Globalisering 2026 3.1.pptx

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

duitsland politiek

Federale staat

elke deelstaat een eigen regering

bondsregering verantwoordelijk voor:

• buitenland politiek

• spoorwegen

• defensie

• 
  

is Duitsland economisch een wereldspeler? geef een verklaring van de keuze

Bondsrepubliek met verschillen

• Duitsland ontwikkelde zich na de Tweede Wereldoorlog tot
  een economische en politieke grootmacht:
  
  - bbp is het vierde van de wereld
  - grootste bijdrage aan bbp van de EU
  - sociale markteconomie
  

• Politieke kenmerken:
  
  - federale staat (Bondsrepubliek)
  - elke deelstaat heeft een eigen regering en op veel terreinen
  een eigen beleid
  - de Bondsregering is oa verantwoordelijk voor de
  buitenlandpolitiek, defensie en spoorwegen

ruhr gebied

verschil vroeger en nu

Bondsrepubliek met verschillen

• Na de val van de Muur in 1989 (die Wende) investeerde de Duitse regering
  veel geld in het verbeteren van de infrastructuur in de Oost-Duitse deelstaten.
  
   snelwegen, spoorwegen, watertransport en telecommunicatie

Een sterke economie

• Duitsland heeft een sterke industriële sector:
  
  - Ruhrgebied en Saarland als economisch
  zwaartepunt n de 19e eeuw door aanwezigheid
  van steenkool en bruinkool
   mijnbouw, hoogovens, staalfabrieken
  
  - ook zware industrie in havensteden Hamburg
  en Bremen
  
  - auto-industrie en chemische industrie in de
  Zuid-Duitse deelstaten Baden-Württemberg
  en Bayern
   VB bedrijven: Bayer, BASF, BMW

Een sterke economie

• Na 1970 raakte de oude industrie- en havengebieden in een diepe crisis
  door goedkope invoer van steenkool en concurrentie in de staalindustrie.
  
  Gevolgen:
  
  - mijnsluitingen, werkloosheid, vervuiling en verval
  
  - verschuiving van het economische zwaartepunt naar het zuiden
  omdat de auto-industrie en de chemische industrie minder
  problemen ondervonden
  

Een sterke economie

• De industriële sector blijft belangrijk voor de Duitse economie.
  
   ook veel export van industrieproducten
  

Spread- en backwasheffecten

• Als een stad, een gebied of een land het economisch heel goed doet,
  kan dat voor omliggende gebieden of landen voor- en nadelen hebben.
  

• München: belangrijk internationaal centrum voor innovatie en onderzoek in engineering
  
  - meerdere universiteiten en wetenschappelijke instituten
  
  - hightech, IT, auto’s, biotechnologie, dienstensector, creatieve industrieën
  
  - hoofdkantoren van grote mno’s als BMW, Allianz, Siemens AG
  
  - spreadeffecten in de omgeving van München = economische en sociale positieve effecten in
  een gebied als gevolg van de ontwikkeling in een ander gebied.
  
   werkgelegenheid rondom München als gevolg van de concentratie van kennis
  en bedrijvigheid in München
  

Spread- en backwasheffecten

• Nordrhein-Westfalen: oud industriegebied met onvoldoende bedrijvigheid en werkgelegenheid
  
  - vertrekoverschot van (hoogopgeleide) mensen naar gebieden als München
  
  - backwasheffecten = economische en sociale negatieve effecten in
  een gebied als gevolg van de ontwikkeling in een ander gebied.

Spread- en backwasheffecten

• Maatregelen om de backwasheffecten te
  beperken:
  
  - oude stortbergen zijn nu in gebruik als
  parken en sportterreinen
  
  - industriële gebouwen en terreinen zijn nu
  in gebruik voor musea, pretparken en
  theaters

Verouderende Duitse bevolking

• De bevolking van Duitsland wordt groter, maar niet door de natuurlijke bevolkingsgroei.
  
   1950 69,3 miljoen inwoners, 2022 84,3 miljoen inwoners
  
  

• De natuurlijke bevolkingsgroei is negatief: het gemiddeld aantal kinderen per vrouw neemt af.
  
   prognose voor 2050 is dat dit gemiddelde onder de 2 blijft

Verouderende Duitse bevolking

• Leeftijdsdiagrammen voor Duitsland:
  
  - vergrijzing
  
  - toegenomen levensverwachting
  
  - tekort aan arbeidskrachten
  
   pensioensleeftijd wordt verhoogd

Verouderende Duitse bevolking

• Door vergrijzing neemt de zorgvraag toe.
  
   inzet van robots om het tekort aan
  werknemers op te vangen

Bevolkingsspreiding in Duitsland

• Duitsland kent dichtbevolkte, verstedelijkte gebieden en dunbevolkte, landelijke gebieden.
  
   ook een verschil in bevolkingsdichtheid tussen de deelstaten uit voormalig Oost- en
  West-Duitsland.
  
  

• In 2022 woonde ongeveer 77,5% van de 84,3 miljoen Duitsers in een stad.
  
   een aantal bevolkingsconcentraties, zoals het Ruhrgebied
  

• De middelgrote steden zijn met name in trek bij jonge gezinnen met kinderen.

Migratie tussen oost en west

• Na 1989 werd de ruimtelijke ongelijkheid tussen
  Oost- en West-Duitsland groter:
  
  - de bedrijven in de voormalige DDR waren eigendom
  van de staat en werkten volgens een planeconomie
  
  - in 1989 konden veel bedrijven de concurrentie met
  West-Duitse bedrijven niet aan
  
  - de werkloosheid in Oost-Duitsland steeg enorm
  
  - vanwege de werkgelegenheid, de westerse manier
  van leven en de goede kwaliteit van opleidingen
  trokken veel Oost-Duitsers naar West-Duitsland

Migratie tussen oost en west

• Vooral hoogopgeleide (vrouwelijke) jongeren vertrokken, ouderen, werklozen en kansarmen
  bleven achter.
  
   braindrain als backwasheffect waardoor de ruimtelijke ongelijkheid tussen oost en
  west nog groter werd

• Vanaf 2000 proberen de oostelijke deelstaten jongeren en hoger opgeleiden te verleiden
  terug te komen:
  
  - uitbreidingen universiteiten en hogescholen
  
  - mogelijkheden bieden voor jonge ouders om te studeren
  
  - mogelijk nadeel: ouderen, werklozen en kansarmen voelen zich ‘tweederangs’ burgers
  en zouden vatbaarder kunnen zijn voor extreemrechtse organisaties

Migratie tussen oost en west

• Door de economische en sociale maatregelen
  wordt de kloof tussen oost en west kleiner.
  
   nog steeds een vertrekoverschot in
  sommige deelstaten

• In de rest van Duitsland zijn het vooral de
  gemeenten nabij de grote steden die
  mensen aantrekken.

West-Duitsland als migratieland

• Voor die Wende in 1989 was West-Duitsland al
  een migratieland.
  

• Gastarbeiders uit met name Turkije na 1955 om
  in de fabrieken te werken.

• Zij gingen vooral werken in het Ruhrgebied en Berlijn,
  en vormen daar nog altijd een groot aandeel van de
  bevolking.
  
   eerst vooral de mannen, later via gezinshereniging
  ook hun gezinnen

• Tot 1989: ook veel migranten uit Oost-Europa
  en de voormalige Sovjet-Unie.

Verenigd Duitsland blijft migratieland

• Na die Wende zijn er tussen 1991 en 2020 ongeveer:
  
  - 32,6 miljoen migranten Duitsland binnengekomen
  
  - 23,7 miljoen mensen migreerden naar het buitenland
  
   buitenlands migratiesaldo: 8,9 miljoen
  
  
  Verklaringen:
  
  - remigratie na de val van de Muur en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie
  
  - de komst van vluchtelingen uit conflictgebieden
  
  

Verenigd Duitsland blijft migratieland

• In 2021 had 27,2% van de bevolking een
  migratieachtergrond.
  
   van deze 22,3 miljoen mensen: 53% Duitse
  nationaliteit, 47% een andere nationaliteit

• De mensen met een migratieachtergrond wonen
  vooral in de grote steden.

• De grootste groep heeft de Turkse nationaliteit.
  
   wonen vooral in de westelijke deelstaten en
  in Berlijn