Werkwoorden: onderwerp en persoonsvorm

Werkwoorden: onderwerp en persoonsvorm

1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

In deze les zitten 45 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Werkwoorden: onderwerp en persoonsvorm

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan in een zin het onderwerp en de persoonsvorm vinden

en wetten hoe je die vindt in een zin

.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij bij onderwerp en persoonsvorm?

Gebruik dit als voorkennis. Verwacht woorden als: zin, werkwoord, wie, wat, doet, ik, hij, vraagzin.

Wat is een zin?

Een zin heeft woorden die samen iets zeggen.


In veel zinnen staan:

  • een onderwerp

  • een persoonsvorm

  • andere woorden met extra informatie

Open eenvoudig: leerlingen kennen al zinnen uit dagelijks taalgebruik. Benadruk dat we vandaag vooral kijken naar twee belangrijke delen van de zin.

Het onderwerp

Het onderwerp is wie of wat iets doet.


Voorbeelden:

  • Sara fietst naar school.

  • De hond blaft hard.

  • Mijn broer leest een boek.

Deze slide heeft geen instructies

De persoonsvorm

De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet of bij een ander onderwerp gebruikt.


Voorbeelden:

  • Ik loop.

  • Wij lopen.

  • Gisteren liep ik.

Noem nog niet alle werkwoordsvormen. Het gaat hier alleen om het herkennen van de persoonsvorm in een gewone zin.

Onderwerp en persoonsvorm samen

In een zin horen onderwerp en persoonsvorm bij elkaar.


  • De leerling schrijft.

  • De leerlingen schrijven.

  • Jij leest.

  • Jullie lezen.

Laat zien dat enkelvoud en meervoud invloed hebben op de persoonsvorm.

Waarom zijn ze belangrijk?

Met onderwerp en persoonsvorm begrijp je de zin beter.


Je ziet:

  • wie of wat centraal staat

  • wat er gebeurt

  • of de zin in enkelvoud of meervoud staat

Deze slide heeft geen instructies

Subtopic: onderwerp

Nu kijken we stap voor stap naar het onderwerp.


Je leert:

  • wat het onderwerp is

  • hoe je het vindt

  • welke woorden onderwerp kunnen zijn

Deze slide heeft geen instructies

Wie of wat doet iets?

Het onderwerp geeft antwoord op de vraag:

wie of wat doet iets?


Voorbeelden:

  • Mila zingt.

  • De bus stopt.

  • De kinderen spelen buiten.

Gebruik de vaste formulering 'wie of wat doet iets?' steeds opnieuw voor herkenning.

Het onderwerp kan één woord zijn

Soms is het onderwerp maar één woord.


  • Ik ren.

  • Hij slaapt.

  • School begint.

  • Mama kookt.

Deze slide heeft geen instructies

Het onderwerp kan meer woorden hebben

Soms bestaat het onderwerp uit meer woorden.


  • De kleine jongen lacht.

  • Mijn nieuwe fiets staat buiten.

  • De aardige juf helpt ons.

Benadruk dat leerlingen het hele onderwerp moeten nemen, niet alleen één woord eruit.

Het hele onderwerp

Kijk goed naar alle woorden die samen bij het onderwerp horen.


  • De rode auto rijdt weg.

  • Mijn beste vriend voetbalt graag.

Deze slide heeft geen instructies

Onderwerp vooraan of later

Het onderwerp staat niet altijd vooraan.


  • Morgen gaat Sam zwemmen.

  • In de klas werkt iedereen stil.

  • Na school komt mijn zus thuis.

Veel leerlingen denken dat het eerste woord altijd het onderwerp is. Maak dit misverstand expliciet.

Wat is het onderwerp in: Morgen gaat Sam zwemmen?

A

Morgen

B

gaat

C

Sam

D

zwemmen

Sluit aan bij het misverstand dat het eerste woord altijd het onderwerp is.

Vul de goede woorden in

In een zin zoek je bij het onderwerp: wie of wat doet iets? Soms is het onderwerp maar één woord, zoals mama. Soms zijn het meer woorden, zoals de kleine jongen. Het onderwerp staat niet altijd vooraan in de zin.

doet
mama
de kleine jongen
gaat
morgen
lacht
de klas

De drie kernpunten uit dit blok komen terug: wie of wat doet iets, één woord of meer woorden, en niet altijd vooraan.

Subtopic: persoonsvorm

Nu kijken we naar de persoonsvorm.


Je leert:

  • wat de persoonsvorm is

  • hoe je die vindt

  • hoe die kan veranderen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de persoonsvorm?

De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord.


Die past bij:

  • de tijd van de zin

  • het onderwerp van de zin


Voorbeeld:

  • Noor maakt haar huiswerk.

Deze slide heeft geen instructies

Persoonsvorm en tijd

De persoonsvorm kan veranderen als de tijd verandert.


  • Vandaag speel ik.

  • Gisteren speelde ik.

  • Morgen speel ik weer.

Koppel hier aan de eerder gegeven definitie: tijd veranderen helpt om de persoonsvorm te vinden.

Persoonsvorm en onderwerp

De persoonsvorm kan ook veranderen door een ander onderwerp.


  • Ik loop.

  • Hij loopt.

  • Wij lopen.

Deze slide heeft geen instructies

Eén persoonsvorm per zin

In een gewone zin is er meestal één persoonsvorm.


Voorbeelden:

  • De kat ligt op de stoel.

  • Wij maken een tekening.

Houd het eenvoudig op A1-niveau en spreek van 'gewone zin'.

Zo vind je de persoonsvorm

Handige manier:


  1. Zet de zin in een andere tijd.

  2. Kijk welk werkwoord verandert.

  3. Dat woord is de persoonsvorm.


Voorbeeld:

  • Lisa fietst naar huis.

  • Gisteren fietste Lisa naar huis.

Deze slide heeft geen instructies

Welke persoonsvorm hoort bij: Gisteren ... ik.

A

speelde

B

spelen

C

speel

D

gespeeld

Test of leerlingen zien dat de persoonsvorm verandert door de tijd.

Vul de persoonsvormen in

De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord. Die past bij de tijd van de zin en bij het onderwerp. Je kunt de persoonsvorm vinden door de zin in een andere tijd te zetten. Dan zie je welk werkwoord verandert.

tijd
onderwerp
verandert
vraagzin
eerste woord
meervoud
blijft

Echoot direct de uitleg van slides 14 t/m 18.

Subtopic: onderwerp en persoonsvorm samen

Nu combineren we beide delen van de zin.


Je ziet hoe onderwerp en persoonsvorm bij elkaar passen.

Deze slide heeft geen instructies

Ze horen bij elkaar

Onderwerp en persoonsvorm passen bij elkaar.


  • De jongen rent.

  • De jongens rennen.

  • Mijn ouders komen later.

Leg het verband met enkelvoud en meervoud nog eens rustig uit.

Enkelvoud en meervoud

Let op de vorm van de persoonsvorm.


  • Het meisje zingt.

  • De meisjes zingen.

  • De docent praat.

  • De docenten praten.

Deze slide heeft geen instructies

Persoonsvorm eerst in de zin

Soms staat de persoonsvorm vooraan of bijna vooraan.


  • Morgen gaat Amir naar de stad.

  • Dan spelen wij buiten.


Het onderwerp blijft:

  • Amir

  • wij

Dit is een belangrijke stap: woordvolgorde kan anders zijn, maar onderwerp en persoonsvorm blijven te vinden.

Vraagzin

In een vraagzin staat de persoonsvorm vaak voor het onderwerp.


  • Komt Sara morgen?

  • Hebben jullie gym?


Onderwerp:

  • Sara

  • jullie

Houd het bij herkenning, niet bij volledige theorie over inversie.

Wat zijn onderwerp en persoonsvorm in: Komt Sara morgen?

A

Sara en komt

B

morgen en Sara

C

komt en morgen

D

morgen en komt

Controleert herkenning in een vraagzin, waar de persoonsvorm vooraan staat.

Wat vind jij hier het lastigst?

1

enkelvoud

2

meervoud

3

andere volgorde

4

vraagzin

Deze slide heeft geen instructies

Subtopic: zinnen bekijken

Nu bekijken we verschillende soorten zinnen.


Daarin zoek je steeds:

  • het onderwerp

  • de persoonsvorm

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeldzinnen

De bakker verkoopt brood.

Wij maken muziek.

Zin 2

Zin 1

Lees de zinnen langzaam en wijs onderwerp en persoonsvorm aan.

Voorbeeldzinnen

Na de les fietst Rayan naar huis.

Zin 4

Zin 3

In het park spelen de kinderen.

Laat zien dat de eerste woorden niet altijd het onderwerp zijn.

Voorbeeldzinnen

Zin 5

Leest Finn een stripboek?

Hebben de buren een nieuwe auto?

Zin 6

Benadruk hier de vraagzin: persoonsvorm staat voorop.

Handige stappen

Zo werk je rustig:


  1. Zoek het werkwoord.

  2. Kijk welk werkwoord de persoonsvorm is.

  3. Vraag: wie of wat doet iets?

  4. Zoek het onderwerp.

Dit is de samenvattende aanpak voor leerlingen.

Veelgemaakte fouten

Let op:

  • het eerste woord is niet altijd het onderwerp

  • niet elk werkwoord is de persoonsvorm

  • in een vraagzin staat de persoonsvorm vaak vooraan

Gebruik deze slide om misverstanden te voorkomen, niet om nieuwe leerstof toe te voegen.

Samenvatting

  • Het onderwerp is wie of wat iets doet.

  • De persoonsvorm is een vorm van het werkwoord.

  • Onderwerp en persoonsvorm horen bij elkaar.

  • In vraagzinnen en zinnen met tijdwoorden kan de volgorde anders zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp in: In het park spelen de kinderen.

A

In het park

B

spelen

C

de kinderen

D

park

Pakt de fout aan dat leerlingen vaak de eerste woorden kiezen.

Maak de stappen af

Zo werk je rustig. Zoek eerst het werkwoord. Kijk daarna welk werkwoord de persoonsvorm is. Vraag dan: wie of wat doet iets? Zo vind je het onderwerp.

werkwoord
persoonsvorm
onderwerp
vraagzin
eerste woord
tijdwoord
meervoud

Gebaseerd op de samenvattende aanpak en de veelgemaakte fouten.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen kort noemen wat zij nu begrijpen, bijvoorbeeld: onderwerp = wie of wat iets doet; persoonsvorm = werkwoord dat verandert.

Wat vond jij nog moeilijk?

Mogelijke antwoorden: vraagzinnen, zinnen met morgen/in de klas/na school, of het verschil tussen onderwerp en persoonsvorm.

Wat hielp jou het best bij deze les?

Stuur op leerstrategie: stappenplan, vraag 'wie of wat doet iets?', of de zin in een andere tijd zetten.

Begrippen

zin - woorden samen met een betekenis

onderwerp - wie of wat iets doet in de zin

persoonsvorm - werkwoordsvorm die past bij tijd en onderwerp

werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt

enkelvoud - één persoon, dier of ding

meervoud - meer dan één persoon, dier of ding

vraagzin - een zin waarin iets gevraagd wordt

Deze slide heeft geen instructies

huiswerk


1.7 versterk jezelf

Deze slide heeft geen instructies