Vlakke figuren en hoeken
Vlakke figuren en hoeken
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan vlakke figuren herkennen, benoemen, tekenen en hoeken berekenen in driehoeken en vierhoeken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij bij vlakke figuren en hoeken?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als driehoek, vierhoek, hoek, zijde, passer of evenwijdig.
1.1 Eigenschappen van vlakke figuren
Een vlak figuur is plat: het heeft lengte en breedte
Het figuur is gesloten
Het bestaat uit lijnstukken of gebogen lijnen
Je kijkt naar zijden, hoeken en soms diagonalen
Voorbeelden: driehoek, vierkant, rechthoek, ruit
Benadruk dat leerlingen vlakke figuren niet moeten verwarren met ruimtelijke vormen zoals kubus of balk.
Belangrijke eigenschappen
Zijden: randen van het figuur
Hoeken: waar zijden samenkomen
Even lang of niet even lang
Evenwijdig of niet evenwijdig
Laat eventueel op het bord een vierkant en een trapezium zien en wijs de eigenschappen aan.
Symmetrie en diagonalen
Een symmetrieas deelt een figuur in twee gelijke helften
Een diagonaal loopt van een hoek naar de overstaande hoek
Niet elk figuur heeft symmetrie
Niet elk figuur heeft diagonalen die even lang zijn
Voor VMBO basis/kader is het genoeg als leerlingen de woorden herkennen en eenvoudige voorbeelden kunnen aanwijzen.
Waar let je op?
Om een vlak figuur te herkennen, kijk je steeds naar:
het aantal zijden
het aantal hoeken
gelijke zijden
rechte hoeken
evenwijdige zijden
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten 1.1
Opdracht 2 en 3
Opdracht 1
Noem van een rechthoek:
het aantal zijden
het aantal hoeken
of er evenwijdige zijden zijn
Leg uit wat een diagonaal is.
Noem één figuur met symmetrie en één figuur zonder symmetrie.
De gebruiker vroeg om opdrachten per paragraaf; daarom staat aan het eind van elke paragraaf een korte oefenslide.
Wat is een diagonaal?
Lijn naar overstaande hoek
Rand van een figuur
Plek van twee zijden
Lijn die niet snijdt
Distractors komen uit begrippen op de vorige slides: zijde, hoek en evenwijdige lijnen.
Vul de juiste woorden in
Een vlak figuur is en . Je kijkt naar zijden, hoeken en soms . Om een figuur te herkennen, let je ook op zijden.
Correcte woorden: plat, gesloten, diagonalen, evenwijdige.
1.2 Namen van vlakke figuren
Driehoek: 3 zijden
Vierhoek: 4 zijden
Vijfhoek: 5 zijden
Zeshoek: 6 zijden
De naam hangt vaak af van het aantal zijden
Deze slide heeft geen instructies
Veelvoorkomende figuren
vierkant
rechthoek
ruit
parallellogram
trapezium
vlieger
Wijs erop dat dit allemaal vierhoeken zijn, maar met andere eigenschappen.
Wanneer is een naam precies?
Een vierkant heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken
Een rechthoek heeft 4 rechte hoeken
Een ruit heeft 4 gelijke zijden
Een trapezium heeft 1 paar evenwijdige zijden
Houd het eenvoudig: focus op herkennen en benoemen, niet op formele definities met uitzonderingen.
Namen goed gebruiken
Kijk niet alleen naar hoe een figuur eruitziet.
Gebruik de eigenschappen om de juiste naam te kiezen. Een scheve tekening kan nog steeds een rechthoek of parallellogram zijn.
Veel leerlingen herkennen alleen 'mooie' standaardplaatjes. Bespreek dat een figuur gedraaid of schuin getekend kan zijn.
Opdrachten 1.2
Opdracht 1
Een figuur heeft 6 zijden.
Hoe heet deze figuur?
Welke figuur heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken?
Welke figuur heeft 1 paar evenwijdige zijden?
Opdracht 2 en 3
Deze slide heeft geen instructies
Hoe heet een figuur met 6 zijden?
Vijfhoek
Vierhoek
Zeshoek
Driehoek
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste namen in
Een heeft 4 gelijke zijden en 4 rechte hoeken. Een heeft 4 rechte hoeken. Een heeft 1 paar evenwijdige zijden.
Correcte woorden: vierkant, rechthoek, trapezium.
1.3 Hoeken in driehoeken
In elke driehoek is de som van de hoeken altijd:
180°
Dit is de kernregel van deze paragraaf. Laat leerlingen deze regel letterlijk onthouden.
Een onbekende hoek berekenen
Voorbeeld:
hoek A = 50°
hoek B = 60°
hoek C = 180° - 50° - 60° = 70°
Werk dit rustig stap voor stap uit. Laat zien dat je eerst de bekende hoeken optelt.
Rechthoekige driehoek
Eén hoek is 90°
De andere twee hoeken samen zijn 90°
Bijvoorbeeld: 90°, 35°, 55°
Deze slide heeft geen instructies
Handige rekenstappen
Schrijf eerst de regel op: som = 180°
Tel de bekende hoeken op
Trek die som af van 180°
Controleer of je antwoord logisch is
Controle betekent hier: de uitkomst moet positief zijn en samen met de andere hoeken 180° vormen.
Opdrachten 1.3
Bereken de derde hoek:
90° en 32°
Leg uit waarom de hoeken 70°, 70° en 50° samen wel of niet goed zijn.
Opdracht 2 en 3
Bereken de derde hoek:
45° en 80°
Opdracht 1
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de derde hoek bij 45° en 80°?
55°
65°
45°
75°
Laat leerlingen eerst 45 + 80 = 125 doen, daarna 180 - 125 = 55.
Vul de rekenstappen in
In elke driehoek is de som van de hoeken . Tel eerst de hoeken op. Trek die som af van . Dan vind je de hoek.
Correcte woorden: 180°, bekende, 180°, onbekende.
Waarom klopt 70°, 70° en 50° niet?
Bespreek dat 70 + 70 + 50 samen 190 is en dus niet goed is voor een driehoek. Let op of leerlingen de regel van 180° noemen.
1.4 Driehoeken tekenen
Om een driehoek te tekenen, gebruik je vaak:
een liniaal
gegeven zijden
gegeven hoeken
duidelijke punten, zoals A, B en C
Deze slide heeft geen instructies
Tekenen met gegevens
Je kunt een driehoek tekenen als je genoeg weet, bijvoorbeeld:
3 zijden
2 zijden en 1 hoek
1 zijde en 2 hoeken
Houd het praktisch: leerlingen hoeven hier nog geen formele congruentie-eisen te kennen.
Stappenplan
Teken eerst een basislijn
Zet een hoek of lengte af
Trek de andere lijnen
Controleer of de maten kloppen
Deze slide heeft geen instructies
Netjes werken
Werk met potlood
Gebruik je liniaal precies
Noteer lengtes in cm
Noteer hoeken in graden
Benadruk dat meetfouten snel zorgen voor een verkeerde tekening.
Opdrachten 1.4
Teken een driehoek met één zijde van 5 cm en hoeken van 40° en 60°.
Schrijf de stappen op die je hebt gebruikt.
Opdracht 1
Teken een driehoek met zijden van 4 cm, 5 cm en 6 cm.
Opdracht 2 en 3
Deze slide heeft geen instructies
Wat teken je meestal als eerste?
Een boog
Een basislijn
Een diagonaal
Een symmetrieas
Sluit aan bij het stappenplan: eerst basislijn, daarna hoek of lengte afzetten.
Wat heb je nodig om een driehoek te tekenen?
3 zijden
2 zijden en 1 hoek
1 zijde en 2 hoeken
Alle drie kunnen
Deze slide heeft geen instructies
1.5 Driehoeken met passer
Met een passer kun je lengtes precies overnemen.
Dat is handig bij het tekenen van een driehoek met gegeven zijden.
Deze slide heeft geen instructies
Zo gebruik je een passer
Zet de passer op de juiste lengte
Trek een boog vanaf een punt
Trek nog een boog vanaf een ander punt
Het snijpunt geeft de nieuwe hoek
Gebruik het woord 'boog' consequent. Het snijpunt van de bogen bepaalt het derde punt van de driehoek.
Voorbeeld met 3 zijden
Teken eerst zijde AB
Trek vanaf A een boog met de lengte van AC
Trek vanaf B een boog met de lengte van BC
Het snijpunt is punt C
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is dit precies?
Alle punten op een boog hebben dezelfde afstand tot het middelpunt.
Daardoor krijg je precies de lengtes die zijn gegeven.
Dit is een eenvoudige wiskundige redenatie achter het gebruik van de passer.
Opdrachten 1.5
Teken driehoek ABC met:
AB = 5 cm
AC = 4 cm
BC = 6 cm
Opdracht 2 en 3
Welke twee bogen teken je vanuit A en B?
Leg uit waarom het snijpunt van de bogen punt C kan zijn.
Opdracht 1
Deze slide heeft geen instructies
Wat geeft het snijpunt van twee bogen aan?
Een rechte hoek
Het derde punt
De basislijn
Een diagonaal
Verwijs naar het voorbeeld: vanaf A en B teken je bogen, en het snijpunt wordt punt C.
Vul de juiste woorden in
Met een neem je lengtes precies over. Je trekt een vanaf A en nog een vanaf B. Het van de bogen is punt C.
Correcte woorden: passer, boog, boog, snijpunt.
1.6 Parallellogram en ruit
Een parallellogram heeft 2 paren evenwijdige zijden
Een ruit heeft 4 gelijke zijden
Een ruit is ook een bijzondere vierhoek
Deze slide heeft geen instructies
Parallellogram tekenen
Teken één zijde
Trek een evenwijdige lijn
Teken de andere twee zijden
Controleer of overstaande zijden evenwijdig zijn
Als leerlingen nog geen geodriehoek gebruiken, mag het tekenen ook schetsmatig met nadruk op het idee van evenwijdigheid.
Ruit tekenen
Teken één zijde
Neem die lengte steeds over
Zorg dat alle 4 zijden even lang zijn
De hoeken hoeven niet 90° te zijn
Veel leerlingen denken dat een ruit een gedraaid vierkant is. Leg uit dat rechte hoeken niet nodig zijn.
Verschil tussen beide
Bij een parallellogram let je vooral op evenwijdige zijden
Bij een ruit let je vooral op gelijke zijden
Een figuur kan soms allebei de eigenschappen hebben
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten 1.6
Opdracht 1
Opdracht 2 en 3
Teken een parallellogram en schrijf op welke zijden evenwijdig zijn.
Teken een ruit met zijden van 4 cm.
Leg uit wat het verschil is tussen een ruit en een rechthoek.
Deze slide heeft geen instructies
Waar let je bij een ruit vooral op?
Rechte hoeken
Gelijke zijden
Drie zijden
Eén paar evenwijdig
Veelgemaakte fout: leerlingen kiezen rechte hoeken door verwarring met vierkant of rechthoek.
Vul de juiste woorden in
Een heeft 2 paren evenwijdige zijden. Bij het tekenen controleer je of de overstaande zijden zijn. Een heeft 4 gelijke zijden, maar de hoeken hoeven niet te zijn.
Correcte woorden: parallellogram, evenwijdig, ruit, 90°.
1.7 Vlieger en trapezium
Een vlieger heeft 2 paren aanliggende gelijke zijden
Een trapezium heeft 1 paar evenwijdige zijden
Het zijn allebei vierhoeken
Deze slide heeft geen instructies
Vlieger tekenen
Teken een lijn als middenlijn
Kies boven en onder punten
Zorg links en rechts voor gelijke zijden per paar
Gebruik 'aanliggende gelijke zijden' expliciet: de gelijke zijden liggen naast elkaar, niet tegenover elkaar.
Trapezium tekenen
Teken een basislijn
Trek een tweede lijn die evenwijdig loopt
Verbind de uiteinden
Je krijgt 1 paar evenwijdige zijden
Deze slide heeft geen instructies
Goed vergelijken
Vlieger: let op gelijke zijden
Trapezium: let op evenwijdige zijden
Kijk dus steeds naar de eigenschap, niet alleen naar de vorm
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten 1.7
Opdracht 1
Opdracht 2 en 3
Teken een trapezium en geef het paar evenwijdige zijden aan.
Teken een vlieger.
Schrijf op welke zijden van jouw vlieger even lang zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Welke eigenschap hoort bij een vlieger?
2 paren aanliggende zijden
1 paar rechte hoeken
2 paren overstaande zijden
4 gelijke hoeken
Let op het woord aanliggende: de gelijke zijden liggen naast elkaar.
Waar kijk jij eerst naar bij deze twee figuren?
Gelijke zijden
Evenwijdige zijden
Aantal hoeken
Hoe het eruitziet
Deze slide heeft geen instructies
1.8 Hoeken in vierhoeken
In elke vierhoek is de som van de hoeken altijd:
360°
Net als bij driehoeken is dit de hoofdregel van de paragraaf.
Onbekende hoek berekenen
Voorbeeld:
90° + 80° + 70° = 240°
360° - 240° = 120°
De vierde hoek is dus 120°
Deze slide heeft geen instructies
Handige aanpak
Schrijf op: som = 360°
Tel de bekende hoeken op
Trek af van 360°
Controleer je antwoord
Laat eventueel het verband zien met twee driehoeken: een vierhoek kun je in twee driehoeken verdelen, dus 180° + 180° = 360°.
Voorbeelden van vierhoeken
vierkant
rechthoek
ruit
parallellogram
trapezium
vlieger
Voor al deze figuren geldt: som hoeken = 360°
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten 1.8
Bereken de vierde hoek:
70°, 110° en 95°
Leg uit waarom de som van de hoeken in een vierhoek 360° is.
Opdracht 1
Bereken de vierde hoek:
100°, 90° en 80°
Opdracht 2 en 3
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de vierde hoek bij 100°, 90° en 80°?
80°
100°
90°
70°
100 + 90 + 80 = 270, daarna 360 - 270 = 90.
Vul de rekenwoorden in
In elke is de som van de hoeken . Tel de bekende hoeken op en trek af van . Zo bereken je de hoek.
Correcte woorden: vierhoek, 360°, 360°, vierde.
Samenvatting
Vlakke figuren herken je aan zijden, hoeken en evenwijdigheid
Namen van figuren hangen samen met hun eigenschappen
In een driehoek is de som van de hoeken 180°
In een vierhoek is de som van de hoeken 360°
Tekenen doe je netjes met liniaal en soms met passer
De gebruiker vroeg expliciet om een samenvatting aan het einde; daarom staat deze vóór de begrippenlijst.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Verwacht antwoorden als: ik heb figuren leren herkennen, hoeken berekenen, driehoeken tekenen, werken met passer. Geen vaste goede of foute antwoorden.
Wat hielp jou het best bij deze les?
Laat leerlingen nadenken over hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden, stappenplan, oefenen, uitleg op het bord.
Wat vond jij nog moeilijk?
Gebruik dit om te zien waar extra herhaling nodig is, bijvoorbeeld passergebruik of hoeken berekenen.
Begrippen
vlak figuur - een platte gesloten vorm
zijde - een rand van een figuur
hoek - plek waar twee zijden samenkomen
diagonaal - lijn tussen twee overstaande hoeken
symmetrie - een figuur kan in gelijke helften worden verdeeld
evenwijdig - lijnen die elkaar niet snijden
driehoek - figuur met 3 zijden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
vierhoek - figuur met 4 zijden
rechthoek - vierhoek met 4 rechte hoeken
vierkant - rechthoek met 4 gelijke zijden
ruit - vierhoek met 4 gelijke zijden
parallellogram - vierhoek met 2 paren evenwijdige zijden
trapezium - vierhoek met 1 paar evenwijdige zijden
vlieger - vierhoek met 2 paren aanliggende gelijke zijden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
passer - tekenhulpmiddel om lengtes over te nemen
boog - deel van een cirkel getekend met een passer
rechte hoek - hoek van 90°
graden - maat voor hoeken
som van de hoeken - alle hoeken samen opgeteld
Deze slide heeft geen instructies