Digitaal samenleven

• newEditor

Digitaal samenleven

Deze les is een inventarisatie van ervaringen, kennis en gevoelens van leerlingen over digitaal samenleven. Houd de toon veilig en neutraal: er zijn geen goede of foute antwoorden.

Welk woord past voor jou bij online omgaan met elkaar?

Gebruik deze woordwolk als rustige start. Vraag eventueel kort door op veelgenoemde woorden zoals 'leuk', 'ruzie', 'apps', 'veilig' of 'pesten'.

Zo vullen we in

Gebruik steeds dezelfde schaal:

1 = helemaal niet

2 = een beetje niet

3 = neutraal / weet ik niet

4 = een beetje wel

5 = helemaal wel

Leg uit dat leerlingen eerlijk mogen antwoorden en dat zij per stelling één cijfer kiezen. Geef eventueel aan of antwoorden anoniem worden verwerkt.

Digitaal samenleven

• Ik gebruik elke dag internet of sociale media.

• Ik denk na over wat ik online doe.

• Ik weet wat veilig online gedrag is.

• Ik vind dat online omgaan met elkaar net zo belangrijk is als offline omgaan.

Mijn online wereld

• Ik zit in groepsapps met klasgenoten.

• Ik deel online weleens iets over mezelf.

• Ik zie online vaak meningen van anderen.

• Wat online gebeurt, heeft invloed op mijn dag.

Hoe vaak gebruik jij internet of sociale media?

1

nooit

2

soms

3

vaak

4

elke dag

5

heel vaak

Wat heeft online het meest invloed op jouw dag?

1

groepsapps

2

sociale media

3

filmpjes

4

nieuws

5

weet ik niet

Nepnieuws

• Ik weet wat nepnieuws is.

• Ik twijfel weleens of online nieuws waar is.

• Ik controleer soms of een bericht klopt.

• Ik vind het lastig om echt nieuws en nepnieuws uit elkaar te houden.

Omgaan met nepnieuws

• Ik kijk naar de bron van een bericht.

• Ik deel niet zomaar iets door.

• Ik heb weleens nepnieuws geloofd.

• Ik praat met anderen als ik twijfel aan een bericht.

Blijf bij inventariseren. Geef nog geen uitleg over hoe broncontrole werkt; noteer alleen waar de klas nu staat.

Hoe vaak controleer jij of een bericht klopt?

1

nooit

2

soms

3

regelmatig

4

vaak

5

altijd

Heb jij weleens nepnieuws geloofd?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Wat doe jij het vaakst bij twijfel over een bericht?

1

niets

2

bron kijken

3

doorsturen

4

iemand vragen

5

weet ik niet

Sexting

• Ik weet wat sexting betekent.

• Ik weet dat delen zonder toestemming niet oké is.

• Ik weet wat ik moet doen als ik zoiets ontvang.

• Ik vind dit onderwerp moeilijk om over te praten.

Gebruik rustige, duidelijke taal. Vermijd persoonlijke uitvraag naar concrete ervaringen in de klas als dat onveilig kan voelen.

Grenzen en toestemming

• Ik weet wat toestemming betekent.

• Ik vind privacy online belangrijk.

• Ik weet dat een foto doorsturen grote gevolgen kan hebben.

• Ik weet bij wie ik hulp kan vragen.

Weet jij wat sexting betekent?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Weet jij bij wie je hulp kunt vragen hierover?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Hoe moeilijk vind jij dit onderwerp om te bespreken?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

neutraal

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Online pesten

• Ik weet wat online pesten is.

• Ik heb weleens gezien dat iemand online werd gepest.

• Ik ben weleens online gepest.

• Ik denk dat online pesten veel impact kan hebben.

De gebruiker vroeg expliciet om schaalvragen zoals 'ik ben weleens online gepest'. Kondig vooraf aan dat leerlingen alleen een cijfer geven en niets hoeven toe te lichten.

Reageren op online pesten

• Ik weet wat ik kan doen als ik online pesten zie.

• Ik durf hulp te vragen als er online pesten is.

• Ik zou iemand steunen die online wordt gepest.

• Ik weet waar ik online pesten kan melden.

Heb jij weleens gezien dat iemand online werd gepest?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Ben jij weleens online gepest?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

Weet jij wat je kunt doen als je online pesten ziet?

1

helemaal niet

2

een beetje niet

3

weet ik niet

4

een beetje wel

5

helemaal wel

AI gebruiken

• Ik weet wat AI is.

• Ik heb AI weleens gebruikt.

• Ik gebruik AI voor school of huiswerk.

• Ik vertrouw informatie van AI meteen.

Kijken naar AI

• Ik controleer antwoorden van AI.

• Ik weet dat AI fouten kan maken.

• Ik vind AI handig.

• Ik maak me zorgen over AI.

Bij deze slides gaat het om houding en ervaring, niet om een uitleg van hoe AI technisch werkt.

Heb jij AI weleens gebruikt?

1

nooit

2

1 keer

3

soms

4

vaak

5

heel vaak

Gebruik jij AI voor school of huiswerk?

1

nooit

2

soms

3

regelmatig

4

vaak

5

heel vaak

Controleer jij antwoorden van AI?

1

nooit

2

soms

3

regelmatig

4

vaak

5

altijd

Wat vinden wij belangrijk?

• Ik wil op school meer leren over nepnieuws.

• Ik wil op school meer leren over sexting.

• Ik wil op school meer leren over online pesten.

• Ik wil op school meer leren over AI.

Deze slide helpt bepalen welke burgerschapsthema's prioriteit krijgen in vervolglessen.

Waar is de meeste behoefte aan?

• Ik wil graag praktische tips voor online gedrag.

• Ik wil weten waar ik hulp kan krijgen.

• Ik wil leren hoe ik veilig keuzes maak online.

• Ik wil beter begrijpen wat wel en niet oké is online.

Over welk onderwerp wil jij het meest leren op school?

1

nepnieuws

2

sexting

3

online pesten

4

AI

5

alles evenveel

Waar heb jij het meeste behoefte aan?

1

praktische tips

2

hulp krijgen

3

veilig kiezen

4

wat wel mag

5

weet ik niet

Waar wil jij later meer over leren?

Reflectievraag zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om vervolglessen te kiezen en af te stemmen op de klas.

Begrippen

digitaal samenleven - hoe mensen online met elkaar omgaan

nepnieuws - nieuws of informatie die niet klopt

bron - de plek waar informatie vandaan komt

sexting - het sturen van seksuele berichten of beelden

toestemming - iemand geeft duidelijk aan dat iets mag

online pesten - iemand pesten via internet of sociale media

AI - slimme computertechniek die taken uitvoert