HAVO/vwo 4 basis beschouwen Het verschil tussen VOORSTELLING en VORMGEVING

• Beeldende vorming
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 4

Het verschil tussen

 VOORSTELLING en VORMGEVING

VOORSTELLING

Je kijkt eerst: ís er een voorstelling?

Oftewel: stelt het iets voor?

Is er een voorstelling?

Stelt het iets voor?

Dan is het 'figuratief'.

Je kunt er iets in herkennen.

Een figuratieve voorstelling kan zijn: 

1

realistisch

2

gestileerd

3

geabstraheerd

hoe het is gemaakt lijkt net echt

een 'versimpelde' versie

het lijkt bijna abstract maar nog net niet

Een realistisch schilderij...

• is altijd figuratief

• lijkt 'net echt'

• plasticiteit, licht en stofuitdrukking zijn vaak belangrijk

Een gestileerde voorstelling...

• is figuratief

• is een versimpelde versie

• meestal blijven de belangrijkste vormen en lijnen behouden

Een geabstraheerde voorstelling...

• lijkt bijna abstract maar is het niet

• het stelt dus wél iets voor

• het resultaat is half abstract

• vaak geeft de titel aan wat het voorstelt

Is er een voorstelling?

Stelt het iets voor?

Dan is het 'abstract' of 'non-figuratief'.

Je kunt er niets in herkennen.

Werk zonder voorstelling is: 

1 abstract / non-figuratief

2 het stelt niks herkenbaars voor

3 het gaat puur om de lijnen, vormen 

    en kleuren in het werk

voorstelling

Attribuut

Accessoire

Personage

Portret
Blikrichting

En Face

En profil

A trois-quart

Gebaar

Houding

Voorstelling

Wat zie je? Op welke manier weergegeven?

Figuratief

Abstract

Geabstraheerd

Naar waarneming

Naar de fantasie

Realistisch 

Geidealiseerd

Surrealistisch

Geënsceneerd

Kleding

Landschap

Onderwerp

Symbool

Thema

Vereenvoudigd

Vertellend

Uitdrukking

Verhaal

Stilleven

Genre

Idealiseren

figuratief

Abstract

Naar de 

waarneming

Naar de 

fantasie

portret

Stilleven

landschap

figuratief

Abstract

Naar de 

waarneming

Naar de 

fantasie

portret

Stilleven

landschap

figuratief

Abstract

Naar de 

waarneming

Naar de 

fantasie

portret

Stilleven

landschap

Stelt het iets voor?
Dan is het ...

1. Gedetailleerd
2. Half- abstract
3. Figuratief
4. Abstract

Als je naar de foto kijkt, lijkt het of je contact met de jongen maakt. Noem een aspect van de voorstelling dat hiervoor zorgt. Leg je antwoord uit.

Heeft de fotograaf de jongen in het Vondelpark geïdealiseerd?

Sleep de teksten naar de juiste onderdelen

Blikrichting

Houding

Gezichtsuitdrukking

Kleding

- Vooruit, alsof ze aan het staren is

- neutraal, spieren zijn ontspannen

- beetje onderuitgezakt. Benen over elkaar heen geslagen. Handen rusten op de leuning

- sierlijk en ze kan zich hier goed in bewegen

VORMGEVING

VOORSTELLING

Zij kijkt de beschouwer aan.

Zij staat op de voorgrond

Zij is ten voeten uit geschilderd.

Zij staat op de verticale middenas van het schilderij/bijna in het midden

Ze wordt niet overlapt door andere figuren

Ze wordt omringd door hofdames/-personeel, of: de figuren hebben hun blik gericht

op het prinsesje, of: de houding van de figuren is gewend naar het prinsesje.

ze vormt een licht/donkercontrast

met de rest van het schilderij.

VORMGEVING

Bij de vormgeving bekijk je:

• hoe worden de beeldaspecten toegepast

• welke materialen worden gebruikt

• welke technieken worden toegepast

BEELDASPECTEN

VORM

KLEUR

RUIMTE

LICHT

COMPOSITIE

TEXTUUR/STRUCTUUR

Gebruikte materialen

Welke materialen zijn er gebruikt zijn om het werk te maken?

Zoals bijvoorbeeld:

klei, hout, steen, verf, marmer, papier, brons, potlood, stof, garen, inkt, karton, houtskool, enz.

Een aantal voorbeelden: 

porselein, stof en borduurgaren

olieverf op doek

papier knipsels

vilt 

brons

Gebruikte technieken

Welke techniek is er, of welke technieken zijn er gebruikt?

Zoals bijvoorbeeld:

tekenen, schilderen, graveren, boetseren, beeldhouwen, etsen, construeren, enz.

Hanteringswijze =

bekijk hóe de materialen zijn toegepast

Een voorbeeld:

Materialen: beide olieverf op doek

Techniek: beide zijn geschilderd

Maar de hanteringswijze van de kwast en de verf verschilt!

verf is in streepjes aangebracht met een losse 'toets'

verf is aangebracht door spetters en druppels

Samenvattend: 

 VOORSTELLING                                                    VORMGEVING

Wat zie je? Is er een voorstelling?

Hoe is het vormgegeven?

Ja er is een herkenbare voorstelling, het is dan dus figuratief

• realistisch
• gestileerd
• geabstraheerd

Nee er is géén voorstelling, het is abstract of non-figuratief

Over welke beeldaspecten kun je wat zeggen:

• kleur
• vorm
• compositie
• licht
• ruimte
• textuur

Welke materialen zijn gebruikt?

Welke technieken zijn toegepast?

Verder gaat Voorstelling over:

lichaamshouding, gebaren, symboliek, verwijzing naar verhalen of mythes, (zie dia 14!)

examenvragen oefenen

Tehatex examen 5H

Je ziet een olieverfschilderij dat Johannes Vermeer omstreeks 1660 maakte. Het is een dagelijks tafereeltje uit die tijd.

Bespreek drie aspecten van de voorstelling waaruit je kunt afleiden dat Vermeer een dagelijks tafereel heeft geschilderd.

aspecten van de voorstelling
(dagelijks tafereel)

Toelichting:

 De vraag bestaat uit twee delen. Je moet drie aspecten van de voorstelling noemen en bij elk aspect toelichten dat het om een alledaags tafereel gaat.

Drie van de volgende antwoorden:

- Er is een gewone vrouw (of dienstmeid) afgebeeld, te zien aan de eenvoudige kleding: ze draagt een schort en heeft opgestroopte mouwen.

- De vrouw verricht een alledaagse handeling: ze schenkt melk uit een kan.

- Op de tafel ligt brood voor een eenvoudige maaltijd.

- De mand en/of het aardewerk zijn alledaagse gebruiksvoorwerpen.

- De vrouw bevindt zich in een sobere (keuken)ruimte met kale muren.)

aspecten van de vormgeving

5 beeldaspecten?

Welke aspecten van de vormgeving zorgen ervoor dat de afbeelding rust uitstraalt? 

Compositie

Kleur

Licht

Vorm

Ruimte

Welke aspecten van de vormgeving zorgen ervoor dat de afbeelding rust uitstraalt? 

Compositie: 

-Er is een driehoekscompositie gebruikt, wat zorgt voor een evenwichtig effect.  

-De hoofdlijnen zorgen dat de aandacht van de kijker naar het meisje en de handeling van het schenken gaat. Verder is er weinig afleiding

Kleur:

Veel gedempte, onverzadigde kleuren en weinig heftige kleurcontrasten

Licht:

Gelijkmatige belichting, natuurlijke lichtval door het raam