2.5 Strafrecht: opsporing en vervolging

Hoe passen we de rechtsstaat toe op verdachten en criminelen?

2.5 Strafrecht:

opsporing en vervolging

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoe passen we de rechtsstaat toe op verdachten en criminelen?

2.5 Strafrecht:

opsporing en vervolging

Lestip Lokpennen

 

Stap 1: zorg dat je voordat leerlingen in het lokaal zijn 3 pennen verdeelt over drie willekeurige tafels. 

Stap 2: laat leerlingen zitten

Stap 3: schuif leerlingen twee rijen op en onthoud als de pennen meegenomen worden. 

Stap 4: vertel de leerlingen dat ze straf krijgen (als grapje natuurlijk)

Lesdoelen

  • Je kan uitleggen hoe je de grondrechten en het legaliteitsbeginsel ziet bij het strafrecht

  • Je kan de eerste drie stappen van het strafproces uitleggen

  • Je kan uitleggen wat de uitbreiding van opsporingsbevoegdheden inhoudt

  • Je kan een POOGO analyse doen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stelling

"Je mag lokmiddelen gebruiken om criminelen op te sporen."


Formuleer je mening als volgt:

Koppel het aan een waarde of belang van jezelf

en

Koppel het aan positieve of negatieve gevolgen voor de maatschappij


Deze slide heeft geen instructies

Probleem binnen de school

  • Afgelopen jaar zijn 100 pennen gestolen

  • De schoolleiding heeft besloten om via lokpennen dit probleem op te lossen.

Zie notitie bij eerste slide over opzet. 

Laat leerlingen reflecteren op hun antwoord bij de stelling over lokmiddelen en wat ze vinden over lokpennen.

Leesopdracht regels rondom dwangmiddelen

Hieronder staan drie scenario's. Zoek in je boek bij 2.5 dwangmiddelen op of het gedrag van de politie in het scenario legaal is of niet en bespreek het met je buur.

  1. Op straat wordt een man met een verdacht uiterlijk gefouilleerd door een politieagent.

  2. Een politieagent hoort in een huis een persoon meerdere malen krijsen. De agent breekt de voordeur open en gaat naar binnen.

  3. Een undercoveragent stelt in zijn rol voor aan een zware crimineel om een drugsdealer te vermoorden, zodat de politie de crimineel op heterdaad kan betrappen en zo kan arresteren.

Deze slide heeft geen instructies

Het strafrecht en...

Grondrechten

  • Eerlijk proces

  • Onschuldvermogen

  • Strafprocesrecht

  • Recht op advocaat

Legaliteitsbeginsel

  • Strafbaarheidsbeginsel

  • Strafbepaling

  • Ne bis in idem-regel

  • Maximumstraf

  • Overmacht

  • Verjaringstermijn

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stellingen rondom opsporingsbevoegdheden en vervolging

De opdracht is om je mening op te schrijven, maar volgens een bepaalde structuur en door een afweging te maken van twee perspectieven. Gebruik een van de volgende opzetten voor je antwoord:

  • Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...

  • Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 1


Stel: een man die langdurig contact heeft gehad met een terrorist wordt aangehouden op het vliegveld. Hij wordt gevraagd om het wachtwoord van zijn telefoon te geven, maar weigert. Stelling: De man mag gearresteerd worden als hij blijft weigeren zijn wachtwoord te geven.


Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...

Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 2


Stel: een jongvolwassene zoekt op Google op hoe je een bom kan maken. Stelling: De politie mag de jongen preventief arresteren.


Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...

Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...


En als hij op het internet had aangekondigd dat hij een bom zou plaatsen op school?

Deze slide heeft geen instructies

POOGO-analyse

  • Manier om maatschappelijk probleem te begrijpen

  • Deels gebasseerd op wat je weet en deels op eigen voorspellingen

P: Probleem 

O: Oorzaak

O: Oplossing

G: Gewenst gevolg

O: Ongewenst gevolg

Deze slide heeft geen instructies

Probleem: discriminatie op de arbeidsmarkt


  • Kijk naar de twee volgende ingevulde POOGO's

  • In stilte: schrijf op wat de zwakke POOGO zwak maakt

  • Na de timer: bespreek het met je buur

Deze slide heeft geen instructies





Oorzaak

Discriminatie gebeurt omdat sommige mensen gewoon niet willen werken met andere soorten mensen.

Oplossing

Werkgevers moeten stoppen met discrimineren en iedereen hetzelfde behandelen.

Gewenst gevolg

Dan is er geen discriminatie meer en is het probleem opgelost.

Ongewenst gevolg

Er zijn eigenlijk geen ongewenste gevolgen, want discriminatie is sowieso slecht. 








Oorzaak

Werkgevers laten zich soms (bewust of onbewust) leiden door vooroordelen over afkomst, naam, leeftijd of geslacht bij het aannemen van personeel.

Oplossing

Het invoeren van anoniem solliciteren, waarbij naam, leeftijd en geslacht niet zichtbaar zijn in de eerste selectieronde.

Gewenst gevolg

Iedereen krijgt gelijke kansen op een baan en diversiteit op de werkvloer neemt toe.

Ongewenst gevolg

Werkgevers kunnen het proces omslachtig vinden of het gevoel hebben minder vrijheid te hebben in hun selectie. 




Wat maakt de zwakke POOGO zwak?

Probleem: discriminatie op de arbeidsmarkt

1

minute

00

second

Dit zijn goede antwoorden:

de oorzaak te algemeen is en niet uitlegt waardoor discriminatie ontstaat

de oplossing geen concrete maatregel is

het gewenste gevolg een herhaling van de oplossing is

het ongewenste gevolg ontbreekt of wordt weggewuifd 

Wat maakt de zwakke POOGO zwak?

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht, individueel

Er is een wet Bijzonder Opsporingsbevoegdheden ingevoerd (p.50). Waarom hebben we dit gedaan en wat zijn de gevolgen hiervan?


Geef antwoord op deze vraag door de POOGO in je schrift op te schrijven.

  • Wat is het probleem? : de maffia werd nauwelijks opgespoord

  • Wat is de oorzaak?

  • Wat is de oplossing?

  • Wat is een gewenst gevolg?

  • Wat is een ongewenst gevolg?

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Is het goed dat we de opsporings- en vervolgingsbevoegdheden verruimd hebben?

  • Probleem: de maffia werd nauwelijks opgespoord

  • Oorzaak: de maffia werd steeds slimmer waardoor er nauwelijks bewijsmateriaal was 

  • Oplossing: wet BOB: inkijkoperaties, infiltreren, afluisteren

  • Gewenst gevolg: criminelen worden makkelijk opgespoord en bestraft

  • Ongewenst gevolg: privacy wordt vaker geschaad

Deze slide heeft geen instructies

 Aan de slag met 2.5


Maak opdrachten

1, 4 en 5


(sla 1c over)

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoelen

  • Je kan uitleggen hoe je de grondrechten en het legaliteitsbeginsel ziet bij het strafrecht

  • Je kan de eerste drie stappen van het strafproces uitleggen

  • Je kan uitleggen wat de uitbreiding van opsporingsbevoegdheden inhoudt

Deze slide heeft geen instructies

De politie heeft bewijzen verzameld tegen een verdachte van brandstichting.

Wie beslist normaal gesproken of de zaak aan de rechter wordt voorgelegd?

A

De politie.

B

Het slachtoffer.

C

Officier van Justitie.

D

De minister van justitie

Deze slide heeft geen instructies

Na onderzoek blijkt dat er nauwelijks bewijs is tegen een verdachte.

Wat kan het Openbaar Ministerie dan doen?

A

De verdachte veroordelen.

B

De verdachte vrijlaten.

C

Transactie opleggen.

D

De zaak seponeren.

Deze slide heeft geen instructies

Welke uitspraak is juist?

A

Een transactie en strafbeschikking betekenen meestal een rechtszaak.

B

Transactie en strafbeschikking zorgen ervoor dat de zaak niet voor de rechter komt.

C

Alleen de rechter kan een strafbeschikking opleggen.

D

Een transactie is hetzelfde als vrijspraak.

Deze slide heeft geen instructies

Lisa wordt onherroepelijk veroordeeld voor diefstal van een laptop. Enkele maanden later ontdekt de politie nieuw camerabewijs over dezelfde diefstal. Het Openbaar Ministerie wil Lisa opnieuw vervolgen voor diezelfde diefstal.

Welk antwoord is het meest juist?

A

Dat mag altijd, want nieuw bewijs maakt een nieuwe vervolging mogelijk.

B

Dat mag in beginsel niet, omdat Lisa al onherroepelijk is veroordeeld voor hetzelfde feit; herziening is een andere juridische procedure.

C

Dat mag alleen als Lisa bij de eerste rechtszaak heeft gezwegen.

D

Dat mag zolang de tweede vervolging door een andere officier van justitie wordt uitgevoerd.

Deze slide heeft geen instructies

Welke uitspraak over misdrijven en overtredingen is juist?

A

Alle strafbare feiten waarop gevangenisstraf staat, zijn overtredingen.

B

Misdrijven zijn opzettelijk gepleegd en overtredingen niet.

C

Het onderscheid tussen misdrijven en overtredingen wordt in beginsel bepaald door de wettelijke indeling ervan.

D

Een feit wordt een misdrijf zodra de politie besluit het ernstig genoeg te vinden.

Deze slide heeft geen instructies

De politie wil een verdachte aanhouden en vervolgens zijn woning doorzoeken om bewijsmateriaal te vinden.

Welke stelling is het meest juist?

A

Als de verdachte mag worden aangehouden, mag zijn woning automatisch worden doorzocht.

B

Voor aanhouding en doorzoeking gelden afzonderlijke wettelijke voorwaarden en bevoegdheidsregels.

C

De politie mag zonder wettelijke grondslag ieder dwangmiddel gebruiken als het onderzoek daardoor sneller verloopt.

D

Een woning mag uitsluitend worden doorzocht nadat de verdachte onherroepelijk is veroordeeld.

Deze slide heeft geen instructies

Noah ontvangt een strafbeschikking van het OM. Hij is het niet eens met de beschuldiging en wil de zaak aan de rechter voorleggen.

Welke stelling is het meest juist?

A

Noah kan nooit meer naar de rechter, omdat het OM al een beslissing heeft genomen.

B

Noah kan in verzet gaan; de zaak kan dan aan de rechter worden voorgelegd.

C

Noah moet eerst bewijzen dat hij onschuldig is voordat hij verzet mag instellen.

D

Door de strafbeschikking is Noah automatisch door een rechter veroordeeld.

Deze slide heeft geen instructies