Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1e lesuur: Nederlands
Deze slide heeft geen instructies
Vijf woordsoorten en de voltooide tijd
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan vijf woordsoorten herkennen en de voltooide tijd in een zin vinden en gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden ken jij al over woordsoorten of voltooide tijd?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door bij woorden als 'werkwoord', 'de', 'gemaakt' of 'school'.
Lidwoorden
Lidwoorden horen bij een zelfstandig naamwoord.
de, het, een
Ze staan meestal vóór het zelfstandig naamwoord.
Voorbeeld: de tafel, het boek, een hond.
Benadruk dat 'een' een onbepaald lidwoord is en 'de' en 'het' bepaalde lidwoorden zijn. Houd het eenvoudig op herkenning in zinnen.
Lidwoorden herkennen
Zo herken je een lidwoord:
Het staat vaak voor een naam van een mens, dier of ding.
Je kunt vragen: welk woord hoort bij het zelfstandig naamwoord?
In de fiets is de het lidwoord.
In een appel is een het lidwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandige naamwoorden
Een zelfstandig naamwoord is de naam van een mens, dier, ding of plaats.
mens: juf
dier: kat
ding: stoel
plaats: school
Je kunt ook kort noemen dat er vaak een lidwoord voor kan staan: de juf, de kat, de stoel, de school.
Zelfstandige naamwoorden in zinnen
De leerling leest een boek.
Wij lopen naar school.
De tas ligt op de tafel.
De gekleurde woorden zijn zelfstandige naamwoorden.
Lees de zinnen hardop voor en laat zien dat deze woorden namen zijn van personen, plaatsen of dingen.
Voorzetsels
Een voorzetsel zegt vaak iets over plaats of richting.
op de tafel
in de tas
naast de stoel
naar school
Beperk je tot veelvoorkomende voorzetsels. Het doel is herkennen in eenvoudige zinnen.
Voorzetsels gebruiken
Voorzetsels verbinden woorden in een zin.
De pen ligt op tafel.
De boeken zitten in de kast.
Wij fietsen naar huis.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord is een lidwoord in de zin: De tas ligt op tafel.
ligt
tafel
De
op
Controleert het verschil tussen lidwoord, werkwoord, zelfstandig naamwoord en voorzetsel.
Vul de juiste woorden in.
In de zin 'De leerling loopt naar school' is leerling een zelfstandig naamwoord. naar is een voorzetsel.
Herhaalt de kern van de eerste woordsoorten: lidwoord, zelfstandig naamwoord en voorzetsel.
Bijvoeglijke naamwoorden
Een bijvoeglijk naamwoord vertelt meer over een zelfstandig naamwoord.
de grote hond
het rode huis
een snelle fiets
Gebruik steeds de vraag: welk woord zegt meer over het zelfstandig naamwoord?
Meer uitleg bijvoeglijk naamwoord
In een zin geeft dit woord extra informatie.
De aardige meester helpt.
Ik zie een blauwe jas.
Wij eten een warme maaltijd.
Deze slide heeft geen instructies
Werkwoorden
Een werkwoord zegt wat iemand doet of wat er gebeurt.
lopen
schrijven
slapen
werken
Noem dat in bijna elke zin een werkwoord staat. Bij deze doelgroep is 'doe-woord' een bruikbaar steunwoord.
Werkwoorden in zinnen
Sara schrijft een brief.
De hond slaapt.
Wij werken in de klas.
De vetgedrukte woorden zijn werkwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
De vijf woordsoorten samen
In deze zin staan alle vijf woordsoorten:
De kleine jongen loopt naar school.
De = lidwoord
kleine = bijvoeglijk naamwoord
jongen = zelfstandig naamwoord
loopt = werkwoord
naar = voorzetsel
Wijs erop dat leerlingen woordsoorten beter herkennen als ze naar de functie van een woord in de zin kijken.
Welk woord is een bijvoeglijk naamwoord?
rode
huis
loopt
naar
Sluit aan bij voorbeelden als 'het rode huis'.
Vul de juiste woorden in.
In de zin 'De kleine jongen loopt naar school' is kleine het bijvoeglijk naamwoord. loopt is het werkwoord.
Laat leerlingen twee woordsoorten uit elkaar houden in één zin.
Wat is het verschil tussen een werkwoord en een bijvoeglijk naamwoord?
Bespreek dat een goed antwoord twee dingen noemt: een werkwoord zegt wat iemand doet of wat er gebeurt; een bijvoeglijk naamwoord zegt meer over een zelfstandig naamwoord.
Wat is de voltooide tijd?
De voltooide tijd gebruik je voor iets dat al gebeurd is.
Ik heb gespeeld.
Zij heeft geleerd.
Wij zijn gefietst.
Houd de uitleg eenvoudig: het gaat om een handeling die klaar is. Vermijd nu nog uitzonderingen.
Opbouw van de voltooide tijd
De voltooide tijd bestaat vaak uit twee delen:
een vorm van hebben of zijn
een voltooid deelwoord
Voorbeeld: heeft gewerkt, is gelopen
Noem 'hebben' en 'zijn' hier hulpwerkwoorden, maar alleen als de klas dat woord al kent.
Voorbeelden van voltooide tijd
Ik heb mijn huiswerk gemaakt.
De kat heeft gegeten.
Wij zijn naar school gegaan.
De handeling is al klaar.
Deze slide heeft geen instructies
Tegenwoordige tijd en voltooide tijd
Vergelijk deze vormen:
Ik maak mijn huiswerk. → tegenwoordige tijd
Ik heb mijn huiswerk gemaakt. → voltooide tijd
De voltooide tijd laat zien dat het al gebeurd is.
Dit contrast is belangrijk: laat leerlingen horen dat één vorm nu gebeurt en de andere al klaar is.
Voltooide tijd herkennen
Zo herken je de voltooide tijd:
Zoek hebben, heeft, hebben, ben, is of zijn.
Kijk of er ook een voltooid deelwoord staat.
Vaak eindigt dat op -d of -t: geleerd, gemaakt.
Noem alleen kort dat niet elk voltooid deelwoord op -d of -t eindigt, bijvoorbeeld 'gegaan'.
Welke zin staat in de voltooide tijd?
Ik maak huiswerk.
Wij lopen naar school.
De kat eet brokken.
Ik heb huiswerk gemaakt.
De correcte zin heeft een vorm van 'hebben' plus een voltooid deelwoord.
Vul de juiste woorden in.
De voltooide tijd gaat over iets dat al gebeurd is. Vaak zie je een vorm van hebben of zijn en een voltooid deelwoord. In 'Ik heb mijn huiswerk gemaakt' is de handeling klaar.
Sluit aan bij slides over betekenis, opbouw en herkenning van de voltooide tijd.
Hoe zeker voel jij je nu over deze les?
Heel zeker
Best zeker
Nog een beetje lastig
Ik snap het nog niet goed
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen terugkijken op hun leren. Mogelijke punten: woordsoorten herkennen, voltooide tijd vinden, verschil tussen tijden zien.
Welk deel vond jij het lastigst?
Gebruik de antwoorden om te zien waar herhaling nodig is, bijvoorbeeld voorzetsels, bijvoeglijke naamwoorden of de opbouw van de voltooide tijd.
Begrippenlijst
lidwoord - woord dat bij een zelfstandig naamwoord hoort, zoals de, het en een
zelfstandig naamwoord - naam van een mens, dier, ding of plaats
voorzetsel - woord dat vaak plaats of richting aangeeft, zoals op, in, naast, naar
bijvoeglijk naamwoord - woord dat meer vertelt over een zelfstandig naamwoord
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt
voltooide tijd - werkwoordsvorm voor iets dat al gebeurd is
voltooid deelwoord - deel van de voltooide tijd, zoals gemaakt, geleerd, gegaan
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
2e lesuur: Wiskunde
Deze slide heeft geen instructies
Oppervlakte van een parallellogram
Open bij een bekende vorm: een scheefgetrokken rechthoek. De centrale vraag van de les is hoe je de oppervlakte kunt berekenen als de schuine zijde je kan misleiden.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat de bijbehorende hoogte van een zijde van een parallellogram is en ik kan de oppervlakte van een parallellogram berekenen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij een parallellogram?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals: schuin, vierhoek, hoogte, basis, oppervlakte, evenwijdig.
Wat is een parallellogram?
Een vierhoek met twee paren evenwijdige zijden
Overstaande zijden zijn even lang
De vorm kan schuin staan
Een parallellogram is niet altijd een rechthoek
Benadruk dat 'schuin' niets verandert aan de manier van oppervlakte berekenen, maar wel aan welke maat je nodig hebt.
Basis en hoogte
Kies één zijde als basis
De hoogte hoort bij die basis
De hoogte loopt loodrecht op de basis
Niet de schuine zijde, maar de rechte afstand telt
Laat zien dat elke zijde als basis gekozen kan worden, zolang je daarna de bijbehorende hoogte neemt.
Bijbehorende hoogte
De bijbehorende hoogte van een zijde is de kortste afstand van die zijde naar de overstaande zijde. Die afstand staat altijd haaks op de gekozen zijde.
Gebruik het woord 'bijbehorend' bewust: bij een andere basis hoort vaak een andere hoogte.
Veelgemaakte fout
De schuine zijde nemen als hoogte
Een maat gebruiken die niet haaks staat
Basis en hoogte kiezen die niet bij elkaar horen
Noem expliciet dat de schuine zijkant vaak langer is dan de hoogte. Daardoor krijg je een te grote oppervlakte als je die fout gebruikt.
Formule voor de oppervlakte
oppervlakte = basis × bijbehorende hoogte
Kort geschreven:
A = b × h
Houd de notatie eenvoudig. A staat voor oppervlakte, b voor basis en h voor hoogte.
Wat is de bijbehorende hoogte van een zijde?
de schuine zijde
de kortste haakse afstand
de langste zijde
de omtrek van de vorm
Toets of leerlingen weten dat de hoogte haaks op de gekozen basis staat en niet gelijk is aan de schuine zijde.
Basis en hoogte
Bij een parallellogram kies je eerst een basis. Daarna zoek je de bijbehorende hoogte. Die staat altijd haaks op de basis. De schuine zijde gebruik je niet als hoogte.
Alle kernwoorden komen letterlijk uit de vorige slides terug.
Waarom werkt deze formule?
Een parallellogram heeft dezelfde oppervlakte als een rechthoek met dezelfde basis en dezelfde hoogte. Je kunt een driehoek aan de ene kant wegdenken en aan de andere kant erbij zetten.
Dit is de kern van het begrip: een scheve vorm kan worden omgezet in een rechthoek zonder dat de oppervlakte verandert.
Voorbeeld 1
basis = 8 cm
hoogte = 5 cm
oppervlakte = 8 × 5
oppervlakte = 40 cm²
Benadruk de eenheid: lengte in cm geeft oppervlakte in cm².
Voorbeeld 2
basis = 12 m
schuine zijde = 7 m
hoogte = 4 m
Gebruik niet 7 m, maar 4 m
oppervlakte = 12 × 4 = 48 m²
Dit voorbeeld laat precies het verschil zien tussen schuine zijde en bijbehorende hoogte.
Waarom werkt A = b × h bij een parallellogram?
de omtrek blijft gelijk
de schuine zijde telt mee
het past in een cirkel
het heeft dezelfde opp. als een rechthoek
Sluit aan op de uitleg dat je een driehoek kunt verplaatsen zonder de oppervlakte te veranderen.
Rekenen met de formule
Bij voorbeeld 2 is de basis 12 m. De hoogte is 4 m en niet 7 m. De oppervlakte bereken je met basis × hoogte. De uitkomst is 48 m².
Controleer of leerlingen de juiste maat kiezen en de eenheid in vierkante meters noteren.
Twee keuzes voor de basis
Je mag verschillende zijden als basis kiezen
Bij elke basis hoort een eigen hoogte
De uitkomst voor de oppervlakte blijft gelijk
Je moet altijd de juiste combinatie nemen
Als er tijd is, noem dan kort: 10 × 6 en 12 × 5 kunnen dezelfde oppervlakte geven als de hoogtes bij die basissen horen.
Stappenplan
Kies een zijde als basis
Zoek de bijbehorende hoogte
Controleer of de hoogte haaks staat
Reken: basis × hoogte
Schrijf de uitkomst in vierkante eenheden
Dit stappenplan helpt vooral leerlingen die snel de verkeerde maat invullen.
Wat moet je altijd controleren vóór het rekenen?
of de hoogte haaks staat
of alle zijden gelijk zijn
of de basis schuin loopt
of de omtrek bekend is
Gebaseerd op het stappenplan en de veelgemaakte fout over een niet-haakse maat.
Wat vond jij het lastigst in deze les?
hoogte kiezen
haaks herkennen
formule gebruiken
eenheid schrijven
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?
Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld: de hoogte hoort bij de basis, hoogte staat haaks, oppervlakte is basis × hoogte.
Wat hielp jou het meest om dit te snappen?
Gebruik dit als korte reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeld 2, het stappenplan, het plaatje met de rechte hoek, samen oefenen.
Begrippen
parallellogram - een vierhoek met twee paren evenwijdige zijden
basis - de zijde die je kiest om mee te rekenen
hoogte - de loodrechte afstand bij de gekozen basis
bijbehorende hoogte - de hoogte die hoort bij één bepaalde basis
loodrecht - in een hoek van 90°
oppervlakte - de grootte van een vlak
cm² / m² - vierkante eenheden voor oppervlakte
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
3e & 4e lesuur: Koken
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Lezen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
5e lesuur: Leren & Leven
Deze slide heeft geen instructies
6e lesuur: LOB
Deze slide heeft geen instructies
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies