1.1.2 Nieuwe samenleving
1.1.2 Nieuwe samenleving
Kenmerkende aspecten
18 Het begin van de Europese overzeese expansie
21 de protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had
25 wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
27 rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen
29 uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de daarmee verbonden trans-atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionism
30 de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap
Leerdoelen
Je kunt economische en politieke motieven noemen voor het verzet van de kolonisten tegen Groot-Britannië
Je kunt uitleggen hoe verlichte ideeën als trias politica, volkssoevereiniteit en natuurlijke rechten werden toegepast in de Amerikaanse grondwet
Je kunt argumenten voor en tegen abolitionisme noemen
Je kunt verklaren waarom het verbod op slavernij in het Brits rijk zorgde voor de economische neergang van Jamaica en Barbados
Begrippen
Verlichting
Volkssoevereiniteit
Trias Politica
Natuurlijke rechten
Federale statenbond
Abolitionisten
Oplopende spanning
Wederzijdse afhankelijkheid Engeland en koloniën op basis van handel.
Engeland: koloniën moeten belangen moederland ondersteunen
18e eeuw Engeland begint een reeks nieuwe oorlogen tegen Frankrijk
Engeland voert nieuwe belastingen in en legt deze ook op aan de Amerikaanse koloniën
Belasting op: kranten, postzegels, glas, verf, papier en thee
18e eeuw is de eeuw van verlichting (hoe moet macht verdeeld zijn?)
Belangrijk concept: volkssoevereiniteit: het volk heeft de hoogste macht en bepaalt wie de bestuurders zijn.
'No taxation without representation'
Op 16 december 1773 klimmen leden van de Amerikaanse Sons of Liberty aan boord van Engelse handelsschepen en gooien de thee overboord.
Welke boodschap wilde de protestgroep met deze actie over brengen?
Welke verlichtingsidealen/theoriën herken je in de 'onafhankelijkheidsverklaring'
Onafhankelijkheid
Na meerdere conflicten (waaronder de Boston Tea Party) verklaren de 13 koloniën zich onafhankelijk op 4 juli 1776.
De founding fathers tekenden de declaration of independence; George Washington werd de eerste president
Met hulp van Frankrijk weten de 'Amerikanen' de onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) te winnen.
De Verenigde Staten van Amerika werd een federale statenbond volgens het principe van trias politica.
Soevereiniteit verdeeld over staten en federale overheid, staten mogen zelf wetten bepalen, de (federale)overheid gaat over nationale zaken zoals defensie (particularisme).
Trias politica:
uitvoerende macht: president,
wetgevende macht: congres (gekozen leden)
rechterlijke macht: rechters / supreme court
Welke staten waren meer afhankelijk van de slavenhandel?
Noordelijke staten
Zuidelijke staten
Abolitionisme
18e eeuw door verlichting opkomst abolitionisme.
Religieus: slavernij als onmenselijk en onchristelijk
Verlichting: slavernij niet te rijmen met natuurlijke rechten
1807 verbod op slavernij in Engeland; 1833 afschaffing slavernij
Abolitionisten ook in de Noordelijke staten (weinig slaven)
De Zuidelijke staten (plantage koloniën) zijn afhankelijk van de slavernij, afschaffing zou economische ramp zijn.
De kwestie over de slavernij monde uit tot de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865) die werd gewonnen door het Noorden.
In 1865 werd de slavernij in Amerika afgeschaft.
Examentraining