatie trokken veel mensen naar de . Daardoor ontstond : steden groeiden sneller dan woningen gebouwd werden. In arme wijken waren huizen vaak vochtig en ontbraken soms en schoon water. Ook op het werk waren de vaak zwaar en onveilig. Tegelijk nam de sociale ongelijkheid toe.
Correcte woorden: steden, verstedelijking, riolering, arbeidsomstandigheden.
Drie stromingen zoeken oplossingen
De problemen riepen verschillende ideeën op over hoe Nederland eerlijker en leefbaarder kon worden. Drie bekende stromingen waren de roden, de groenen en de blauwen.
Introduceer de stromingen als verschillende manieren van kijken naar dezelfde problemen.
De roden
Legden de nadruk op arbeiders en ongelijkheid
Vonden dat de overheid meer moest ingrijpen
meer regels van de overheid
meer belasting
Wilden betere lonen, kortere werktijden en meer rechten
Zochten meer gelijkheid tussen arm en rijk
De roden verwijzen hier naar socialistische en sociaaldemocratische ideeën. Houd de uitleg eenvoudig en gekoppeld aan de drie problemen.
De groenen
Voor elkaar en de wereld zorgen
Christelijke partijen
De overheid en de mensen moeten het samen doen
De kerk en het geloof zijn belangrijk
goed onderwijs
In onze tijd vinden de groenen het milieu ook belangrijk.
Verbind de groenen vooral aan woonomstandigheden en de kwaliteit van de leefomgeving, passend bij aardrijkskunde.
De blauwen
Legden de nadruk op vrijheid en eigen verantwoordelijkheid
Vonden dat bedrijven en burgers veel zelf moesten oplossen
Waren terughoudender met overheidsingrijpen
weinig regels
minder belasting
Vertrouwden op handel, groei en initiatief van ondernemers
De blauwen kun je koppelen aan liberale ideeën. Benadruk dat zij economische vrijheid belangrijk vonden.
Zelfde problemen, andere aanpak
De roden kozen voor meer gelijkheid en bescherming
De groenen kozen voor elkaar helpen zoals in de Bijbel verteld wordt.
De blauwen kozen voor vrijheid en economische groei
Alle drie reageerden op dezelfde veranderingen in Nederland
Dit is de verbindende samenvatting van de drie stromingen. Laat zien dat de verschillen vooral zitten in de gekozen oplossing.
Welke stroming wilde meer overheidsingrijpen voor arbeiders?
De groenen
De blauwen
De roden
De handelaren
De foutopties sluiten aan bij termen uit de les. 'Handelaren' is bewust plausibel door de eerdere slides over rijkere groepen.
Koppel stroming en oplossing
De wilden meer gelijkheid en bescherming van arbeiders. De legden de nadruk op een gezonde leefomgeving met betere woningen. De vertrouwden meer op vrijheid, ondernemerschap en economische groei. Zo reageerden drie stromingen op dezelfde in Nederland.
Correcte woorden: roden, groenen, blauwen, problemen.
Welke stroming lijkt jou het beste te passen bij probleem 1?
De roden
De groenen
De blauwen
Deze slide heeft geen instructies
Nederland tijdens de Industriële Revolutie.
Van 1795 tot 1814 hoort Nederland bij het Franse Keizerrijk.
In 1806 wijst Napoleon zijn broer aan als koning van Nederland:
koning Lodewijk Napoleon.
In 1814 wordt Napoleon verslagen.
Pas in 1815 wordt Nederland een officieel koninkrijk:
Het Koninkrijk der Nederlanden
Deze slide heeft geen instructies
alle koningen en koninginnen op een rijtje:
Willem I
Willem II
Willem III
Wilhelmina
Juliana
Beatrix
Willem-Alexander
Amalia (in de toekomst)
Deze slide heeft geen instructies
Koning Willem I
Legeraanvoerder
maakt zelf wetten en plannen
ministers adviseren en voeren het uit
veel macht
Koning Willem-Alexander
gaat op staatsbezoeken
werkbezoeken
leest de troonrede voor
zet handtekening onder wetten
Deze slide heeft geen instructies
Grondwet:
hoe wordt Nederland bestuurd (wie heeft de macht)
beschermd de mensen tegen de regering (wat zijn je rechten als burger)
1814: 1e grondwet
1848: Thorbecke verandert de grondwet. Macht gaat van de koning naar de politiek
1917: kiesrecht voor mannen
1919: kiesrecht voor vrouwen
Deze slide heeft geen instructies