Scheikunde boekje 1 VWO3
Learning objective
Scheikunde boekje 1 VWO3
Learning objective
Het Periodiek Systeem
In het Periodiek systeem staan alle atoomsoorten die we kennen
Horizontale rijen heten: perioden
Verticale rijen heten: groepen
Van links naar rechts worden de atomen steeds zwaarder
Atoomsoorten die op elkaar lijken, staan onder elkaar en dus in dezelfde groep
Niet-metalen staan rechtsboven in het Periodiek systeem.
De andere atoomsoorten zijn metalen
Metalen kunnen elektrische stroom en warmte geleiden
Niet-metalen kunnen geleiden geen elektrische stroom en warmte.
Atoomsoorten en moleculen
Een atoom(soort)/element bestaan uit 1 atoom en staan in het Periodiek Systeem
Je schrijft de 1e letter met een hoofdletter
Een molecuul is een samenstelling van 2 of meer atomen
Units
Elk element heeft zijn eigen hokje. In dat hokje staat:
De afkorting van dat element
Een atoomnummer ( van licht naar zwaar!)
De atoommassa
De atoommassa is de massa van 1 atoom van dat element.
Deze massa wordt uitgedrukt in units (u)
Van units naar gram
Als je wilt weten hoeveel gram een unit is, dan doe je dat keer:
1,66 x 10-24 gram
om gram van H2O te berekenen, doe je het volgende:
2 x H = 2 x 1,008 u + 1 x O = 1 x 16,00 = 18,016 u
18,016 x 1,66 x 10-24 gram
Significantie
Significantie wordt alleen toegepast bij metingen / meetwaarden
Er staat dan een eenheid achter
Bij + en - kijk je alleen naar de decimalen
Bij x en : kijk je naar de hoeveelheid significante cijfers
Bepalen wat significant is:
Begin te tellen vanaf 1e van nul verschillend getal (0,00600 --> 3 significant)
machten van "103" tellen niet mee!
21 000 000 --> 21 x 106 = significantie en in de wetenschappelijke notatie: 2,1 x 107
Als er niet bij staat op hoeveel significante cijfers je moet afronden, dan kijk je of er een meetwaarde is de vraag staat. Bepaal hoeveel significante cijfers en rond af op die hoeveelheid
Massa van een molecuul
De molecuulmassa van een molecuul is de optelsom van de massa's van de atomen en wordt ook weergeven in units (u).
Om de molecuulmassa te vinden moet je alle massa van de atomen bij elkaar optellen
Let goed op, want als een massa meerdere keren voorkomt in een molecuul moet je ook meerdere keren die massa gebruiken.
Reactievergelijkingen
Tijdens het kloppend maken van de reactievergelijking heb je coëfficiënten (grote cijfers) voor de molecuulformules geplaatst.
Als je de massa's van de verschillende moleculen bij een reactievergelijking gaat berekenen moet je rekening houden met de coëfficiënten.
Met het periodiek systeem bereken je hoeveel u 1 molecuul is en dat vermenigvuldig je met de coëfficiënt uit de reactievergelijking
De mol
Om een stof te zien of te ruiken moeten er miljoenen moleculen aanwezig zijn.
Omdat dit een supergroot getal is hebben scheikundigen besloten om een nieuwe grootheid te introduceren, hoeveelheid stof
Voor de hoeveelheid stof wordt de letter n gebruikt.
De eenheid van deze grootheid is mol.
Molaire massa (M)
Het gebruik van de mol maakt het rekenen met een chemische reactie een stuk eenvoudiger.
Maar om goed te kunnen rekenen met mol heb je nog een andere grootheid nodig, namelijk de molaire massa (M).
De molaire massa is de massa van 1 mol van een element of stof.
Daarom gebruiken we de eenheid g/mol of g x mol-1 .
Om de molaire massa te bepalen doe je hetzelfde als bij de molecuulmassa
Je telt de massa's van de atomen bij elkaar op en dan zet je de eenheid g/mol erachter
Bijvoorbeeld de molecuulmassa van water is 18,02 u en de molaire massa van water is 18,02 g/mol
Het getal van Avogadro
De nieuwe grootheid, de hoeveelheid stof, wordt gebruikt om aan te geven hoeveel van de stof aanwezig is.
En via het aantal mol kun je berekenen hoeveel deeltjes van de stof aanwezig zijn.
Na onderzoek is besloten dat 1 mol gelijk is aan 6,02214 x 1023 deeltjes.
Dit getal staat ook wel bekend als het getal van Avogadro of de constante van Avogadro (Nₐ).
We kunnen de hoeveelheid mol ook berekenen met behulp van de volgende formule:
n = m / M
n = de hoeveelheid mol, m = de massa in gram, M = de molaire massa (g/mol)
Molverhoudingen
Als je van 1 stof in een reactievergelijking de massa weet dan kun je met behulp van de molverhouding de massa's van de andere stoffen in de reactievergelijking berekenen.
Gebruik hiervoor het volgende stappenplan:
1. Stel de kloppende reactievergelijking op
2. Zet de gegeven stof om van gram naar mol
3. Pas de molverhouding toe vanuit de kloppende reactievergelijking
4. Zet de gevraagde stof om van mol naar gram
Molariteit
Vaak zit een stof opgelost in een oplosmiddel
Dan kun je de concentratie berekenen van de stof door mol te gebruiken en het volume van de oplossing.
Je berekent dan de molariteit
De molariteit is de hoeveelheid mol van de stof die opgelost is in 1 liter van het oplosmiddel.
De grootheid die we gebruiken voor molariteit is M en de eenheid is mol/L of mol · L⁻¹ of molair M
De formule is: M = n / V
Hierin is: M = molariteit, n = aantal mol, V = volume (in L of in dm3)
Molariteit
Let op:
M is de grootheid voor molaire massa en van molariteit
M is ook een eenheid van molariteit (mol per liter mol/L en molair M)
Ook voor het rekenen met molariteit kunnen we een stappenplan bedenken:
1. Zet de gegeven stof om van gram naar mol
2. Bereken de molariteit van de gegeven stof
Maar het kan natuurlijk ook dat je de molariteit van een andere stof in de reactievergelijking moet berekenen. Gebruik dan het volgende stappenplan:
1. Stel de kloppende reactievergelijking op
2. Zet de gegeven stof om van gram naar mol
3. Pas de molverhouding toe vanuit de kloppende reactievergelijking
4.Bereken de molariteit van de gevraagde stof
Rijtje! Kennen!!
1. mono
2. di
3. tri
4. tetra
5. penta
6. hexa
7. hepta
8. octa
9. nona
10. deca