Wiskunde

Vlakke figuren en hoeken

1 / 67
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 2

In deze les zitten 67 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Vlakke figuren en hoeken

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan vlakke figuren herkennen, benoemen, tekenen en hoeken berekenen in driehoeken en vierhoeken.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij bij vlakke figuren en hoeken?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als driehoek, vierhoek, hoek, zijde, passer of evenwijdig.

1.1 Eigenschappen van vlakke figuren

  • Een vlak figuur is plat: het heeft lengte en breedte

  • Het figuur is gesloten

  • Het bestaat uit lijnstukken of gebogen lijnen

  • Je kijkt naar zijden, hoeken en soms diagonalen

  • Voorbeelden: driehoek, vierkant, rechthoek, ruit

Benadruk dat leerlingen vlakke figuren niet moeten verwarren met ruimtelijke vormen zoals kubus of balk.

Belangrijke eigenschappen

  • Zijden: randen van het figuur

  • Hoeken: waar zijden samenkomen

  • Even lang of niet even lang

  • Evenwijdig of niet evenwijdig

Laat eventueel op het bord een vierkant en een trapezium zien en wijs de eigenschappen aan.

Symmetrie en diagonalen

  • Een symmetrieas deelt een figuur in twee gelijke helften

  • Een diagonaal loopt van een hoek naar de overstaande hoek

  • Niet elk figuur heeft symmetrie

  • Niet elk figuur heeft diagonalen die even lang zijn

Voor VMBO basis/kader is het genoeg als leerlingen de woorden herkennen en eenvoudige voorbeelden kunnen aanwijzen.

Waar let je op?

Om een vlak figuur te herkennen, kijk je steeds naar:


  • het aantal zijden

  • het aantal hoeken

  • gelijke zijden

  • rechte hoeken

  • evenwijdige zijden

Deze slide heeft geen instructies

Opdrachten 1.1

Opdracht 2 en 3

Opdracht 1

Noem van een rechthoek:

  • het aantal zijden

  • het aantal hoeken

  • of er evenwijdige zijden zijn

  1. Leg uit wat een diagonaal is.


  1. Noem één figuur met symmetrie en één figuur zonder symmetrie.

De gebruiker vroeg om opdrachten per paragraaf; daarom staat aan het eind van elke paragraaf een korte oefenslide.

Wat is een diagonaal?

A

Lijn naar overstaande hoek

B

Rand van een figuur

C

Plek van twee zijden

D

Lijn die niet snijdt

Distractors komen uit begrippen op de vorige slides: zijde, hoek en evenwijdige lijnen.

Vul de juiste woorden in

Een vlak figuur is en . Je kijkt naar zijden, hoeken en soms . Om een figuur te herkennen, let je ook op zijden.

Een vlak figuur is
en
. Je kijkt naar zijden, hoeken en soms
. Om een figuur te herkennen, let je ook op
rond
open
bogen
kromme

Correcte woorden: plat, gesloten, diagonalen, evenwijdige.

1.2 Namen van vlakke figuren

  • Driehoek: 3 zijden

  • Vierhoek: 4 zijden

  • Vijfhoek: 5 zijden

  • Zeshoek: 6 zijden

  • De naam hangt vaak af van het aantal zijden

Deze slide heeft geen instructies

Veelvoorkomende figuren

  • vierkant

  • rechthoek

  • ruit

  • parallellogram

  • trapezium

  • vlieger

Wijs erop dat dit allemaal vierhoeken zijn, maar met andere eigenschappen.

Wanneer is een naam precies?

  • Een vierkant heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken

  • Een rechthoek heeft 4 rechte hoeken

  • Een ruit heeft 4 gelijke zijden

  • Een trapezium heeft 1 paar evenwijdige zijden

Houd het eenvoudig: focus op herkennen en benoemen, niet op formele definities met uitzonderingen.

Namen goed gebruiken

Kijk niet alleen naar hoe een figuur eruitziet.


Gebruik de eigenschappen om de juiste naam te kiezen. Een scheve tekening kan nog steeds een rechthoek of parallellogram zijn.

Veel leerlingen herkennen alleen 'mooie' standaardplaatjes. Bespreek dat een figuur gedraaid of schuin getekend kan zijn.

Opdrachten 1.2

Opdracht 1

Een figuur heeft 6 zijden.

Hoe heet deze figuur?

  1. Welke figuur heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken?


  1. Welke figuur heeft 1 paar evenwijdige zijden?

Opdracht 2 en 3

Deze slide heeft geen instructies

Hoe heet een figuur met 6 zijden?

A

Vijfhoek

B

Vierhoek

C

Zeshoek

D

Driehoek

Deze slide heeft geen instructies

Vul de juiste namen in

Een heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken. Een heeft 4 rechte hoeken. Een heeft 1 paar evenwijdige zijden.

Een
heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken. Een
heeft 4 rechte hoeken. Een
ruit
vijfhoek
vlieger

Correcte woorden: vierkant, rechthoek, trapezium.

1.3 Hoeken in driehoeken

In elke driehoek is de som van de hoeken altijd:


180°

Dit is de kernregel van deze paragraaf. Laat leerlingen deze regel letterlijk onthouden.

Een onbekende hoek berekenen

Voorbeeld:


  • hoek A = 50°

  • hoek B = 60°

  • hoek C = 180° - 50° - 60° = 70°

Werk dit rustig stap voor stap uit. Laat zien dat je eerst de bekende hoeken optelt.

Rechthoekige driehoek

  • Eén hoek is 90°

  • De andere twee hoeken samen zijn 90°

  • Bijvoorbeeld: 90°, 35°, 55°

Deze slide heeft geen instructies

Handige rekenstappen

  • Schrijf eerst de regel op: som = 180°

  • Tel de bekende hoeken op

  • Trek die som af van 180°

  • Controleer of je antwoord logisch is

Controle betekent hier: de uitkomst moet positief zijn en samen met de andere hoeken 180° vormen.

Opdrachten 1.3

  1. Bereken de derde hoek:

90° en 32°


  1. Leg uit waarom de hoeken 70°, 70° en 50° samen wel of niet goed zijn.

Opdracht 2 en 3

Bereken de derde hoek:

45° en 80°

Opdracht 1

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de derde hoek bij 45° en 80°?

A

55°

B

65°

C

45°

D

75°

Laat leerlingen eerst 45 + 80 = 125 doen, daarna 180 - 125 = 55.

Vul de rekenstappen in

In elke driehoek is de som van de hoeken . Tel eerst de hoeken op. Trek die som af van . Dan vind je de hoek.

In elke driehoek is de som van de hoeken
. Tel eerst de
hoeken op. Trek die som af van
. Dan vind je de
360°
vierde
gelijke
zijden

Correcte woorden: 180°, bekende, 180°, onbekende.

Waarom klopt 70°, 70° en 50° niet?

Bespreek dat 70 + 70 + 50 samen 190 is en dus niet goed is voor een driehoek. Let op of leerlingen de regel van 180° noemen.

1.4 Driehoeken tekenen

Om een driehoek te tekenen, gebruik je vaak:


  • een liniaal

  • gegeven zijden

  • gegeven hoeken

  • duidelijke punten, zoals A, B en C

Deze slide heeft geen instructies

Tekenen met gegevens

Je kunt een driehoek tekenen als je genoeg weet, bijvoorbeeld:


  • 3 zijden

  • 2 zijden en 1 hoek

  • 1 zijde en 2 hoeken

Houd het praktisch: leerlingen hoeven hier nog geen formele congruentie-eisen te kennen.

Stappenplan

  • Teken eerst een basislijn

  • Zet een hoek of lengte af

  • Trek de andere lijnen

  • Controleer of de maten kloppen

Deze slide heeft geen instructies

Netjes werken

  • Werk met potlood

  • Gebruik je liniaal precies

  • Noteer lengtes in cm

  • Noteer hoeken in graden

Benadruk dat meetfouten snel zorgen voor een verkeerde tekening.

Opdrachten 1.4

  1. Teken een driehoek met één zijde van 5 cm en hoeken van 40° en 60°.


  1. Schrijf de stappen op die je hebt gebruikt.

Opdracht 1

Teken een driehoek met zijden van 4 cm, 5 cm en 6 cm.

Opdracht 2 en 3

Deze slide heeft geen instructies

Wat teken je meestal als eerste?

A

Een boog

B

Een basislijn

C

Een diagonaal

D

Een symmetrieas

Sluit aan bij het stappenplan: eerst basislijn, daarna hoek of lengte afzetten.

Wat heb je nodig om een driehoek te tekenen?

1

3 zijden

2

2 zijden en 1 hoek

3

1 zijde en 2 hoeken

4

Alle drie kunnen

Deze slide heeft geen instructies

1.5 Driehoeken met passer

Met een passer kun je lengtes precies overnemen.

Dat is handig bij het tekenen van een driehoek met gegeven zijden.

Deze slide heeft geen instructies

Zo gebruik je een passer

  • Zet de passer op de juiste lengte

  • Trek een boog vanaf een punt

  • Trek nog een boog vanaf een ander punt

  • Het snijpunt geeft de nieuwe hoek

Gebruik het woord 'boog' consequent. Het snijpunt van de bogen bepaalt het derde punt van de driehoek.

Voorbeeld met 3 zijden

  • Teken eerst zijde AB

  • Trek vanaf A een boog met de lengte van AC

  • Trek vanaf B een boog met de lengte van BC

  • Het snijpunt is punt C

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is dit precies?

Alle punten op een boog hebben dezelfde afstand tot het middelpunt.

Daardoor krijg je precies de lengtes die zijn gegeven.

Dit is een eenvoudige wiskundige redenatie achter het gebruik van de passer.

Opdrachten 1.5

Teken driehoek ABC met:

AB = 5 cm

AC = 4 cm

BC = 6 cm

Opdracht 2 en 3

  1. Welke twee bogen teken je vanuit A en B?


  1. Leg uit waarom het snijpunt van de bogen punt C kan zijn.

Opdracht 1

Deze slide heeft geen instructies

Wat geeft het snijpunt van twee bogen aan?

A

Een rechte hoek

B

Het derde punt

C

De basislijn

D

Een diagonaal

Verwijs naar het voorbeeld: vanaf A en B teken je bogen, en het snijpunt wordt punt C.

Vul de juiste woorden in

Met een neem je lengtes precies over. Je trekt een vanaf A en nog een vanaf B. Het van de bogen is punt C.

Met een
neem je lengtes precies over. Je trekt een
vanaf A en nog een
vanaf B. Het
liniaal
hoek
middenpunt
zijde

Correcte woorden: passer, boog, boog, snijpunt.

1.6 Parallellogram en ruit

  • Een parallellogram heeft 2 paren evenwijdige zijden

  • Een ruit heeft 4 gelijke zijden

  • Een ruit is ook een bijzondere vierhoek

Deze slide heeft geen instructies

Parallellogram tekenen

  • Teken één zijde

  • Trek een evenwijdige lijn

  • Teken de andere twee zijden

  • Controleer of overstaande zijden evenwijdig zijn

Als leerlingen nog geen geodriehoek gebruiken, mag het tekenen ook schetsmatig met nadruk op het idee van evenwijdigheid.

Ruit tekenen

  • Teken één zijde

  • Neem die lengte steeds over

  • Zorg dat alle 4 zijden even lang zijn

  • De hoeken hoeven niet 90° te zijn

Veel leerlingen denken dat een ruit een gedraaid vierkant is. Leg uit dat rechte hoeken niet nodig zijn.

Verschil tussen beide

  • Bij een parallellogram let je vooral op evenwijdige zijden

  • Bij een ruit let je vooral op gelijke zijden

  • Een figuur kan soms allebei de eigenschappen hebben

Deze slide heeft geen instructies

Opdrachten 1.6

Opdracht 1

Opdracht 2 en 3

Teken een parallellogram en schrijf op welke zijden evenwijdig zijn.

  1. Teken een ruit met zijden van 4 cm.


  1. Leg uit wat het verschil is tussen een ruit en een rechthoek.

Deze slide heeft geen instructies

Waar let je bij een ruit vooral op?

A

Rechte hoeken

B

Gelijke zijden

C

Drie zijden

D

Eén paar evenwijdig

Veelgemaakte fout: leerlingen kiezen rechte hoeken door verwarring met vierkant of rechthoek.

Vul de juiste woorden in

Een heeft 2 paren evenwijdige zijden. Bij het tekenen controleer je of de overstaande zijden zijn. Een heeft 4 gelijke zijden, maar de hoeken hoeven niet te zijn.

Een
heeft 2 paren evenwijdige zijden. Bij het tekenen controleer je of de overstaande zijden
zijn. Een
heeft 4 gelijke zijden, maar de hoeken hoeven niet
trapezium
gebogen
vlieger
gelijk

Correcte woorden: parallellogram, evenwijdig, ruit, 90°.

1.7 Vlieger en trapezium

  • Een vlieger heeft 2 paren aanliggende gelijke zijden

  • Een trapezium heeft 1 paar evenwijdige zijden

  • Het zijn allebei vierhoeken

Deze slide heeft geen instructies

Vlieger tekenen

  • Teken een lijn als middenlijn

  • Kies boven en onder punten

  • Zorg links en rechts voor gelijke zijden per paar

Gebruik 'aanliggende gelijke zijden' expliciet: de gelijke zijden liggen naast elkaar, niet tegenover elkaar.

Trapezium tekenen

  • Teken een basislijn

  • Trek een tweede lijn die evenwijdig loopt

  • Verbind de uiteinden

  • Je krijgt 1 paar evenwijdige zijden

Deze slide heeft geen instructies

Goed vergelijken

  • Vlieger: let op gelijke zijden

  • Trapezium: let op evenwijdige zijden

  • Kijk dus steeds naar de eigenschap, niet alleen naar de vorm

Deze slide heeft geen instructies

Opdrachten 1.7

Opdracht 1

Opdracht 2 en 3

Teken een trapezium en geef het paar evenwijdige zijden aan.

  1. Teken een vlieger.


  1. Schrijf op welke zijden van jouw vlieger even lang zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Welke eigenschap hoort bij een vlieger?

A

2 paren aanliggende zijden

B

1 paar rechte hoeken

C

2 paren overstaande zijden

D

4 gelijke hoeken

Let op het woord aanliggende: de gelijke zijden liggen naast elkaar.

Waar kijk jij eerst naar bij deze twee figuren?

1

Gelijke zijden

2

Evenwijdige zijden

3

Aantal hoeken

4

Hoe het eruitziet

Deze slide heeft geen instructies

1.8 Hoeken in vierhoeken

In elke vierhoek is de som van de hoeken altijd:


360°

Net als bij driehoeken is dit de hoofdregel van de paragraaf.

Onbekende hoek berekenen

Voorbeeld:


  • 90° + 80° + 70° = 240°

  • 360° - 240° = 120°

  • De vierde hoek is dus 120°

Deze slide heeft geen instructies

Handige aanpak

  • Schrijf op: som = 360°

  • Tel de bekende hoeken op

  • Trek af van 360°

  • Controleer je antwoord

Laat eventueel het verband zien met twee driehoeken: een vierhoek kun je in twee driehoeken verdelen, dus 180° + 180° = 360°.

Voorbeelden van vierhoeken

  • vierkant

  • rechthoek

  • ruit

  • parallellogram

  • trapezium

  • vlieger


Voor al deze figuren geldt: som hoeken = 360°

Deze slide heeft geen instructies

Opdrachten 1.8

  1. Bereken de vierde hoek:

70°, 110° en 95°


  1. Leg uit waarom de som van de hoeken in een vierhoek 360° is.

Opdracht 1

Bereken de vierde hoek:

100°, 90° en 80°

Opdracht 2 en 3

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de vierde hoek bij 100°, 90° en 80°?

A

80°

B

100°

C

90°

D

70°

100 + 90 + 80 = 270, daarna 360 - 270 = 90.

Vul de rekenwoorden in

In elke is de som van de hoeken . Tel de bekende hoeken op en trek af van . Zo bereken je de hoek.

In elke
is de som van de hoeken
. Tel de bekende hoeken op en trek af van
. Zo bereken je de
driehoek
180°
90°
derde

Correcte woorden: vierhoek, 360°, 360°, vierde.

Samenvatting

  • Vlakke figuren herken je aan zijden, hoeken en evenwijdigheid

  • Namen van figuren hangen samen met hun eigenschappen

  • In een driehoek is de som van de hoeken 180°

  • In een vierhoek is de som van de hoeken 360°

  • Tekenen doe je netjes met liniaal en soms met passer

De gebruiker vroeg expliciet om een samenvatting aan het einde; daarom staat deze vóór de begrippenlijst.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Verwacht antwoorden als: ik heb figuren leren herkennen, hoeken berekenen, driehoeken tekenen, werken met passer. Geen vaste goede of foute antwoorden.

Wat hielp jou het best bij deze les?

Laat leerlingen nadenken over hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden, stappenplan, oefenen, uitleg op het bord.

Wat vond jij nog moeilijk?

Gebruik dit om te zien waar extra herhaling nodig is, bijvoorbeeld passergebruik of hoeken berekenen.

Begrippen

vlak figuur - een platte gesloten vorm

zijde - een rand van een figuur

hoek - plek waar twee zijden samenkomen

diagonaal - lijn tussen twee overstaande hoeken

symmetrie - een figuur kan in gelijke helften worden verdeeld

evenwijdig - lijnen die elkaar niet snijden

driehoek - figuur met 3 zijden

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

vierhoek - figuur met 4 zijden

rechthoek - vierhoek met 4 rechte hoeken

vierkant - rechthoek met 4 gelijke zijden

ruit - vierhoek met 4 gelijke zijden

parallellogram - vierhoek met 2 paren evenwijdige zijden

trapezium - vierhoek met 1 paar evenwijdige zijden

vlieger - vierhoek met 2 paren aanliggende gelijke zijden

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

passer - tekenhulpmiddel om lengtes over te nemen

boog - deel van een cirkel getekend met een passer

rechte hoek - hoek van 90°

graden - maat voor hoeken

som van de hoeken - alle hoeken samen opgeteld

Deze slide heeft geen instructies