AK2T H1 Van de Bergen naar de Zee
H1 Van de Bergen naar de Zee
Hoofdvraag
Hoe veranderen landschappen door weer, planten, water, wind en ijs?
Onderdelen in deze les
H1 Van de Bergen naar de Zee
Hoofdvraag
Hoe veranderen landschappen door weer, planten, water, wind en ijs?
§1,1 De kracht van gletsjers
Deelvraag
Hoe zorgen gletsjers voor erosie en sedimentatie?
Leerdoelen
Wat moet je kennen en kunnen?
Je kunt uitleggen waar en hoe gletsjers ontstaan.
Je kunt uitleggen hoe gletsjerijs ontstaat en beweegt.
Je kunt aan de hand van een afbeelding de opbouw van een gletsjer beschrijven.
Je kunt uitleggen hoe een gletsjer sediment meeneemt en ergens anders neerlegt.
Je kunt de erosie door een gletsjer beschrijven en een U-dal op een afbeelding herkennen.
Je kunt beschrijven hoe warme en koude perioden zich in de geologische tijd afwisselen.
Je kunt beschrijven en verklaren wat de gevolgen zijn van klimaatverandering in de Alpen.
Gletsjer:
Hooggelegen ijsmassa die heel langzaam naar beneden stroomt
Hoe zijn gletsjers ontstaan?
In de winter valt er veel sneeuw in de bergen
In de zomer smelt niet alle sneeuw omdat het boven op een berg koud blijft
Het pakket eeuwige sneeuw wordt steeds dikker
De onderste laag wordt samengeperst: er ontstaat ijs
Hoe zijn gletsjers ontstaan?
Deze zware massa glijdt langzaam naar beneden
Hoe lager op de berg, hoe warmer
Onderaan begint het ijs te smelten en ontstaat een riviertje
Hoe werkt een gletsjer?
Een gletsjer die naar beneden schuift heeft enorm veel kracht
Onderweg neemt hij van alles mee
Rotsblokken, stenen, zand, grind en klei
Rotsblokken worden vermalen tot stenen
Stenen worden vermalen tot grind en zand (morene)
Stenen, grind en zand aan de onder- en zijkant van de gletsjer werken als schuurpapier over de berg (erosie)
Zo maakt een gletsjer een dal in een berg (U-dal)
Een U-dal en een V-dal
Belangrijke begrippen
Morene: (=gletsjerpuin)
Het sediment (bv stenen, grind, zand) dat door ijs wordt meegenomen en ergens wordt neergelegd.
Erosie:
De schurende werking van water, ijs en wind.
U-dal:
Dal dat de vorm van een U heeft en is ontstaan door de schurende werking van een gletsjer.
Erosie en sedimentatie
Erosie is de schurende werking van water, wind en ijs
In dit geval neemt de gletsjer stenen, grind, zand en klein mee
Dit noemen we sediment
Onderaan de berg is de gletsjer gesmolten en wordt het sediment neergelegd
Dit noemen we sedimentatie
Sedimentatie:
Het neerleggen van materiaal door water, wind en ijs
H1 Van de Bergen naar de Zee
Hoofdvraag
Hoe veranderen landschappen door weer, planten, water, wind en ijs?
Vandaag
Voorstellen
Ronden paragraaf 1 af
Nemen deel aan klas in Geo Online
Bespreken huiswerk
Voorstellen
t.giesbertz@ursula.nl
De toekomst van gletsjers
In een ijstijd groeien gletsjers
In een warmere periode zijn de U-dalen
juist goed zichtbaar
Door klimaatverandering wordt het steeds
warmer op aarde
Zullen alle gletsjers in de toekomst verdwijnen?
IJstijden en warmere periodes
Volgende les (morgen)
Geen huiswerk
Starten aan paragraaf 2
Blikken terug op paragraaf 1
Paragraaf 2
De kracht van rivieren
Vandaag
Start paragraaf 2
Huiswerk maken
Van bron tot monding
Bovenloop
Middenloop Benedenloop
Benedenloop
Van bron tot monding
Eerste
Tweede
Derde
Veel reliëf
Minder reliëf
Weinig reliëf
Veel kracht en hoge snelheid
Minder kracht en minder hoge snelheid
Weinig kracht en lage snelheid
Smal
Iets breder
Breed
Veel, grote stenen, zand en klei
Minder erosie dan bovenloop
Weinig
Weinig sedimentatie
Sedimentatie van grind en zand
Sedimentatie van grind, zand en klei
Van bron tot monding
Bovenloop:
Het eerste deel van rivier
Door neerslag of door smeltwater van ijs en gletsjers
Door veel reliëf (hoogteverschil) stroomt het hier snel
Veel kracht in stromen, zorgt voor veel erosie en sediment dat meegenomen wordt -> V-dalen
Van bron tot monding
Middenloop:
Het tweede deel van rivier
Minder reliëf dan bovenloop, hierdoor stroomt het hier minder snel
De stroming is minder krachtig, nog steeds erosie, maar zware delen sediment worden achtergelaten
Van bron tot monding
Benedenloop:
Het laatste deel van rivier
Bijna geen reliëf meer
De kracht en snelheid is afgenomen
Meest lichte deeltjes worden als sediment achtergelaten (bv. zand en klei)
Heeft hier wijde bochten
Stroomgebied
Het volledige gebied waar de rivier is geweest tot de zee noemen we het stroomgebied
Een gemengde rivier heeft smeltwater en regenwater
Een regenrivier heeft alleen regenwater
Stroomgebied
Het volledige gebied waar de rivier is geweest tot de zee noemen we het stroomgebied
Een gemengde rivier heeft smeltwater en regenwater
Een regenrivier heeft alleen regenwater
Stroomgebied
Hoe kan er in Lobith (Nederland) meer water stromen dan in Basel (Zwitserland)
Bij Lobith stroomt gemiddeld 2.200 m3 water per seconde Nederland binnen.
Het is een gemengde rivier
Volgende les (donderdag 24-09)
Huiswerk 1.2 opgaves af:
2, 3 (c niet), 4, 5 & 6 (a & c niet)
Ronden paragraaf 2 af
Damian brengt volgende week papier weg
Toets 2 oktober
Hoofdstuk 1, paragrafen 1-3
Paragraaf 2
De kracht van rivieren
Vandaag
Afronden paragraaf 2
Wanneer tijd: korte start paragraaf 3
Huiswerk maken
Waterkringloop
Verdampen:
Het veranderen van vloeibaar water in waterdamp (gasvormig).
Condenseren:
Het veranderen van waterdamp (gasvormig) in vloeibaar water.
Waterkringloop
grondwater
bovenloop
smelten
benedenloop
condensatie
middenloop
infiltratie
neerslag
verdamping
bevriezen
Volgende les (morgen)
Huiswerk 1.2 opgaves af:
8 (en opgaves van vorige week)
Starten aan paragraaf 3
Toets 2 oktober
Hoofdstuk 1, paragrafen 1-3
Huiswerk maken
Ga aan de slag met huiswerk van paragraaf 2:
Opgave 8
2, 3 (c niet), 4, 5 & 6 (a & c niet)
Klaar?
Begin met leren of samenvatten
Paragraaf 3
De kracht van zee en wind
Vandaag
Paragraaf 3: De kracht van zee en wind
Huiswerk maken
Wind
Wind kan droog zand met weinig plantengroei, meenemen van bijvoorbeeld het woestijnen of duinen (hoogte van zand die door de wind is neergelegd).
Dit zand kan ergens anders neergelegd worden (sediment).
Dit zand kan tegen gesteente botsten en schuren (erosie).
Geel: een aantekening
Wind
Dit zand kan tegen gesteente botsten en schuren (erosie)
Wind
Zee
Door wind ontstaan golven -> Golven verplaatsen zand en klei.
Bij zachte wind:
sedimentatie door golven
zand wordt neergelegd op het strand
Bij harde wind:
erosie door golven
zand wordt meegenomen van het strand
Zee
Eb -> stroomt het water weg
Vloed -> stroomt het water naar de kust
Zee
Eb -> stroomt het water weg
Vloed -> stroomt het water naar de kust
Zee
Als het water langzaam stroomt kan zand (het zwaarste deeltje) als eerste sedimenteren
Wanneer het water stilstaat kan klei (het lichtste deeltje) sedimenteren
Volgende les (donderdag 01-10)
Huiswerk 1.3 opgaves af:
1 t/m 6 (3ab niet)
Herhalingsles
Alessia & Fayèn brengen volgende week papier weg
Toets 2 oktober - Volgende week vrijdag
Hoofdstuk 1, paragrafen 1-3
Huiswerk maken
Ga aan de slag met huiswerk van 1.3 - De kracht van zee en wind:
Opgave 1 t/m 6 (3ab niet)
Klaar?
Begin met leren of samenvatten
