Hoe passen we de rechtsstaat toe op verdachten en criminelen?
2.5 Strafrecht:
opsporing en vervolging
Hoe passen we de rechtsstaat toe op verdachten en criminelen?
2.5 Strafrecht:
opsporing en vervolging
Lestip Lokpennen
Stap 1: zorg dat je voordat leerlingen in het lokaal zijn 3 pennen verdeelt over drie willekeurige tafels.
Stap 2: laat leerlingen zitten
Stap 3: schuif leerlingen twee rijen op en onthoud als de pennen meegenomen worden.
Stap 4: vertel de leerlingen dat ze straf krijgen (als grapje natuurlijk)
Lesdoelen
Je kan uitleggen hoe je de grondrechten en het legaliteitsbeginsel ziet bij het strafrecht
Je kan de eerste drie stappen van het strafproces uitleggen
Je kan uitleggen wat de uitbreiding van opsporingsbevoegdheden inhoudt
Je kan een POOGO analyse doen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stelling
"Je mag lokmiddelen gebruiken om criminelen op te sporen."
Formuleer je mening als volgt:
Koppel het aan een waarde of belang van jezelf
en
Koppel het aan positieve of negatieve gevolgen voor de maatschappij
Deze slide heeft geen instructies
Probleem binnen de school
Afgelopen jaar zijn 100 pennen gestolen
De schoolleiding heeft besloten om via lokpennen dit probleem op te lossen.
Zie notitie bij eerste slide over opzet.
Laat leerlingen reflecteren op hun antwoord bij de stelling over lokmiddelen en wat ze vinden over lokpennen.
Leesopdracht regels rondom dwangmiddelen
Hieronder staan drie scenario's. Zoek in je boek bij 2.5 dwangmiddelen op of het gedrag van de politie in het scenario legaal is of niet en bespreek het met je buur.
Op straat wordt een man met een verdacht uiterlijk gefouilleerd door een politieagent.
Een politieagent hoort in een huis een persoon meerdere malen krijsen. De agent breekt de voordeur open en gaat naar binnen.
Een undercoveragent stelt in zijn rol voor aan een zware crimineel om een drugsdealer te vermoorden, zodat de politie de crimineel op heterdaad kan betrappen en zo kan arresteren.
Deze slide heeft geen instructies
Het strafrecht en...
Grondrechten
Eerlijk proces
Onschuldvermogen
Strafprocesrecht
Recht op advocaat
Legaliteitsbeginsel
Strafbaarheidsbeginsel
Strafbepaling
Ne bis in idem-regel
Maximumstraf
Overmacht
Verjaringstermijn
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stellingen rondom opsporingsbevoegdheden en vervolging
De opdracht is om je mening op te schrijven, maar volgens een bepaalde structuur en door een afweging te maken van twee perspectieven. Gebruik een van de volgende opzetten voor je antwoord:
Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...
Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1
Stel: een man die langdurig contact heeft gehad met een terrorist wordt aangehouden op het vliegveld. Hij wordt gevraagd om het wachtwoord van zijn telefoon te geven, maar weigert. Stelling: De man mag gearresteerd worden als hij blijft weigeren zijn wachtwoord te geven.
Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...
Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 2
Stel: een jongvolwassene zoekt op Google op hoe je een bom kan maken. Stelling: De politie mag de jongen preventief arresteren.
Aan de ene kant..., maar aan de andere kant..., dus...
Hoewel..., is het ook zo dat..., dus...
En als hij op het internet had aangekondigd dat hij een bom zou plaatsen op school?
Deze slide heeft geen instructies
POOGO-analyse
Manier om maatschappelijk probleem te begrijpen
Deels gebasseerd op wat je weet en deels op eigen voorspellingen
P: Probleem
O: Oorzaak
O: Oplossing
G: Gewenst gevolg
O: Ongewenst gevolg
Deze slide heeft geen instructies
Probleem: discriminatie op de arbeidsmarkt
Kijk naar de twee volgende ingevulde POOGO's
In stilte: schrijf op wat de zwakke POOGO zwak maakt
Na de timer: bespreek het met je buur
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaak
Discriminatie gebeurt omdat sommige mensen gewoon niet willen werken met andere soorten mensen.
Oplossing
Werkgevers moeten stoppen met discrimineren en iedereen hetzelfde behandelen.
Gewenst gevolg
Dan is er geen discriminatie meer en is het probleem opgelost.
Ongewenst gevolg
Er zijn eigenlijk geen ongewenste gevolgen, want discriminatie is sowieso slecht.
Oorzaak
Werkgevers laten zich soms (bewust of onbewust) leiden door vooroordelen over afkomst, naam, leeftijd of geslacht bij het aannemen van personeel.
Oplossing
Het invoeren van anoniem solliciteren, waarbij naam, leeftijd en geslacht niet zichtbaar zijn in de eerste selectieronde.
Gewenst gevolg
Iedereen krijgt gelijke kansen op een baan en diversiteit op de werkvloer neemt toe.
Ongewenst gevolg
Werkgevers kunnen het proces omslachtig vinden of het gevoel hebben minder vrijheid te hebben in hun selectie.
Wat maakt de zwakke POOGO zwak?
Probleem: discriminatie op de arbeidsmarkt
minute
second
Dit zijn goede antwoorden:
de oorzaak te algemeen is en niet uitlegt waardoor discriminatie ontstaat
de oplossing geen concrete maatregel is
het gewenste gevolg een herhaling van de oplossing is
het ongewenste gevolg ontbreekt of wordt weggewuifd
Wat maakt de zwakke POOGO zwak?
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht, individueel
Er is een wet Bijzonder Opsporingsbevoegdheden ingevoerd (p.50). Waarom hebben we dit gedaan en wat zijn de gevolgen hiervan?
Geef antwoord op deze vraag door de POOGO in je schrift op te schrijven.
Wat is het probleem? : de maffia werd nauwelijks opgespoord
Wat is de oorzaak?
Wat is de oplossing?
Wat is een gewenst gevolg?
Wat is een ongewenst gevolg?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Is het goed dat we de opsporings- en vervolgingsbevoegdheden verruimd hebben?
Probleem: de maffia werd nauwelijks opgespoord
Oorzaak: de maffia werd steeds slimmer waardoor er nauwelijks bewijsmateriaal was
Oplossing: wet BOB: inkijkoperaties, infiltreren, afluisteren
Gewenst gevolg: criminelen worden makkelijk opgespoord en bestraft
Ongewenst gevolg: privacy wordt vaker geschaad
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag met 2.5
Maak opdrachten
1, 4 en 5
(sla 1c over)
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Je kan uitleggen hoe je de grondrechten en het legaliteitsbeginsel ziet bij het strafrecht
Je kan de eerste drie stappen van het strafproces uitleggen
Je kan uitleggen wat de uitbreiding van opsporingsbevoegdheden inhoudt
Deze slide heeft geen instructies
De politie heeft bewijzen verzameld tegen een verdachte van brandstichting.
Wie beslist normaal gesproken of de zaak aan de rechter wordt voorgelegd?
De politie.
Het slachtoffer.
Officier van Justitie.
De minister van justitie
Deze slide heeft geen instructies
Na onderzoek blijkt dat er nauwelijks bewijs is tegen een verdachte.
Wat kan het Openbaar Ministerie dan doen?
De verdachte veroordelen.
De verdachte vrijlaten.
Transactie opleggen.
De zaak seponeren.
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraak is juist?
Een transactie en strafbeschikking betekenen meestal een rechtszaak.
Transactie en strafbeschikking zorgen ervoor dat de zaak niet voor de rechter komt.
Alleen de rechter kan een strafbeschikking opleggen.
Een transactie is hetzelfde als vrijspraak.
Deze slide heeft geen instructies
Lisa wordt onherroepelijk veroordeeld voor diefstal van een laptop. Enkele maanden later ontdekt de politie nieuw camerabewijs over dezelfde diefstal. Het Openbaar Ministerie wil Lisa opnieuw vervolgen voor diezelfde diefstal.
Welk antwoord is het meest juist?
Dat mag altijd, want nieuw bewijs maakt een nieuwe vervolging mogelijk.
Dat mag in beginsel niet, omdat Lisa al onherroepelijk is veroordeeld voor hetzelfde feit; herziening is een andere juridische procedure.
Dat mag alleen als Lisa bij de eerste rechtszaak heeft gezwegen.
Dat mag zolang de tweede vervolging door een andere officier van justitie wordt uitgevoerd.
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraak over misdrijven en overtredingen is juist?
Alle strafbare feiten waarop gevangenisstraf staat, zijn overtredingen.
Misdrijven zijn opzettelijk gepleegd en overtredingen niet.
Het onderscheid tussen misdrijven en overtredingen wordt in beginsel bepaald door de wettelijke indeling ervan.
Een feit wordt een misdrijf zodra de politie besluit het ernstig genoeg te vinden.
Deze slide heeft geen instructies
De politie wil een verdachte aanhouden en vervolgens zijn woning doorzoeken om bewijsmateriaal te vinden.
Welke stelling is het meest juist?
Als de verdachte mag worden aangehouden, mag zijn woning automatisch worden doorzocht.
Voor aanhouding en doorzoeking gelden afzonderlijke wettelijke voorwaarden en bevoegdheidsregels.
De politie mag zonder wettelijke grondslag ieder dwangmiddel gebruiken als het onderzoek daardoor sneller verloopt.
Een woning mag uitsluitend worden doorzocht nadat de verdachte onherroepelijk is veroordeeld.
Deze slide heeft geen instructies
Noah ontvangt een strafbeschikking van het OM. Hij is het niet eens met de beschuldiging en wil de zaak aan de rechter voorleggen.
Welke stelling is het meest juist?
Noah kan nooit meer naar de rechter, omdat het OM al een beslissing heeft genomen.
Noah kan in verzet gaan; de zaak kan dan aan de rechter worden voorgelegd.
Noah moet eerst bewijzen dat hij onschuldig is voordat hij verzet mag instellen.
Door de strafbeschikking is Noah automatisch door een rechter veroordeeld.
Deze slide heeft geen instructies