Presentation

SON-R 6-40

Oorsprong, toepassing en meerwaarde

Josanne Hopster

Marthe Willen

Jitske Vogel

Juli 2026

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 22 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

SON-R 6-40

Oorsprong, toepassing en meerwaarde

Josanne Hopster

Marthe Willen

Jitske Vogel

Juli 2026

Planning Presentatie

Ontstaansgeschiedenis

3

Meetpretentie

6

Testconstructie

7

Betrouwbaarheid en validiteit

12

 Doelgroep

13

Gebruiksgemak

16

Ontstaansgeschiedenis

3

Ontstaansgeschiedenis

3

Doelen

  • Leermogelijkheden en potentieel onderwijssucces

  • Veelzijdige, niet-verbale testreeks

  • Onderwijs en opvoeding weinig impact op testresultaten

Ontstaansgeschiedenis

3

Meetpretentie

Algemeen intelligentieniveau

  • Fluïde intelligentie (Gf) & visuele informatieverwerking (Gv)

    • Het vermogen om te leren



Beperkingen

  • Geen subtests voor gekristalliseerde intelligentie en geheugen






Testconstructie

Aanleiding voor revisie van de SON-R 5 ½ - 17

Verbetering van differentiatievermogen


Realiseren goede aansluiting SON R 2 ½ -7


Vernieuwing van testmateriaal (minder cultuurafhankelijk)


Verkorten van afnameduur

Actualisering van de normen


Geschikt maken voor volwassenen

Vooronderzoek

Culturele beperkingen

  • Onderzoek in China, Peru, Brazilië

    • In China werd significant lager gescoord op de subtesten waar plaatjes in voorkwamen (Categorieeën, Stripverhalen en Situaties)


Grondige herziening nodig!







4

Vooronderzoek

Moeilijkheidsopbouw

  • Geschatte moeilijkheid van items

    • Analyse van gegevens van 1350 personen normeringsonderzoek SON-R 5 ½ - 17

    • Sprake van leereffect dus moeilijk om perfecte moeilijkheidsopbouw te realiseren


  • Bij Analogieën, Categorieën en Patronen relatief weinig gemakkelijke items

    • Mozaïeken en Patronen ontbreken juist moeilijke items.


  • Bij constructieonderzoek dus naar gestreefd dit te verbeteren







Constructieonderzoek

Analogieën, Mozaïeken en Patronen

  • Nieuwe testboekjes gemaakt, 100 leerlingen in Nederland, 21 kinderen in Kenia

    • Op basis hiervan nieuwe testboekjes gemaakt die gehele moeilijkheid bestrijken --> SON-I


  • 337 leerlingen (90 Nederlands, 65 allochtone leerlingen, 20 leerlingen van Chinese school in Nederland, 72 leerlingen in Bangkok en 90 kinderen in Brazilië)  6-22 jaar

    • Daarna nog leerlingen van SBO en zeer moeilijk lerende kinderen 


  • Daarna testboekjes aangepast en opnieuw getest bij leerlingen --> Plafondeffect gevonden dus moeilijkheid bij SON-R 6-40 jaar verhoogd







Vooronderzoek

Alle items van Categorieën in 2003 opnieuw getekend 

  • In sommige culturen werden sommige plaatjes niet begrepen --> Groot aantal wijzigingen gedaan

    • Culturele afhankelijkheid is toen verminderd (Onderzoek in Nederland, Slowakijke, Suriname, Curacao, Brazilie, Thailand en Iran)









4

Betrouwbaarheid en validiteit

Betrouwbaarheid

6

  • Voldoende: ≥ 0,70 (geschikt voor groepsniveau of minder zware individuele beslissingen).

  • Goed: ≥ 0,80 (geschikt voor belangrijke individuele beslissingen, zoals een toelating of behandelplan).

  • Uitstekend: ≥ 0,90 (noodzakelijk bij zware consequenties, zoals medische diagnoses of rechterlijke beslissingen)


Validiteit

VS

De betrouwbaarheid van de SON-R is over het algemeen zeer sterk.


SON-R 2-8

  • Totaal IQ-score: De interne consistentie is uitstekend met een betrouwbaarheid van .91.

    • Schalen: De Performale Schaal .87 en de Redeneerschaal .82, wat beide als 'goed' wordt gekwalificeerd.

    • Subtests: Op subtestniveau varieert betrouwbaarheid van .52 tot .82. Voorzichtig bij trekken conclusies op basis van één subtest.


SON-R 6-40:

  • Totaal IQ-score: De betrouwbaarheid is nog hoger (gemiddeld .95),

    • Subtests: Gemiddeld .87


Boek


Doelgroep(en)

Spraak-/taalproblemen

  • Doof/slechthorend

  • TOS

  • Selectief mutisme

  • Afasie/dysfasie

  • Beperkte taalproductie



Ontwikkelingsstoornis

  • Ontwikkelings-achterstand of verstandelijke beperking

  • Autisme

  • (ADHD)

Meertaligheid

  • Vluchtelingen

  • Migranten

  • Expats

LET OP: “Niet-verbaal” betekent niet dat taal helemaal geen rol speelt!

Casus Lina

6

Waarom de SON-R 6-40?


  • Leeftijd

  • Ontwikkelingsleeftijd

  • Verbale vaardigheden

  • Concentratievermogen


Doelgroep(en)

Keerzijde van de SON-R

  • Geen volledig cognitief profiel

  • Geen taalvaardigheden

  • Geen executief functioneren

  • Sneller een plafondeffect



  • Visuele problemen

  • Motorische beperkingen

  • Neurologische problemen
    (dyspraxie)

  • Vermoeden van
    hoogbegaafdheid

  • Schooladvies



Gebruiksgemak

Over het algemeen wordt de SON-R 6-40 als relatief gebruikvriendelijk beoordeeld

Cliënten/leerlingen:

  • Laagdrempelig

  • Concreet

  • Feedback tijdens test

  • Adaptief

Testleiders:

  • Observatiemogelijkheden 

  • Praktisch

  • Relatief snel

Casus Lina

6

Tijdens de afname


  • Regelmatig pauze

  • Blokjes...

  • Patronen...


Gebruiksgemak

Er zijn echter ook nadelen aan de SON-R 6-40

  • Feedback kan ook demotiverend werken

  • Minder afwisseling in testen

  • Aandacht blijft een probleem

  • Motorische component


Casus Lina

6

UITWERKING SON?



Hebben jullie die?


Er staat ook een casus in het boek. Niet heel creatief, wel bruikbaar ;)

SON-III

6

  • Intelligentie

  • Digitale afname

  • Vernieuwd:

    • Normen

    • Afbeeldingen

  • Indicatiestelling 

  • Tijdspad

    • Augustus: COTAN

    • September: lancering



Samenvatting


En nu jullie!