Deelvragen, bronnen en vt
Deelvragen, bronnen en vt
Onderdelen in deze les
Deelvragen, bronnen en vt
Deze les combineert drie onderdelen uit het werkboekje: informatie verwerken voor het mini-onderzoek, bronvermelding en persoonsvorm verleden tijd. Houd de koppeling met stap 3 steeds zichtbaar.
Leerdoel
Ik kan mijn deelvragen beantwoorden met gevonden informatie
Ik kan een een bron op de juiste manier vermelden.
Ik kan kan de persoonsvorm in de verleden tijd juist toepassen.
De gebruiker gaf meerdere leerdoelen. Omdat deze les praktisch één werkfase ondersteunt, staan ze hier samen in leerlingtaal, dicht bij de opgegeven doelen.
Deelvragen beantwoorden
Bij stap 3 van je mini-onderzoek verwerk je informatie uit bronnen tot een eigen tekst.
Je antwoord:
past bij je deelvraag
is gebaseerd op gevonden informatie
schrijf je in je eigen woorden
is minimaal één A4 in lettertype 12
Benadruk dat leerlingen niet zomaar informatie verzamelen, maar selecteren wat echt helpt om hun deelvraag te beantwoorden.
Van bron naar antwoord
Een goed antwoord is niet een lijstje met losse feiten.
Gebruik informatie uit bronnen om een duidelijke tekst te schrijven met:
een passend begin
uitleg in het midden
een kort slot
alinea's en tussenkopjes
Maak duidelijk dat 'informatie verwerken' betekent: ordenen, uitleggen en verbinden aan de deelvraag.
Schrijf in je eigen woorden
Kopieer geen teksten van internet.
Dat betekent:
niet knippen en plakken
wel informatie begrijpen en opnieuw formuleren
alleen een klein stukje letterlijk overnemen als dat nodig is
dan altijd de bron erbij vermelden
Leg uit dat overschrijven zonder bron plagiaat is. Een letterlijke formulering mag alleen bewust en met bronvermelding.
Hoe ziet een sterk antwoord op je deelvraag eruit?
Inhoud: De vraag wordt duidelijk beantwoord.
Opbouw: De informatie staat in een logische volgorde.
Taal: De zinnen zijn kort en bondig en de woorden zijn juist gespeld.
Een goed antwoord is niet een lijstje met losse feiten.
Gebruik informatie uit bronnen om een duidelijke tekst te schrijven met:
een passend begin
uitleg in het midden
een kort slot
alinea's en tussenkopjes
Deze slide helpt leerlingen hun A4 niet alleen lang genoeg, maar ook bruikbaar te maken.
Een betrouwbare bron kiezen
Let bij het zoeken van een bron op deze punten:
wie heeft de informatie geschreven?
wanneer is de informatie gepubliceerd?
komt de informatie van een betrouwbare organisatie?
worden feiten en onderzoeken genoemd?
komt de informatie overeen met andere bronnen?
Noem dat betrouwbaarheid niet van één punt afhangt, maar van de combinatie van schrijver, datum, organisatie en controleerbare inhoud.
Waarom deze controle nodig is
Niet alles op internet is even betrouwbaar.
Een bron is sterker als:
een naam van de schrijver genoemd wordt
de informatie actueel is
je dezelfde informatie ook in andere bronnen ziet
Veel leerlingen denken dat een nette website automatisch betrouwbaar is. Benadruk dat uiterlijk niet genoeg is.
Feiten en meningen
Let op het verschil tussen een feit en een mening.
Een feit is controleerbaar.
Een mening laat zien wat iemand vindt.
Voor je deelvraag gebruik je vooral feiten, cijfers en onderzoek.
Gebruik eventueel een kort mondeling voorbeeld: 'Sport is gezond' is algemeen; '23% van de jongeren…' is een controleerbaar gegeven als er een bron bij staat.
Wat hoort het best bij stap 3 van je mini-onderzoek?
Een eigen tekst schrijven
Alleen links verzamelen
Zinnen kopiëren
Losse feiten noemen
Toetst of leerlingen snappen dat informatie verwerken meer is dan verzamelen of knippen en plakken.
Vul de juiste woorden in
Bij stap 3 schrijf je een eigen tekst over je deelvraag. Je gebruikt informatie uit bronnen, maar je neemt die niet zomaar over. Een betrouwbare bron heeft bijvoorbeeld een schrijver, een datum en klopt met andere bronnen. Voor je antwoord gebruik je vooral feiten en onderzoek.
De kernwoorden komen rechtstreeks uit de eerste twee blokken: eigen tekst, bronnen, andere bronnen en feiten.
Waarom is kopiëren van internet geen goed antwoord?
Bespreek dat een sterk antwoord past bij de deelvraag, logisch is opgebouwd en in eigen woorden is geschreven. Ook mag betrouwbaarheid van bronnen genoemd worden.
Bron vermelden in je tekst
Als je informatie gebruikt, noem je de bron in je tekst.
Voorbeeld:
Naar de sportschool gaan, is tegenwoordig steeds populairder. 23% van de jongeren tussen de 12 en 25 jaar oud zegt naar de sportschool te gaan. (Van der Horst, 2025)
Benadruk dat de verwijzing in de tekst laat zien waar specifieke informatie vandaan komt.
Bronnenlijst maken
Je zet gebruikte bronnen ook in een bronnenlijst.
Voorbeeld van een website:
Achternaam, voorletter(s). (Jaar). Titel van de webpagina. Geraadpleegd van https://www.website.nl
Laat zien dat bron in tekst en bron in bronnenlijst allebei nodig zijn. De bron in de tekst is kort, de bronnenlijst is volledig.
Voorbeeld van een bron
Voorbeeld in de bronnenlijst:
Van der Horst, J. (2025). Zes keer per week naar de sportschool: kan dat kwaad? Geraadpleegd van Zes keer per week naar de sportschool: kan dat kwaad? - BEAM
Bespreek de vaste onderdelen: auteur, jaar, titel en vindplaats. Houd het bij websites, omdat dat in de opdracht centraal staat.
Veelgemaakte fouten bij bronnen
Let op deze fouten:
wel een bron in de tekst, maar niet in de bronnenlijst
wel een bronnenlijst, maar geen verwijzing in de tekst
geen auteur of jaar noemen
een link plakken zonder verdere gegevens
Deze slide sluit aan op wat leerlingen vaak inleveren. Maak concreet dat 'ik heb de website toch gebruikt' niet genoeg is zonder juiste vermelding.
Wat moet je op twee plekken vermelden?
De titel
De bron
De mening
De afbeelding
Verwijst naar de combinatie bron in de tekst én in de bronnenlijst.
Maak de bronuitleg compleet
Gebruik je informatie uit een website, dan noem je de bron in je tekst. Daarna zet je dezelfde informatie ook in de bronnenlijst. In een goede vermelding noem je onder andere de auteur en het jaar van publicatie.
Laat leerlingen het verschil zien tussen de korte verwijzing in de tekst en de volledige vermelding in de bronnenlijst.
Persoonsvorm in de verleden tijd
De persoonsvorm is het werkwoord in de zin dat verandert als je de zin in een andere tijd zet.
In deze les kijk je naar de verleden tijd van de persoonsvorm.
Houd de uitleg functioneel: leerlingen moeten de vorm herkennen en juist gebruiken in hun eigen tekst.
Zwakke werkwoorden
Bij zwakke werkwoorden krijgt de persoonsvorm in de verleden tijd meestal:
-te
-ten
-de
-den
Voorbeelden: werkte, werkten, leefde, leefden
Als de klas deze regel al kent, kun je kort verwijzen naar de bekende spellingregel zonder die hier helemaal uit te werken.
Sterke werkwoorden
Sommige werkwoorden veranderen van klank in de verleden tijd.
Voorbeelden:
lopen → liep
komen → kwam
zien → zag
Noem dat leerlingen deze vormen vaak moeten onthouden, omdat ze niet gewoon -te of -de krijgen.
Verleden tijd in je tekst
Let op de tijd in je zinnen.
Als je schrijft over iets dat al gebeurd is, moet de persoonsvorm in de verleden tijd passen.
Voorbeeld: De onderzoeker schreef een artikel.
Verbind grammatica aan het schrijfdoel: een informatieve tekst moet niet steeds wisselen tussen tegenwoordige en verleden tijd zonder reden.
Controleren voor je inlevert
Kijk je werk na op drie onderdelen:
is je deelvraag echt beantwoord?
staan je bronnen in de tekst én in de bronnenlijst?
zijn de persoonsvormen in de verleden tijd juist gebruikt?
Gebruik dit als afrondende samenvatting richting het werk dat aan het eind van de week af moet zijn: stap 3 en persoonsvorm verleden tijd.
Welke verleden tijd past bij lopen?
loopte
liep
gelopen
loopt
Controleert het verschil tussen sterke werkwoorden en andere werkwoordsvormen.
Vul de werkwoordsvormen in
In een onderzoekstekst let je op de juiste tijd. Zwakke werkwoorden krijgen in de verleden tijd vaak -te of -de. Sterke werkwoorden veranderen vaak van klank. Zo wordt lopen: liep. In de zin 'De onderzoeker schreef een artikel' staat de persoonsvorm ook in de verleden tijd.
Verbind de grammatica direct aan het schrijven van de onderzoekstekst.
Wat ga jij straks eerst controleren in je eigen werk?
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: deelvraag beantwoord, bron in tekst én bronnenlijst, juiste verleden tijd, logische opbouw.
Noem één ding dat jij uit deze les onthoudt
Gebruik de woordwolk als korte klassikale terugblik op de belangrijkste lesinhouden.
Wat vond je vandaag het lastigst?
Vrije reflectie op het leerproces. Mogelijke punten: bronvermelding, betrouwbare bron kiezen, in eigen woorden schrijven of verleden tijd toepassen.
Begrippen
deelvraag - een kleinere vraag die helpt om je onderzoeksvraag te beantwoorden
bron - de plek waar je informatie vandaan haalt
betrouwbare bron - een bron waarvan de informatie controleerbaar en geloofwaardig is
feit - informatie die je kunt controleren
mening - wat iemand vindt of denkt
bronnenlijst - een lijst met alle gebruikte bronnen
persoonsvorm - het werkwoord in de zin dat verandert als de tijd verandert
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
verleden tijd - de werkwoordstijd voor iets dat al gebeurd is
zwak werkwoord - een werkwoord dat in de verleden tijd vaak -te, -ten, -de of -den krijgt
sterk werkwoord - een werkwoord dat in de verleden tijd van klank verandert
auteur - de schrijver van een tekst of webpagina
publicatiedatum - de datum waarop informatie is geplaatst of uitgegeven
Deze slide heeft geen instructies
