De Franse Revolutie
Thema 1: Revoluties
Onderdelen in deze les
Thema 1: Revoluties
Leerdoelen
Aan het einde van de les:
kan je de begrippen evolutie en revolutie toelichten
weet je dat revoluties vaak invloed hebben op meerdere maatschappelijke domeinen, maar hun naam krijgen omwille van het domein waarin het start
kan je algemene kenmerken toelichten van een politieke revolutie
Wat is een revolutie?
plotselinge opstand van het volk of plotselinge (grondige) verandering in de samenleving
Wat is een revolutie?
<=> evolutie: geleidelijke verandering
plotselinge opstand van het volk of plotselinge (grondige) verandering in de samenleving
Recent voorbeeld - Iran
• Golf van protesten tegen regime voor meer vrijheden
• Recentste golf: sinds eind december 2025
Ayatollah Khamenei: sinds 1989 aan de macht
•Gedood op 28/2/2026 na militaire actie VS & Israël
•Opgevolgd door zoon – Mojtaba Khamenei
De Franse Revolutie
Leerdoelen
Aan het einde van de les kun je:
in eigen woorden de termen uitleggen die in het vet zijn aangeduid.
de oorzaken en gevolgen van het ontstaan van de revolutie in Frankrijk beschrijven.
de functie van een collectieve herinnering uitleggen.
beargumenteren waarom de Franse Revolutie een belangrijk scharniermoment is in de geschiedenis.
parallellen trekken met andere revoluties.
de doelen van het Congres van Wenen uitleggen.
Wat weet je al over de Franse Revolutie?
Politieke oorzaken van de Franse Revolutie
Onvrede over absolutisme van de Bourbondynastie.
Uitsluiting van de derde stand in de politiek
=> Staten - Generaal.
Verlangen naar meer inspraak en rechten.
Socio-economische oorzaken van de Franse Revolutie
Standensamenleving ancien régime: onrechtvaardigheid voor de derde stand (stedelijke burgerij).
Hoge belastingen voor de derde stand.
Voedseltekorten door misoogsten => graanprijzen stijgen, honger.
Economische crisis maakte dat de 1ste en 2de stand hun feodale rechten strikt opeisten.
taille, impôts et corvées
Culturele invloeden op de Franse Revolutie
Verlichte ideeën over vrijheid en gelijkheid.
Inspiratie van verlichte filosofen (Voltaire, Rousseau, Montesquieu, ...).
Eisen voor verandering vanuit de samenleving.
De bestorming van de Bastille
Symbolisch begin van de revolutie op 14 juli 1789.
Verzet tegen het regime.
Verhoogde spanning tussen het volk en de koning.
Franse nationale feestdag -> collectieve herinnering!
Kenmerken politieke revolutie
Start vaak met bevolking die in opstand komt tegen de machthebber(s)
Onvrede door sociaal-economische frustraties zoals werkloosheid, hoge prijzen voor basisproducten, weinig toekomstperspectieven
Leider reageert vaak repressief => opstand escaleert en er ontstaan verschillende groepen in de samenleving
Machthebber wordt afgezet of verandering in het politieke systeem
En dan? Periode van onrust, geweld tot status quo
Gevolgen van de Franse Revolutie
Afschaffing van de standenmaatschappij.
Oprichting van een grondwet.
Parlement via cijnskiesrecht => einde absolutisme
Bourbons
Afzetting van de koning & Frankrijk wordt republiek.
Periode van terreur => guillotine
Napoleon Bonaparte's invloed
Opkomst van Napoleon na de revolutie - 1799
Plus:
centralisatie bestuur
modernisering rechtspraak
godsdienstvrijheid
...
=> continuïteit met verlichtingsideeën
Napoleon Bonaparte's invloed
Min:
staatsgreep
keizer (1804) -> dictatuur
kunst als propaganda
tegen persvrijheid
...
=> verandering t.o.v. verlichtingsideeën
Het Congres van Wenen
Restauratie van het ancien régime.
Herstel van de monarchieën in Europa.
Beïnvloeding van toekomstige politieke structuren.
Definitielijst
absolute vorsten: koningen met bijna onbeperkte macht, vaak gezien als door God aangesteld.
Staten-Generaal: een vergadering die 175 jaar niet was bijeengeroepen, waarin de derde stand weinig invloed had.
ancien régime: de oude sociale en politieke orde in Frankrijk voor de revolutie.
verlichte filosofen: denkers die ideeën over volkssoevereiniteit, vrijheid en scheiding der machten verspreidden.
bestorming van de Bastille: het symbolische begin van de Franse Revolutie op 14 juli 1789.
Definitielijst
La Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen: een document dat vrijheid en gelijkheid bevorderde.
cijnskiesrecht: stemrecht gebaseerd op het betalen van belastingen.
slingerbeweging van de revolutie: de afwisseling van macht tussen verschillende revolutionaire groepen.
Congres van Wenen: een bijeenkomst die de restauratie van het ancien régime beoogde.
Schrijf 3 dingen op die je van de Franse Revolutie hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
