De bijwoordelijke bepaling
De bijwoordelijke bepaling
Onderdelen in deze les
De bijwoordelijke bepaling
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan in een zin de bijwoordelijke bepaling vinden door te vragen wanneer of waar.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij waar of wanneer in een zin?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Stuur kort naar woorden of woordgroepen die een plaats of een tijd aangeven.
Wat is een bijwoordelijke bepaling?
Een bijwoordelijke bepaling is een zinsdeel in de zin.
Vaak geeft dit zinsdeel tijd of plaats aan.
Voorbeelden:
tijdens de wedstrijd
in de dug-out
Houd het hier bewust eenvoudig: in deze les alleen tijd en plaats. Andere soorten bijwoordelijke bepalingen komen later of in een andere les.
Plaats aangeven
De bijwoordelijke bepaling kan zeggen waar iets gebeurt.
Voorbeeld:
De voetballer zit in de dug-out.
in de dug-out zegt de plaats.
Deze slide heeft geen instructies
Tijd aangeven
De bijwoordelijke bepaling kan ook zeggen wanneer iets gebeurt.
Voorbeeld:
Tijdens de wedstrijd zit de voetballer in de dug-out.
Tijdens de wedstrijd zegt de tijd.
Deze slide heeft geen instructies
Wat geeft een bijwoordelijke bepaling vaak aan?
tijd of plaats
onderwerp of pv
lidwoord of naam
enkelvoud of meervoud
Check of leerlingen het verschil zien tussen zinsdelen en andere taalkundige begrippen.
Vul de juiste woorden in
Een bijwoordelijke bepaling is een zinsdeel. Dit zinsdeel geeft vaak tijd of plaats aan. In de zin 'Tijdens de wedstrijd zit de voetballer in de dug-out' zegt 'Tijdens de wedstrijd' de tijd.
Alle drie de kernwoorden komen letterlijk uit de uitleg: begrip, tijd en plaats.
Vinden met een vraag
Je kunt de bijwoordelijke bepaling vinden door een vraag te stellen:
waar ... ?
wanneer ... ?
Het antwoord op die vraag is de bijwoordelijke bepaling.
Benadruk dat leerlingen een vraag bij de hele zin stellen. Het antwoord moet een zinsdeel zijn, niet één los woord als dat niet het volledige antwoord is.
Vraag: waar?
Voorbeeldzin:
De voetballer zit in de dug-out.
Vraag:
Waar zit de voetballer?
Antwoord:
in de dug-out
Deze slide heeft geen instructies
Vraag: wanneer?
Voorbeeldzin:
Tijdens de wedstrijd zit de voetballer in de dug-out.
Vraag:
Wanneer zit de voetballer in de dug-out?
Antwoord:
Tijdens de wedstrijd
Deze slide heeft geen instructies
Meer dan één mogelijk
In één zin kunnen meerdere bijwoordelijke bepalingen staan.
Voorbeeld:
Tijdens de wedstrijd zit de voetballer in de dug-out.
Tijdens de wedstrijd = tijd
in de dug-out = plaats
Dit is een belangrijk verschil met het idee dat er maar één antwoord zou zijn. Laat zien dat je apart kunt vragen naar tijd en naar plaats.
Met welke vraag vind je 'in de dug-out'?
wie?
wat?
waar?
wanneer?
De afleider 'wanneer?' is bewust gekozen, omdat leerlingen tijd en plaats nog kunnen verwarren.
Vul de juiste woorden in
Je vindt de bijwoordelijke bepaling door een vraag te stellen. Bij 'De voetballer zit in de dug-out' vraag je waar de voetballer zit. Bij 'Tijdens de wedstrijd zit de voetballer in de dug-out' vraag je wanneer hij daar zit. In één zin kunnen ook meerdere bijwoordelijke bepalingen staan.
Deze oefening bundelt de vraagwoorden en het inzicht dat er meer dan één bijwoordelijke bepaling mogelijk is.
Samenvatting
De bijwoordelijke bepaling:
is een zinsdeel
geeft vaak tijd of plaats aan
vind je met de vragen wanneer en waar
kan meer dan één keer in een zin staan
Deze slide heeft geen instructies
Welke vraag vond jij het makkelijkst: waar of wanneer?
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga jij onthouden over de bijwoordelijke bepaling?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
bijwoordelijke bepaling - een zinsdeel dat vaak tijd of plaats aangeeft
zinsdeel - een deel van de zin dat bij elkaar hoort
tijd - wanneer iets gebeurt
plaats - waar iets gebeurt
wanneer-vraag - een vraag waarmee je een bijwoordelijke bepaling van tijd vindt
waar-vraag - een vraag waarmee je een bijwoordelijke bepaling van plaats vindt
voorbeeldzin - een zin die laat zien hoe iets werkt
Deze slide heeft geen instructies
