Werkwoorden: onderwerp en persoonsvorm
Werkwoorden: onderwerp en persoonsvorm
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan in een zin het onderwerp en de persoonsvorm vinden
en wetten hoe je die vindt in een zin
.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij bij onderwerp en persoonsvorm?
Gebruik dit als voorkennis. Verwacht woorden als: zin, werkwoord, wie, wat, doet, ik, hij, vraagzin.
Wat is een zin?
Een zin heeft woorden die samen iets zeggen.
In veel zinnen staan:
een onderwerp
een persoonsvorm
andere woorden met extra informatie
Open eenvoudig: leerlingen kennen al zinnen uit dagelijks taalgebruik. Benadruk dat we vandaag vooral kijken naar twee belangrijke delen van de zin.
Het onderwerp
Het onderwerp is wie of wat iets doet.
Voorbeelden:
Sara fietst naar school.
De hond blaft hard.
Mijn broer leest een boek.
Deze slide heeft geen instructies
De persoonsvorm
De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet of bij een ander onderwerp gebruikt.
Voorbeelden:
Ik loop.
Wij lopen.
Gisteren liep ik.
Noem nog niet alle werkwoordsvormen. Het gaat hier alleen om het herkennen van de persoonsvorm in een gewone zin.
Onderwerp en persoonsvorm samen
In een zin horen onderwerp en persoonsvorm bij elkaar.
De leerling schrijft.
De leerlingen schrijven.
Jij leest.
Jullie lezen.
Laat zien dat enkelvoud en meervoud invloed hebben op de persoonsvorm.
Waarom zijn ze belangrijk?
Met onderwerp en persoonsvorm begrijp je de zin beter.
Je ziet:
wie of wat centraal staat
wat er gebeurt
of de zin in enkelvoud of meervoud staat
Deze slide heeft geen instructies
Subtopic: onderwerp
Nu kijken we stap voor stap naar het onderwerp.
Je leert:
wat het onderwerp is
hoe je het vindt
welke woorden onderwerp kunnen zijn
Deze slide heeft geen instructies
Wie of wat doet iets?
Het onderwerp geeft antwoord op de vraag:
wie of wat doet iets?
Voorbeelden:
Mila zingt.
De bus stopt.
De kinderen spelen buiten.
Gebruik de vaste formulering 'wie of wat doet iets?' steeds opnieuw voor herkenning.
Het onderwerp kan één woord zijn
Soms is het onderwerp maar één woord.
Ik ren.
Hij slaapt.
School begint.
Mama kookt.
Deze slide heeft geen instructies
Het onderwerp kan meer woorden hebben
Soms bestaat het onderwerp uit meer woorden.
De kleine jongen lacht.
Mijn nieuwe fiets staat buiten.
De aardige juf helpt ons.
Benadruk dat leerlingen het hele onderwerp moeten nemen, niet alleen één woord eruit.
Het hele onderwerp
Kijk goed naar alle woorden die samen bij het onderwerp horen.
De rode auto rijdt weg.
Mijn beste vriend voetbalt graag.
Deze slide heeft geen instructies
Onderwerp vooraan of later
Het onderwerp staat niet altijd vooraan.
Morgen gaat Sam zwemmen.
In de klas werkt iedereen stil.
Na school komt mijn zus thuis.
Veel leerlingen denken dat het eerste woord altijd het onderwerp is. Maak dit misverstand expliciet.
Wat is het onderwerp in: Morgen gaat Sam zwemmen?
Morgen
gaat
Sam
zwemmen
Sluit aan bij het misverstand dat het eerste woord altijd het onderwerp is.
Vul de goede woorden in
In een zin zoek je bij het onderwerp: wie of wat doet iets? Soms is het onderwerp maar één woord, zoals mama. Soms zijn het meer woorden, zoals de kleine jongen. Het onderwerp staat niet altijd vooraan in de zin.
De drie kernpunten uit dit blok komen terug: wie of wat doet iets, één woord of meer woorden, en niet altijd vooraan.
Subtopic: persoonsvorm
Nu kijken we naar de persoonsvorm.
Je leert:
wat de persoonsvorm is
hoe je die vindt
hoe die kan veranderen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de persoonsvorm?
De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord.
Die past bij:
de tijd van de zin
het onderwerp van de zin
Voorbeeld:
Noor maakt haar huiswerk.
Deze slide heeft geen instructies
Persoonsvorm en tijd
De persoonsvorm kan veranderen als de tijd verandert.
Vandaag speel ik.
Gisteren speelde ik.
Morgen speel ik weer.
Koppel hier aan de eerder gegeven definitie: tijd veranderen helpt om de persoonsvorm te vinden.
Persoonsvorm en onderwerp
De persoonsvorm kan ook veranderen door een ander onderwerp.
Ik loop.
Hij loopt.
Wij lopen.
Deze slide heeft geen instructies
Eén persoonsvorm per zin
In een gewone zin is er meestal één persoonsvorm.
Voorbeelden:
De kat ligt op de stoel.
Wij maken een tekening.
Houd het eenvoudig op A1-niveau en spreek van 'gewone zin'.
Zo vind je de persoonsvorm
Handige manier:
Zet de zin in een andere tijd.
Kijk welk werkwoord verandert.
Dat woord is de persoonsvorm.
Voorbeeld:
Lisa fietst naar huis.
Gisteren fietste Lisa naar huis.
Deze slide heeft geen instructies
Welke persoonsvorm hoort bij: Gisteren ... ik.
speelde
spelen
speel
gespeeld
Test of leerlingen zien dat de persoonsvorm verandert door de tijd.
Vul de persoonsvormen in
De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord. Die past bij de tijd van de zin en bij het onderwerp. Je kunt de persoonsvorm vinden door de zin in een andere tijd te zetten. Dan zie je welk werkwoord verandert.
Echoot direct de uitleg van slides 14 t/m 18.
Subtopic: onderwerp en persoonsvorm samen
Nu combineren we beide delen van de zin.
Je ziet hoe onderwerp en persoonsvorm bij elkaar passen.
Deze slide heeft geen instructies
Ze horen bij elkaar
Onderwerp en persoonsvorm passen bij elkaar.
De jongen rent.
De jongens rennen.
Mijn ouders komen later.
Leg het verband met enkelvoud en meervoud nog eens rustig uit.
Enkelvoud en meervoud
Let op de vorm van de persoonsvorm.
Het meisje zingt.
De meisjes zingen.
De docent praat.
De docenten praten.
Deze slide heeft geen instructies
Persoonsvorm eerst in de zin
Soms staat de persoonsvorm vooraan of bijna vooraan.
Morgen gaat Amir naar de stad.
Dan spelen wij buiten.
Het onderwerp blijft:
Amir
wij
Dit is een belangrijke stap: woordvolgorde kan anders zijn, maar onderwerp en persoonsvorm blijven te vinden.
Vraagzin
In een vraagzin staat de persoonsvorm vaak voor het onderwerp.
Komt Sara morgen?
Hebben jullie gym?
Onderwerp:
Sara
jullie
Houd het bij herkenning, niet bij volledige theorie over inversie.
Wat zijn onderwerp en persoonsvorm in: Komt Sara morgen?
Sara en komt
morgen en Sara
komt en morgen
morgen en komt
Controleert herkenning in een vraagzin, waar de persoonsvorm vooraan staat.
Wat vind jij hier het lastigst?
enkelvoud
meervoud
andere volgorde
vraagzin
Deze slide heeft geen instructies
Subtopic: zinnen bekijken
Nu bekijken we verschillende soorten zinnen.
Daarin zoek je steeds:
het onderwerp
de persoonsvorm
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeldzinnen
De bakker verkoopt brood.
Wij maken muziek.
Zin 2
Zin 1
Lees de zinnen langzaam en wijs onderwerp en persoonsvorm aan.
Voorbeeldzinnen
Na de les fietst Rayan naar huis.
Zin 4
Zin 3
In het park spelen de kinderen.
Laat zien dat de eerste woorden niet altijd het onderwerp zijn.
Voorbeeldzinnen
Zin 5
Leest Finn een stripboek?
Hebben de buren een nieuwe auto?
Zin 6
Benadruk hier de vraagzin: persoonsvorm staat voorop.
Handige stappen
Zo werk je rustig:
Zoek het werkwoord.
Kijk welk werkwoord de persoonsvorm is.
Vraag: wie of wat doet iets?
Zoek het onderwerp.
Dit is de samenvattende aanpak voor leerlingen.
Veelgemaakte fouten
Let op:
het eerste woord is niet altijd het onderwerp
niet elk werkwoord is de persoonsvorm
in een vraagzin staat de persoonsvorm vaak vooraan
Gebruik deze slide om misverstanden te voorkomen, niet om nieuwe leerstof toe te voegen.
Samenvatting
Het onderwerp is wie of wat iets doet.
De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord.
Onderwerp en persoonsvorm horen bij elkaar.
In vraagzinnen en zinnen met tijdwoorden kan de volgorde anders zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp in: In het park spelen de kinderen.
In het park
spelen
de kinderen
park
Pakt de fout aan dat leerlingen vaak de eerste woorden kiezen.
Maak de stappen af
Zo werk je rustig. Zoek eerst het werkwoord. Kijk daarna welk werkwoord de persoonsvorm is. Vraag dan: wie of wat doet iets? Zo vind je het onderwerp.
Gebaseerd op de samenvattende aanpak en de veelgemaakte fouten.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort noemen wat zij nu begrijpen, bijvoorbeeld: onderwerp = wie of wat iets doet; persoonsvorm = werkwoord dat verandert.
Wat vond jij nog moeilijk?
Mogelijke antwoorden: vraagzinnen, zinnen met morgen/in de klas/na school, of het verschil tussen onderwerp en persoonsvorm.
Wat hielp jou het best bij deze les?
Stuur op leerstrategie: stappenplan, vraag 'wie of wat doet iets?', of de zin in een andere tijd zetten.
Begrippen
zin - woorden samen met een betekenis
onderwerp - wie of wat iets doet in de zin
persoonsvorm - werkwoordsvorm die past bij tijd en onderwerp
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt
enkelvoud - één persoon, dier of ding
meervoud - meer dan één persoon, dier of ding
vraagzin - een zin waarin iets gevraagd wordt
Deze slide heeft geen instructies
huiswerk
1.7 versterk jezelf
Deze slide heeft geen instructies