Zelfstandige les Grieks en Latijn, gymnasiumvoorlichting 2022

1 / 39
volgende
Slide 1: Tekstslide
GrieksLatijnMiddelbare schoolvwoLeerjaar 1

In deze les zitten 39 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Slide 1 - Tekstslide

Welkom bij deze les Grieks&Latijn!
In deze LessonUp kun je zelfstandig aan de slag met vragen en opdrachten. We hebben dit voor je gemaakt, zodat je een idee krijgt van wat je kunt verwachten van de lessen Grieks en Latijn op het Hermann Wesselink College.
Deze LessonUp begint met een les Grieks en vanaf pagina 23 start de les Latijn.

Blader door deze LessonUp en maak de vragen die je leuk vindt.
Als je hulp nodig hebt, kunt je klikken op de
Na het beantwoorden van elke vraag kun je vervolgens jouw antwoord controleren door te klikken op 'geef uitleg'.

Op sommige pagina's kun je ook klikken op een                                   

Veel plezier!
Mw. Kerkhof - docente Grieks&Latijn op het HWC
TIP-knop
Daar vind je informatie die je een beetje op weg kan helpen.<br />
STER-knop
Als je daarop klikt, verschijnt er verdiepende informatie, naar aanleiding waarvan er een vraag aan jou gesteld wordt. Daar kun je zelf verder over nadenken.<br />
TIP
Open deze LessonUp niet op je telefoon, maar gebruik een computer, laptop of tablet. Er staat veel tekst op, en op een telefoon kun je die niet goed lezen.<br />

Slide 2 - Tekstslide

De les Grieks
In deze les leer je over:
- het Griekse alfabet
- de vorm van het Griekse lidwoord
- de vorm van het Griekse zelfstandig naamwoord
- de relaties tussen Nederlandse  en Griekse woorden

Slide 3 - Tekstslide

Griekse letters en klanken
Het alfabet dat wij voor het Nederlands gebruiken hebben we via de Romeinen van de Grieken overgenomen.  Er zijn echter wel wat verschillen tussen de Griekse en Nederlandse letters.

Hieronder zie je een aantal Griekse woorden met daarnaast de uitspraak van de woorden in het Nederlands. Deze woordenverzameling geeft je voldoende informatie om vraag 1, 2, 3 en 4 te kunnen beantwoorden. Als je maar analytisch te werk gaat en het systeem weet te doorgronden!

TIP
Op het gymnasium leer je de talen Grieks en Latijn. Als je een taal wil leren, moet je natuurlijk ook woordjes leren.<br />Een belangrijke tip daarbij is dat het leren van woorden veel gemakkelijker gaat als je ze ook kunt uitspreken. Probeer dat dus maar eens, en lees deze Griekse woorden hardop voor!<br />

Slide 4 - Tekstslide

1. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord gymnasion?
TIP
In het Nederlands spreken we het woord 'gymnasion' uit met de 'g' als beginletter. Waar in de woordenverzameling zie je nog meer de 'g' als beginletter terug? <br />En hoe ziet die letter er in het Grieks uit? <br />
A
ρημνασιυμ
B
χινμασιον
C
γυμνασιον
D
συνμασιυμ

Slide 5 - Quizvraag

2. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord scholè?
TIP
In de woordenverzameling staat slechts één woord met een 'ch'-klank. Zoek die eerst!<br />
A
σχολη
B
σγουνη
C
στρολε
D
σχηλο

Slide 6 - Quizvraag

3. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord baktèrion?
TIP
De eerste drie letters van het Griekse woord lijken heel erg op de letters die we in het Nederlandse alfabet gebruiken.<br />
A
βαπτιριυμ
B
βαλτηριομ
C
βακτιριον
D
βακτηριον

Slide 7 - Quizvraag

4. Kijk nog eens naar deze verzameling Griekse woorden.
Wat voor bijzonders is er aan de hand met de Griekse letter voor de s-klank?

Vul je antwoord in en klik daarna op 'toon uitleg' om jezelf te controleren.

TIP
Zoek in de woordenverzameling eerst alle Nederlands woorden waarin een s-klank zit. Stel vervolgens vast hoe die letter er in het Grieks uitziet.<br />

Slide 8 - Open vraag

Nederlandse woorden uit het Grieks
Niet alleen ons alfabet, maar ook een deel van onze woorden is afkomstig uit het Grieks.

Hiernaast zie je een aantal Griekse en Nederlandse woorden die aan elkaar verwant zijn.  Maar ze staan door elkaar.

Sleep op de volgende pagina het juiste Nederlandse woord naar het Griekse woord toe, waarvan het is afgeleid. 

Slide 9 - Tekstslide

VRAAG 5
sleep elk Nederlands
woord naar het bijbehorende Griekse woord
TIP
Maak voor deze opdracht gebruik van de woordenverzameling op pagina 4. <br />
νεος
<div>κρηνη</div><div><br /></div>
προβλημα
συμβολον
στρατηγια
γιγας
μουσικη
nieuw
gigantisch
probleem
kraan
strategie
symbool
muziek

Slide 10 - Sleepvraag

6. Het Griekse woord χρονος betekent ‘tijd’. Welk Nederlands woord ken je, dat daarvan is afgeleid?
TIP
Het is een woord dat je misschien wel eens hebt gehoord tijdens de geschiedenisles.
Behalve het woord χρονος gebruikten de Grieken ook het woord καιρος om te verwijzen naar het begrip <i>tijd.</i>&nbsp; Maar χρονος en καιρος zijn wel twee heel verschillende dingen, zoals je in <a href="https://www.volkskrant.nl/mensen/weekendwijsheid-van-filosoof-joke-hermsen-creeer-elke-dag-een-kairosmoment~b1f57f20b/">dit krantenartikel</a> kunt lezen.<br />Heb jij vandaag al een Kairosmoment gehad? :)<br />

Slide 11 - Open vraag

Griekse lidwoorden en zelfstandig naamwoorden
Hieronder zie je een verzameling Griekse woorden.
Deze woordenverzameling geeft je voldoende informatie om vraag 7 tot en met 16 te kunnen beantwoorden. Als je maar analytisch te werk gaat en het systeem weet te doorgronden!

Slide 12 - Tekstslide

7. Welk lidwoord hoort bij βασιλεύς (de koning)?
TIP
Kijk bij de woorden in vraag 7 tot en met 16 goed naar:<br />1. de verschillende geslachten: het maakt uit of het om een man of een vrouw gaat!<br />2. enkelvoud en meervoud<br />
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 13 - Quizvraag

8. Welk lidwoord hoort bij παπποί (de opa's)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 14 - Quizvraag

9. Welk lidwoord hoort bij λέαινα (de leeuwin)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 15 - Quizvraag

10. Welk lidwoord hoort bij θυγατριδῆ (de kleindochter)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 16 - Quizvraag

11. Welk lidwoord hoort bij λέοντες (de leeuwen)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 17 - Quizvraag

12. Welk lidwoord hoort bij βόες (de koeien)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 18 - Quizvraag

13. Welk lidwoord hoort bij
ταῦρος (de stier)?
A
ὁ
B
ἡ
C
οἱ
D
αἱ

Slide 19 - Quizvraag

14. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord 'de boer'?
A
ὁ γεοργός
B
ὁ γεοργή
C
ὁ γεοργοι
D
ὁ γεοργαι

Slide 20 - Quizvraag

15. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord 'de priesteressen'?
A
αἱ ἱέρεια
B
αἱ ἱέρειος
C
αἱ ἱέρειοι
D
αἱ ἱέρειαι

Slide 21 - Quizvraag

16. Wat is de juiste Griekse schrijfwijze van het woord 'de echtgenotes'?
A
αἱ δάμαρτος
B
αἱ δάμαρτοι
C
αἱ δάμαρτες
D
αἱ δάμαρτη

Slide 22 - Quizvraag

De les Latijn
In deze les leer je over:
- het vertalen van een Latijnse tekst
- Romeinse slavernij
- Romeinse kunst
- Romeinse geschiedenis

Slide 23 - Tekstslide

Het vertalen van een Latijnse tekst
Grieks en Latijn zijn talen. Die leer je om teksten te kunnen lezen die geschreven zijn in het Grieks en Latijn.
In de lessen besteden we vooral tijd aan het vertalen van die teksten.
Op de volgende pagina's kun je proberen om zelf een Latijnse tekst te vertalen. Maak daarbij goed gebruik van de woorden in de kantlijn. 
TIP
Je kunt je vertaling natuurlijk in deze LessonUp maken, maar het is nog handiger om je vertaling op papier te noteren. Dan kun je je gemaakte vertaling gemakkelijker verbeteren als dat nodig is. Bovendien heb je de vertaling nog nodig voor de vragen die later in deze LessonUp gesteld worden. In je schrift kun je je eigen vertaling dan gemakkelijk nalezen.<br />

Slide 24 - Tekstslide

Hieronder staat een Latijnse tekst over slavernij
Op de volgende pagina's kun je die in stukjes vertalen.
TIP
Je kunt op de volgende pagina's je eigen vertaling telkens controleren door te klikken op de knop 'geef uitleg'.<br />

Slide 25 - Tekstslide

Vraag 17.
Vertaal hieronder regel 1 tot en met 3 van de tekst.
Maak gebruik van de woorden die hiernaast staan.

1. Ecce: servus in via ambulat. Nomen est Felix.
2. Felix magnam amphoram portat.
3. Gemit. Amphora plena vini est.
TIP 1
Om een Latijnse zin te vertalen naar goedlopend Nederlands, moet je soms de woordvolgorde een beetje aanpassen. Dat mag!<br />
TIP 2
Er bestaan geen lidwoorden in het Latijn. Als je die nodig hebt voor een goedlopende Nederlandse zin, mag je die altijd zelf toevoegen aan je vertaling.<br />
TIP 3
In een Latijnse zin ontbreken soms woorden die in het Nederlands wél nodig zijn. <br />Zoals bijvoorbeeld het bezittelijk voornaamwoord 'zijn' in regel 1, <br />en het persoonlijk voornaamwoord 'hij' in regel 3.<br />Die mag je dus zelf toevoegen.<br />
STER-knop
Als je daar op klikt, verschijnt er verdiepende informatie.<br />
Over het woord 'slaaf' is inmiddels flink wat discussie ontstaan. Is het wel een goed woord om te gebruiken? Lees daar <a href="https://www.slavernijenjij.nl/verantwoording-woordgebruik/. ">hier </a>meer over.<br />Wat vind jij?<br />

Slide 26 - Open vraag

Vraag 18.
Vertaal hieronder regel 4 en 5 van de tekst.
Maak gebruik van de woorden die hiernaast staan.

4. Felix fatigatus est et ideo amphoram deponit.
5. Felix vocem audit: “Felix! Tolle amphoram et veni!”

TIP
In regel 5 geeft iemand een opdracht aan Felix. <br />

Slide 27 - Open vraag

Vraag 19
Vertaal hieronder regel 6 tot en met 9 van de tekst.
Maak gebruik van de woorden die hiernaast staan.
6. Dominus servum vocat.
7. Felix paret et amphoram tollit.
8. Amphoram ad dominum portat.
9. Gemit iterum. Sic est vita servo Romano…


TIP
In deze regels komen woorden voor die je al eerder hebt gezien en vertaald, zoals bijvoorbeeld 'portat' en 'gemit'. Hoe had je die ook al weer vertaald? Je kunt ook terugbladeren naar pagina 25. Daar staat de hele tekst met alle woorden bij elkaar.<br />

Slide 28 - Open vraag

De Latijnse tekst als bron
Het kunnen lezen van een Latijnse tekst maakt het mogelijk om meer te weten te komen over de leef- en denkwereld van de Romeinen: de teksten zijn historische bronnen. Bovenstaande tekst leert ons meer over het fenomeen slavernij in de Romeinse oudheid.
Als je de tekst hebt gelezen en vertaald, kun je er informatie uithalen. Dat ga je doen op de volgende pagina's.

Slide 29 - Tekstslide

Vraag 20. regel 1: Nomen est Felix.
De naam Felix betekent ‘gelukkig’.
Leg uit dat dat geen toepasselijke naam is voor een servus.

Slide 30 - Open vraag

Vraag 21. regel 2: amphoram
Het woord amphora is oorspronkelijk een Grieks woord: ἀμφορεύς.
Hoe zou het komen dat ook Romeinen dit woord gebruikten?
Het Griekse woord ἀμφι betekent 'aan twee kanten'. Een amfoor had twee handvatten waaraan je hem kon optillen, eentje aan elke kant.<br />Er zijn ook beroemde Romeinse gebouwen die beginnen met amfi... (<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Amfitheater#/media/Bestand:Croatia_Pula_Amphitheatre_2014-10-11_11-04-27.jpg">Hier kun je een plaatje vinden</a>.) Waarom zou dat gebouw zo heten? En waarom heet een salamander eigenlijk een<b> amfi</b>bi?<br />

Slide 31 - Open vraag

Vraag 22. regel 5: amphoram deponit
Schrijf uit de tekst de Latijnse woorden over die hiervoor een verklaring geven.
TIP
Je moet in deze vraag uitleggen waarom 'amphoram deponit'. <br />Om dat te kunnen doen, moet je eerst weten wat 'amphoram deponit' ook al weer betekent. Als je dat weet, moet je op zoek gaan naar drie Latijnse woorden die verklaren waarom 'amphoram deponit'. <br />

Slide 32 - Open vraag

Bekijk hieronder de afbeelding van een Romeins kunstwerk. Erop afgebeeld zie je een slaaf die een amfoor op zijn schouders draagt. Gebruik deze afbeelding om de volgende vraag te beantwoorden.

Slide 33 - Tekstslide

Vraag 23.
Wat is de naam van dit soort kunstwerken?

TIP
&nbsp;Kijk goed naar het materiaal waarvan het is gemaakt.

Slide 34 - Open vraag

Bekijk hieronder de afbeelding van een kaart van het Romeinse Rijk.
Gebruik deze kaart om de volgende vraag mee te beantwoorden.

Slide 35 - Tekstslide

Vraag 24
Het Romeinse kunstwerk van pagina 33 is gevonden in Tunesië.
Welke informatie geeft de kaart op pagina 35 over het moment waarop het kunstwerk is gemaakt?


TIP 1
Zoek eerst zelf op waar Tunesië ligt.
TIP 2
Maak gebruik van de legenda boven aan de kaart. Die kun je op de vorige pagina nog een stukje beter lezen.<br />
A
Voor 133 voor Christus
B
Na 133 voor Christus

Slide 36 - Quizvraag

25. Op de kaart van het Romeinse Rijk zie je in de legenda de letters AD staan. Dat is een afkorting van twee Latijnse woorden.

a. Van welke twee woorden zijn de letters AD de afkorting?
b. En wat is van die woorden de Nederlandse vertaling?
TIP
Als je het antwoord op deze vragen niet weet, kun je <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Christelijke_jaartelling">hier</a> informatie vinden.<br />

Slide 37 - Open vraag

26. Naar wie wordt er verwezen met de letter D in de afkorting AD?

Slide 38 - Open vraag

Deze les zit erop
Leuk dat je mee hebt gedaan met deze les Grieks en Latijn!

Deze les heb je helemaal zelfstandig doorlopen. Mocht het je nou leuk lijken om ook een keer een proeflesje Latijn bij te wonen waarin een docent uitleg geeft, meld je dan aan voor de gymnasiumlesjesmiddag. Meer informatie vind je daarover op de website van
het Hermann Wesselink College.

Hartelijks,
Mw. Kerkhof - docente Grieks&Latijn op het HWC
Op het stukje marmer dat ik in mijn hand houd, staat 'Carpe diem'. Dat wens ik jou toe. Maar wat betekent die Latijnse uitspraak eigenlijk?<br /><br /><div>Het woord 'carpe' vertalen we in het Nederlands met een gebiedende wijs. Hoe heet die werkwoordsvorm ook al weer in het Latijn? Het antwoord op deze vraag is voorbij gekomen op een van de uitlegpagina's van de les Latijn!<br /></div>

Slide 39 - Tekstslide