1.4 - In de tijd van pruiken en revoluties (1700–1800)
Je leert over:
Opvattingen over staat en onderdanen
Ontstaan van vrijheidsrechten en politieke rechten in 18e eeuw
Verlichting als basis voor veranderend denken
1.4 - In de tijd van pruiken en revoluties (1700–1800)
Je leert over:
Opvattingen over staat en onderdanen
Ontstaan van vrijheidsrechten en politieke rechten in 18e eeuw
Verlichting als basis voor veranderend denken
Verlichting: Denken over staat en onderdanen
Verlichting: vertrouwen in verstand en redelijkheid
Afwijzing van absolutisme en goddelijk gezag
Sociaal contract: macht van overheid komt van burgers
John Locke: overheid moet rechten van burgers beschermen
Montesquieu: scheiding der machten
Economische en maatschappelijke ideeën
Adam Smith: pleit voor economische vrijheid
Vrijheid leidt tot grotere welvaart voor iedereen
Overheid moet niet onnodig ingrijpen (laissez-faire)
Rechten en revoluties
Patriottentijd in Nederland rond 1780
Roep om democratische hervormingen
Vrijkorpsen en opstanden tegen de stadhouder
1787: Pruisische inval → patriotten vluchten
1789: Franse Revolutie → afschaffing absolute monarchie
Franse Revolutie: Belangrijke ontwikkelingen
1789: Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger
Burgers zijn vrij en gelijk
1791: eerste grondwet – constitutionele monarchie
1792: Republiek uitgeroepen
1793: executie Lodewijk XVI
Revoluties in Nederland
Patriotten beïnvloed door Verlichting
1795: Bataafse Republiek na Franse inval
Meer gelijkheid en democratische ideeën
1798: Staatsregeling – eerste Nederlandse grondwet
Staatsregeling van 1798
Burgers krijgen kiesrecht (beperkt) voor Nationale Vergadering
Eerste grondwet die Nederland een eenheidsstaat maakt
Gemeenten en provincies worden ondergeschikt aan centrale staat
Wat ga je maken?
Een Nijntje:
plaatje
Onderwerp: de Verlichting/ Bataafse Revolutie
Tekst (maximaal 6 regels)
Zelf maken, geen AI (geen sinterklaasgedicht)
Het moet op papier
Je maakt kans op een prijs. (Er is een jury)
Slot: Continuïteit naar het heden
Vergelijking pamfletten Van der Capellen (1781) en Pim Fortuyn (1992)
Thema’s als vrijheid, volkswil en kritiek op elite blijven actueel