BS3 Chemische vertering

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Verteringstelsel

Vandaag: 

• Herhalen bs 1: voedingsstoffen 

• Leerdoelen

• Uitleg Bs 2: Het verteringsstelsel 

• Maken opd 11 t/m 17 

• Uitleg Bs 3: Chemische vertering 

• Maken opd 18 t/m 23 

• afsluiten 

Herhalen bs 1 Voedingstoffen 

Leerdoel: Je kan de kenmerken en functies noemen van zes groepen voedingsstoffen en van voedingsvezel 

originalType.dragQuestion

aardappel

koolhydraten

ijzer

pizza

sinaasappel

eiwit

eigeel

spinazie

voedingsvezel

vlees

Koolhydraten zijn...

A

alleen bruikbaar als brandstof

B

bruikbaar als brandstof en bouwstof

C

alleen te gebruiken als bouwstof

D

originalType.dragQuestion

eiwitten verteren: sleep de termen naar de juiste plaats

afgebroken

 tot

afgebroken

 tot

opname in het bloed

di/tripeptiden

aminozuren

polypeptide

originalType.dragQuestion

Wel of niet verteren?

Moeten deze voedingsstoffen wel of niet worden verteerd?

koolhydraten

eiwitten

mineralen

vitaminen

vetten

water

voedingsvezels

Eiwitten zijn:

A

Brandstoffen

B

Bouwstoffen

C

Brandstoffen en bouwstoffen

D

aminozuren

Uit welke 2 monosachariden is lactose opgebouwd? (Binas 67F)

A

glucose en fructose

B

glucose en ribose

C

glucose en galactose

D

het molecuul uit de afbeelding behoort tot de ...

A

sachariden

B

peptiden

C

lipiden

D

Kun je van niet-essentiële aminozuren essentiële aminozuren maken?

A

ja

B

nee

C

D

Leerdoelen gehaald? 

bs 2 Het verteringsstelsel

• Kan je de bouw werking en functies van de verteringsorganen van de mens beschrijven 

• Kan je de relatie herkennen tussen de bouw en functie van de verteringsorganen 

• Kan je de verschillen en overeenkomsten herkennen tussen organen en orgaanstelsels van de vertering van de mens en van verschillende dieren

Bs 3: Chemische vertering 

• Kan je beschrijven waar en op welke wijze voedingsstoffen worden verteerd in het darmkanaal en welke factoren daarop van invloed zijn 

leerdoelen gehaald?

leerdoelen Bs3 

• Kan je beschrijven waar en op welke wijze voedingsstoffen worden verteerd in het darmkanaal 

• je kan de werking van verteringsenzymen uitleggen 

H5 - T3: Vertering - BS3: chem. vertering

Leerdoelen basisstof 3

Je kunt beschrijven waar en op welke wijze voedingsstoffen worden verteerd in het darmkanaal

Je kan de werking van verteringsenzymen beschrijven 

Tip: maak zo aantekeningen gedurende de les!

Het verteringsstelsel is in essentie 1 lange buis, waar onderweg stoffen aan toegevoegd worden en 

Stoffen uitgehaald worden

Teken de buis en maak hier  aantekeningen bij gedurende de uitleg 

mechanische en chemische vertering

mechanische

chemische

maagzuur

galblaas

chemische vertering

door de toevoeging van enzymen en aanpassing van de pH wordt de vertering van voedsel bevorderd

chemische vertering

door de toevoeging van enzymen en aanpassing van de pH wordt de vertering van voedsel bevorderd

de verteringsenzymen

• elke heeft zijn eigen substraat

• optimum temperatuur in de mens is 37 graden

• optimum pH verschilt per verteringsorgaan

van mond tot kont

mond 

• speeksel productie (1,5 L / dag)

• aansturing autonoom zenuwstelsel

• amylase (pH 6 - 7,5)

van mond tot kont

slokdarm

• voedsel zit hier maar kort

• via mechanische perialstiek naar maag

• geen toevoeging enzymen

• dus speeksel enzymen werken verder

van mond tot kont

maag

• maagsap = zuur (pH 1-3)

• veel H⁺ en Cl^-  ionen die pH regelen

• amylase werking stopt (pH te laag)

• productie pepsinogeen (opt. pH 2,5)

       -> geactiveerd door lage pH 

• afbraak eiwitten door pepsine

van mond tot kont

twaalfvingerige darm

• portier opening afhankelijk van pH

• alvleessap = basisch (pH 8-9)

• toevoeging gal 

• bevat enzymen:

    - amylase, trypsine, pepidase, lipase

• pH verschilt van begin tot eind

van mond tot kont

twaalfvingerige darm

• toevoeging gal 

• portier opening afhankelijk van pH

• alvleessap = basisch (pH 8-9)

• bevat enzymen:

    - amylase, trypsine, pepidase, lipase

• pH verschilt van begin tot eind

van mond tot kont

dunne darm (+BS4)

• voedselbrij ± pH 7 bij start 

• enzymen door: 

• maltase, sacharose, lactase, peptidase

• laatste stap in afbraak voedingsstoffen

van mond tot kont

resorptie (bs4)

in o.a. dikke darm:

• terugresorptie van water 

• terugresporptie mineralen

terugresporptie

proces om stoffen weer terug te winnen het lichaam in zoals vocht en mineralen

Dunne darm

Resorptie van voedingsstoffen

• monosachariden (koolhydraten)

• vetzuren en glycerol

• aminozuren

Groot oppervlak = meer resorptie

• Darmplooien

• Darmvlokken

• Microvili

Resorptie

verteringsenzymen

welk enzym doet wat? 

• pepsine -> eiwitten

• amylase -> zetmeel (amylose)

• lipase -> vetten icm gal 

• zie BiNaS 82E!!

let op! gal is geen enzym!

Binas 82E

verteringsenzymen

Enzymen

Afbreken macromoleculen kost activeringsenergie

-breken van de bindingen

Enzymen katalyseren

-verlagen de activeringsenergie

-naam -ase

-vormen enzym-substraatcomplex

-resultaat: reactieproducten

-gebruikt, niet verbruikt

Invloed enzymwerking

Denatureren

-verandering ruimtelijke structuur

-verlies functie

Optimumtemperatuur

-compromis

-hoogste omzetting per tijdseenheid

Invloed enzymwerking

Enzymen zijn buffers

- opname/afgifte H+

- beïnvloed pH

- maar ook ruimtelijke structuur

Maken 

Maak de opdrachten 33 t/m 46

afsluiten 

keuze: 

Opdrachten maken 

of

de quiz maken 

Welke bewering klopt?

A

P is de minimumtemperatuur voor dit enzym.

B

Q is de optimumtemperatuur voor dit enzym.

C

R is de maximumtemperatuur voor dit enzym.

D

Welke bewering klopt over de enzymactiviteit en de enzymconcentratie bij temperaturen P, Q en R?

A

Bij alle drie de temperaturen is de enzymconcentratie gelijk.

B

Tussen P en Q neemt de activiteit toe, omdat de concentratie van het enzym toeneemt.

C

Tussen Q en R neemt de activiteit af, omdat de concentratie van het enzym afneemt.

D

Hoe wordt de vorm van de grafiek genoemd?

A

een exponentiële kromme

B

een lineair verband

C

een optimumkromme

D

Bij A en B wordt evenveel enzymactiviteit gemeten (dus substraat omgezet). Dat betekent ...

A

dat er bij A meer enzymmoleculen actief zijn dan bij B.

B

dat er bij A en B evenveel enzymmoleculen actief zijn.

C

dat er bij A minder enzymmoleculen actief zijn dan bij B.

D

Wat is er gebeurd daar waar de kromme tussen 4 en 5 de horizontale as raakt?

A

De enzymmoleculen zijn niet actief, maar kunnen dat wel weer worden bij een lagere pH.

B

De enzymmoleculen zijn niet actief, want ze zijn gedenatureerd.

C

De enzymmoleculen zijn opgebruikt.

D

Een eiwitoplossing wordt geleidelijk verwarmd van 0 graden naar 70ºC. In de oplossing bevindt zich pepsine, dat de eiwitten in de oplossing afbreekt tot polypeptiden. Welke lijn geeft het polypeptidegehalte goed weer?

A

lijn 1

B

lijn 2

C

lijn 3

D

lijn 4

Een enzym katalyseert de reactie A + B ⇒ C. Men meet de concentratie C in de loop van de tijd. Wat kun je uit de grafiek concluderen?

A

Hoe meer C, des te trager de reactie, dus C versnelt de reactie.

B

De hoeveelheid C heeft een positieve invloed op de reactiesnelheid.

C

Hoe meer C, des te trager de reactie, dus C vertraagt de reactie.

D

De peristaltische bewegingen vinden plaats in ....... kies het beste antwoord

A

de mond, de dikke darm

B

de darmen, de maag en de slokdarm

C

de maag en de slokdarm

D

de mond en de maag

1. Vanuit de dikke darm worden water en voedingsvezel aan het bloed toegevoegd 2.De niet-verteerde voedselresten verlaten het lichaam via de anus

A

beide waar

B

beide nietwaar

C

1 waar 2 nietwaar

D

1 nietwaar 2 waar

1. Vanuit de dunne darm worden de verteringsproducten opgenomen in het bloed 2. Het alvleeskliersap helpt bij de vertering van koolhydraten, eiwitten en vetten

A

beide waar

B

beide nietwaar

C

1 waar 2 nietwaar

D

1 nietwaar 2 waar

1. Als de dikkedarm ontstoken is kun je diarree krijgen 2. Als de maag geen maagsap produceert, blijven slechte bacteriën in je maag leven

A

beide waar

B

beide nietwaar

C

1 waar 2 nietwaar

D

1 nietwaar 2 waar

Wat is een functie van de lever?

A

Hier wordt gal opgeslagen

B

Hier wordt gal gemaakt

C

Produceert leversap

D

Het leverzuur doodt bacteriën

1. Gal wordt gemaakt in de galblaas 2. Gal emulgeert vet, het maakt dat vet uit kleinere bolletjes gaat bestaan

A

beide waar

B

beide nietwaar

C

1 waar 2 nietwaar

D

1 nietwaar 2 waar

Wat is een functie van maagzuur?

A

Het speelt een rol bij de vertering

B

Bacteriën en ziekteverwekkers doden

C

Smaakmaker

D

Een zuurder 'smaakje' toevoegen aan voedsel

Wat is de functie van alvleessap?

A

Verteren van alleen eiwitten

B

Bacteriën en ziekteverwekkers doden

C

Verteren van alleen vetten

D

Verteren van eiwitten, koolhydraten en vetten

Wat is een functie van maagzuur?

A

Het speelt een rol bij de vertering

B

Bacteriën afremmen

C

Smaakmaker

D

Verteren van eiwitten

Wat is de goede volgorde van je spijsvertering?

A

slokdarm, maag, dikke darm, dunne darm

B

mondholte, slokdarm, dunne darm, maag

C

mondholte, slokdarm, maag, dunne darm

D

dikke darm, dunne darm, mondholte, maag

1. De dunne darm kan wel 6 meter lang zijn 2. Dunnedarm-sap helpt bij de vertering van alle soorten voedingsstoffen

A

beide waar

B

beide nietwaar

C

1 waar 2 nietwaar

D

1 nietwaar 2 waar

Welke voedingsstof kan niet direct door de dunne darmwand worden opgenomen?

A

Glucose

B

Vitaminen

C

Mineralen

D

Eiwitten

Hoe lang blijft je voedsel ongeveer in je maag?

A

4 minuten

B

4 kwartier

C

4 uur

D

4 dagen

Onverzadigde vetten:

A

Hebben dubbele bindingen, zijn gezond

B

Hebben dubbele bindingen, zijn ongezond

C

Geen dubbele bindingen, zijn gezond

D

Geen dubbele bindingen, zijn ongezond

Welke enzymen zijn achtereenvolgens nodig voor eiwitvertering, volgens 82 E?

A

amylase en maltase

B

peptase, tryptase, chymotrypsine en peptidase

C

pepsine, trypsine en peptonen

D

gal en lipase

Welk enzym heb je nodig om DNA te verteren tot nucleotiden? 82 E.

A

nucleasen

B

nucleosidase

C

nucleotidase

D

DNAse

Als ik een vetmolecuul volledig verteer, hoeveel moleculen hou ik dan over?

A

1

B

2

C

4

D

meer dan 4