Argumentatie: soorten en analyse
Argumentatie: soorten en analyse
Onderdelen in deze les
Argumentatie: soorten en analyse
Deze les opent een nieuw domein: argumentatie. Houd de start concreet: leerlingen kennen meningen al, maar leren nu hoe een standpunt onderbouwd wordt.
Lesdoel
Ik kan verschillende soorten argumenten herkennen en argumentatie in een tekst analyseren.
Er zijn meerdere doelen in de lesbeschrijving, maar dit doel past het best bij de subtopics en de lesinhoud. Het formuleren van een eigen standpunt komt later kort terug als toepassing.
Welke woorden koppel jij aan een sterk argument?
Gebruik de woordwolk als voorkennisactivatie. Laat leerlingen kort toelichten waarom ze woorden als feit, mening, bewijs of overtuigen kiezen.
Wat is argumentatie?
Argumentatie is de manier waarop een schrijver of spreker een standpunt probeert te onderbouwen.
Een standpunt is wat iemand vindt.
Een argument is de reden die daarbij gegeven wordt.
De onderbouwing laat zien waarom dat argument overtuigend moet zijn.
Benadruk het verschil tussen mening en onderbouwde mening. Gebruik eventueel een eenvoudig voorbeeld uit het dagelijks leven.
Standpunt en argument
Standpunt: de hoofdgedachte of mening
Argument: een reden vóór dat standpunt
Vaak herken je een standpunt aan woorden als ik vind, volgens mij of een duidelijke conclusie
Argumenten geven steun aan dat standpunt
Laat zien dat een tekst meerdere argumenten kan hebben voor één standpunt. Vermijd nu nog drogredenen uitgebreid; dat volgt later in de les.
Waarom gebruiken schrijvers argumenten?
Schrijvers gebruiken argumenten om hun lezer te overtuigen.
Zonder argumenten blijft een tekst vaak bij een losse mening. Met argumenten krijgt een standpunt meer kracht, omdat de schrijver laat zien waarop die mening gebaseerd is.
Koppel dit aan recensies en opiniestukken: daarin wil de schrijver niet alleen iets zeggen, maar ook de lezer meenemen in een oordeel.
Overzicht van argumentsoorten
In deze les bekijken we vijf veelvoorkomende soorten argumenten:
feitenargument
ervaringsargument
gezagsargument
voorbeeldargument
oorzaak-gevolgargument
Dit sluit aan op de argumentatiekaart uit het lesplan. Houd de termen consequent aan op alle volgende slides.
Wat is het verschil tussen een standpunt en een argument?
Een argument is de reden
Een standpunt is het bewijs
Een argument is de conclusie
Een standpunt is het voorbeeld
Toetst de basisbegrippen uit slides 2-4. Afleiders sluiten aan bij veelvoorkomende verwarring tussen mening, reden, voorbeeld en bewijs.
Kern van argumentatie
Bij argumentatie probeert een schrijver een standpunt te onderbouwen. Een argument is de reden die die mening steun geeft.
De drie kernwoorden zijn expliciet aangeleerd in het eerste subtopic.
Feitenargument
Een feitenargument gebruikt controleerbare informatie.
Het gaat om gegevens die je kunt nagaan, zoals cijfers, datums of vastgestelde feiten. Een feitenargument werkt sterk als de informatie betrouwbaar en relevant is voor het standpunt.
Wijs erop dat niet elk feit automatisch een sterk argument is; het moet echt het standpunt ondersteunen.
Ervaringsargument
Een ervaringsargument steunt op wat iemand zelf heeft meegemaakt.
Zo'n argument kan overtuigend zijn omdat het herkenbaar is, maar het blijft persoonlijk. Daarom is het vaak minder sterk dan een feitenargument als er geen extra onderbouwing bij staat.
Typische misvatting: leerlingen denken dat een persoonlijke ervaring altijd waar en dus sterk is. Benadruk het verschil tussen persoonlijk en algemeen geldig.
Gezagsargument
Een gezagsargument verwijst naar een deskundige of een betrouwbare bron.
Bijvoorbeeld een arts, wetenschapper of recensent. Dit argument werkt alleen goed als die persoon echt kennis heeft van het onderwerp.
Benadruk dat 'iemand beroemd' niet hetzelfde is als 'iemand deskundig'. Dat helpt later bij het herkennen van zwakke argumentatie.
Voorbeeldargument
Een voorbeeldargument gebruikt een concreet geval om een standpunt te verduidelijken.
Een voorbeeld maakt een idee vaak duidelijker, maar één voorbeeld bewijst niet automatisch dat iets altijd zo is.
Laat eventueel mondeling een eenvoudig voorbeeld horen uit school, media of sport om het onderscheid met een feit helder te maken.
Oorzaak-gevolgargument
Een oorzaak-gevolgargument laat zien dat iets een bepaald gevolg heeft.
Als de oorzaak aannemelijk is en het gevolg logisch voortkomt uit die oorzaak, kan dit een sterk argument zijn.
Gebruik eventueel de notie van keten: oorzaak → gevolg. Houd het wel eenvoudig en tekstgericht, niet wetenschappelijk.
Welk argument verwijst naar een deskundige bron?
Voorbeeldargument
Gezagsargument
Ervaringsargument
Feitenargument
Controleert of leerlingen de argumentsoorten kunnen onderscheiden.
Soorten argumenten herkennen
Een feitenargument gebruikt controleerbare informatie. Een ervaringsargument steunt op wat iemand zelf meemaakte. Een oorzaak-gevolgargument laat zien dat iets een logisch gevolg heeft.
Blanks zijn betekenisdragende termen uit slides 6-10.
Waarom is een feitenargument vaak sterker dan een ervaringsargument?
Verwachte elementen: een feitenargument is controleerbaar en algemener geldig; een ervaringsargument is persoonlijk en vaak minder sterk zonder extra onderbouwing.
Argumentatie in een recensie
In een recensie geeft een schrijver een oordeel over bijvoorbeeld een boek, film of voorstelling.
Dat oordeel wordt meestal ondersteund met argumenten, zodat de lezer begrijpt waarom de recensie positief of negatief is.
Hier leg je de koppeling met literatuur. Maak duidelijk dat argumentatie niet los staat van lezen, maar vaak juist in teksten voorkomt die leerlingen kennen.
Wat zoek je in een tekst?
Bij het analyseren van argumentatie let je op:
het standpunt van de schrijver
de argumenten die dat standpunt steunen
de soort argumenten die gebruikt worden
of de argumentatie sterk of zwak is
Dit is de kern van de analysetaak. Sluit aan op het duo-werk uit het lesplan zonder die activiteit op de slide te benoemen.
Zo ontleed je de redenering
Begin met de vraag: wat wil de schrijver dat ik ga geloven?
Zo vind je het standpunt. Daarna kijk je welke zinnen redenen geven voor dat standpunt. Ten slotte bepaal je bij elk argument welk type het is.
Een nuttige docentzin is: 'Zoek eerst de conclusie, daarna de steunpunten.' Dat helpt leerlingen die verdwalen in details van de tekst.
Sterke en zwakke argumentatie
Sterke argumentatie is:
duidelijk verbonden met het standpunt
logisch opgebouwd
betrouwbaar onderbouwd
Zwakke argumentatie is vaak vaag, onlogisch of slecht onderbouwd.
Je kunt hier al voorbereiden op drogredenen, zonder het begrip nog volledig uit te werken.
Drogredenen herkennen
Een drogreden lijkt een goed argument, maar is dat niet.
De redenering klinkt overtuigend, terwijl de onderbouwing eigenlijk zwak of misleidend is. Daarom is kritisch lezen belangrijk bij het beoordelen van een tekst.
Noem eventueel mondeling één simpel voorbeeld, maar houd de slide algemeen. In deze les is herkennen belangrijker dan soorten drogredenen uitwerken.
Recensies gebruiken vaak een mix
Een recensie bevat vaak meerdere argumentsoorten naast elkaar:
feiten over de inhoud of opbouw
voorbeelden uit het werk
persoonlijke leeservaring
soms een verwijzing naar een expert of bekende bron
Laat zien dat echte teksten zelden maar één soort argument gebruiken. Dat helpt leerlingen bij het labelen van argumenten in context.
Wat zoek je eerst bij het analyseren van een recensie?
De drogreden
Het standpunt
Het voorbeeld
De bronvermelding
Sluit aan bij slide 13: eerst bepalen wat de schrijver wil dat je gelooft.
Wat maakt argumentatie meestal zwak?
Vaagheid
Logica
Relevantie
Onderbouwing
Deze slide heeft geen instructies
Waaraan merk je dat een redenering een drogreden is?
Verwachte elementen: een drogreden klinkt overtuigend, maar de onderbouwing is zwak, onlogisch of misleidend; kritisch lezen helpt dit te zien.
Van analyse naar eigen standpunt
Wie argumentatie herkent in een tekst, kan ook zelf sterker schrijven.
Een duidelijk standpunt wordt overtuigender als je er passende argumenten bij kiest. Daarbij helpt het om bewust te kiezen welk soort argument het best past.
Deze slide maakt de overgang naar de mini-schrijfopdracht uit het lesplan, zonder die opdracht zelf uit te schrijven als activiteit.
Een goed standpunt formuleren
Een sterk standpunt is:
duidelijk en precies
verdedigbaar
passend bij het onderwerp
Daarna kies je argumenten die het standpunt echt ondersteunen.
Benadruk dat een standpunt niet te algemeen of te vaag moet zijn. Een scherpe formulering maakt argumentatie makkelijker.
Passende argumenten kiezen
Niet elk argument past even goed.
Bij een recensie werkt een voorbeeld uit de tekst vaak sterk, terwijl een los ervaringsargument minder overtuigt. De kracht van argumentatie hangt dus af van soort, betrouwbaarheid en relevantie.
Dit landt de centrale vraag van de les: waarom sommige argumenten overtuigender zijn dan andere in een tekst.
Welk argument past vaak het best in een recensie?
Los ervaringsargument
Voorbeeld uit de tekst
Vage mening
Onbekende bron
Gebaseerd op slide 19: in recensies werkt een concreet voorbeeld uit het werk vaak sterk.
Sterk schrijven met argumenten
Een sterk standpunt is duidelijk en precies. Daarna kies je argumenten die echt passen bij het onderwerp. De kracht hangt af van soort, betrouwbaarheid en relevantie.
Verankert de slotgedachte van slides 17-19.
Welke soort argument onthoud jij het best, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hielp jou vandaag het meest om argumenten te herkennen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
standpunt - de mening of hoofdgedachte die iemand wil verdedigen
argument - een reden die een standpunt ondersteunt
onderbouwing - uitleg of bewijs dat een argument sterker maakt
feitenargument - argument op basis van controleerbare informatie
ervaringsargument - argument op basis van wat iemand zelf heeft meegemaakt
gezagsargument - argument dat verwijst naar een deskundige of bron
voorbeeldargument - argument dat een concreet geval gebruikt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
oorzaak-gevolgargument - argument dat een verband legt tussen oorzaak en gevolg
recensie - tekst waarin een oordeel wordt gegeven over een werk
opiniestuk - tekst waarin iemand een mening over een onderwerp verdedigt
analyse - het nauwkeurig onderzoeken van hoe een tekst is opgebouwd
drogreden - redenering die overtuigend lijkt, maar eigenlijk zwak is
kritisch lezen - letten op betrouwbaarheid, logica en onderbouwing in een tekst
Deze slide heeft geen instructies
