Wondzorg
Maaike Stevens en
Angelique Haagberg
minute
second
minute
second
Wondzorg
Maaike Stevens en
Angelique Haagberg
minute
second
minute
second
Verdieping Wondzorg voor Wijkteam
Waar we het o.a. over gaan hebben:
Korte uitleg over huidanatomie;
Wondmaterialen
TIME en ALTIS
Wonden en behandeling
De Wondapp
Huid anatomie
Opbouw van de huid
Huid veroudering
De drie huidlagen
Epidermis - opperhuid
De buitenste laag van de huid.
Bestaat uit 4 lagen cellen
waarvan op hand- en
voetzolen uit 5 lagen.
Bevat melanocyten en
keratinocyten
Vormt een barrière tegen
bacteriën, Uv-straling en
uitdroging.
Het duurt ca. 28 dagen om de
epidermis te vernieuwen
Dermis – lederhuid
Bestaat uit 2 lagen, papillaire laag en reticulaire laag.
Papillaire laag (20%)bevat:
Bindweefsel met elastine en collagene vezels voorzien van bloedvaten, zorgt voor stevigheid, hydratatie en elastisch.
Reticulaire laag (80%) bestaat uit vezelig, onregelmatig bindweefsel vol bloedvaten die voorziet van voeding.
Deze laag bevat onze pijnreceptoren en tastreceptoren.
Subcutis – onderhuidse vetlaag
De diepste laag van de huid.
Bestaat vooral uit vetcellen (subcutaan vet).
Verbindt de huid met de onderliggende spieren en structuren.
Werkt als:
- Isolatie (warmte vasthouden);
- Bescherming;
- Zorgt voor contouren lichaam;
- Opslag voor energie
Functies van de huid
Bescherming tegen wrijving, vocht, micro-organismen en UV-straling
Regelen lichaamstemperatuur d.m.v. bloedcirculatie en en vasodilatie en vasoconstrictie
Afvoer transpiratievocht met diverse zouten en afbraakproducten
Gevoel, in de huid zitten de zenuwuiteinden. Deze bevatten receptoren voor het registreren van temperatuur, pijn, druk en aanraking.
Onder invloed van de zon maakt onze huid vitamine D aan.
Wonden, welke soorten zijn er?
Mechanische wonden: chirurgische-, steek-, snij-, schaaf-,
schot-,scheur-, en kneuswonden.
Chemische wonden: sterke zuren of basen, chloor-, traangas
Thermische wonden: opgelopen door verbranding of bevriezing
Elektriciteitswonden: ontstaan door blikseminslag of elektriciteitsdoorgang
Stralingswonden: ontstaan door röntgen of radioactieve straling
Infectiewonden: ontstaan door oa. Parasieten, bacteriën, schimmels, virussen, schimmels en gisten.
Oncologische wonden: oncologische ulcera vb. melanoom of oncologische behandeling
Circulatiestoorniswonden: ontstaan door onvoldoende zuurstofvoorziening en/of voeding van de weefselcellen en/of slechte afvoer waardoor decubitus, ulcus cruris en diabetische voet kan ontstaan.
Wonden en wondgenezing, handig om te weten.
Wondgenezing bestaat uit 3 fasen, de reactiefase, Regeneratiefase en rijpingsfase
Waarom is vochtige wondgenezing belangrijk?
Uit publicaties is gebleken dat een vochtig wondmilieu de reactiefase en de regeneratiefase sneller doet verlopen.
We delen de wonden in volgens de WCS classificatiesyteem
Zwart
Geel
Rood
Wondmaterialen, wat zien we in de praktijk?
Wat gebruiken we bij een rode wond?
Urgotul
Wat gebruiken we bij een gele wond?
Urgotul ag
Aquacel extra of aquacel ag
Wat gebruiken we bij een zwarte wond?
Inadine
Wat doen deze materialen?
Urgotul: deze zorgt voor een vochtige wondgenezing, bevat vochtige bestanddelen in een vetoplossende substantie, kleeft niet aan het wondbed.
Te gebruiken op allerlei soorten wonden zoals schaafwonden, brandwonden en chronische wonden
Wondmaterialen
Urgotul ag: een vettig gaas met zilver om lokaal een infectie tegen te gaan. Werkt tegen bacterien. Plakt niet aan de wonden.
Geschikt voor allerlei soorten wonden, ook met kwetsbare wondranden.
Aquacel extra: bestaat uit 2 lagen hydrofiber en heeft absorptievermogen, daarom geschikt op sterk exsuderende wonden. Door opname wordt het kleiner, daarom altijd ROYAAL aanbrengen.
Aquacel ag: met zilver tegen infectie en bacterien. Kan ook in de wat diepere wond, nooit ‘proppen’. Waarom?
Gebruik je aquacel bij wat drogere wonden?
Altijd nat maken bij het verwijderen.
Inadine:
Wordt ingezet bij infectie en ter voorkoming hiervan. Bevat Jodium en werkt tegen de MRSA bacterie. Het vettige laagje zorgt voor een water oplosbaar milieu, hierdoor komt de jodium in het wondmilieu. Bij een goede werking zal het gaas verkleuren van oranje naar wit. Kan op diverse wonden, wordt ook wel ingezet om zwarte wonden ‘in’ te drogen.
Terra cotril: wanneer we dit inzetten?
Het is een oogzalf met antibiotica en hydrocortison. Mag maar maximaal2 weken gebruikt worden en wordt alleen ingezet wanneer……..
Wondmaterialen
Infectiepreventie
WCS Classificatie model
TIME model
➢ Tissue (weefsel, kleur, conditie van het weefsel, WCS classificatie)
➢ Infection (Infectie, pijn oedeem, roodheid, warmte, etc.)
➢ Moisture (Vochthuishouding)
➢ Edge (wondranden en wondomgeving)
ALTIS
Wonden in de praktijk,
Oorzaken analyseren, waar let je op?
Belangrijke aandachtspunten bij diabetes cliënten
Verminderde gevoeligheid → wond wordt laat opgemerkt;
Verminderde doorbloeding → genezing vertraagd;
Hoger infectierisico;
Druk op de hiel kan de wond verder verdiepen.
Skintear wonden:
Dunne, kwetsbare, droge oudere huid;
Langdurig medicatie gebruiken zoals corticosteroïden;
Aandoeningen zoals diabetes en vaatziekten.
Ulcus cruris
Slechte doorbloeding huid krijgt onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen huid sterft af wond ontstaat.
Chronische veneuze insufficiëntie slecht functionerende kleppen in de aderen stroomt het bloed niet efficiënt terug naar het hart, maar hoopt het zich op in de benen.
Arteriële problemen: Problemen met de slagaders, zoals slagaderverkalking bloedtoevoer naar de benen verminderen.
Diabetes: Suikerziekte kan zowel de kleine bloedvaatjes als de zenuwen beschadigen.
Lymfoedeem: Een verstoring van het lymfestelsel kan ook leiden tot vochtophoping en huidproblemen.
Infectieverschijnselen
Klinisch beeld/ Wat zie je?
Wond diabetische voet
Groot, oppervlakkig rood en glanzend wondoppervlak, passend bij een oppervlakkige huiddefect waarbij de epidermis (opperhuid) volledig ontbreekt.
Grenzen van de wond zijn scherp begrensd, er is epidermale loslating/blarenrest zichtbaar aan de randen.
De wondbodem toont voornamelijk granulatie-achtig (rood en doorbloed weefsel) en nat weefsel zonder zichtbare necrose.
De omliggende huid toont lichte verkleuringen.
Mogelijk ontstaan door druk (hiel = hoog risico), wrijving of een blaar die is opengegaan.
Door diabetes is er verhoogd risico op slechte wondgenezing, infectie en diepere weefselschade.
Klinisch beeld, wat zie je?
Skintear wond
Bovenste wond — Skin Tear met hematoma en open scheur
Duidelijke blauwe/paarse onderhuidse bloeding (hematoma).
De huid is gescheurd.
Skin tears met gedeeltelijk weefselverlies categorie 2.
Actieve bloeding is gestopt maar wondranden zijn kwetsbaar.
Onderste wond:
Ovaal wondje met gele fibrine in het centrum;
Randen mild rood maar niet fors ontstoken;
Lijkt al in de subacute fase, genezing is begonnen.
Klinisch beeld, wat zie je?
Groot, open, een gemengd wondbed:
Gele fibrinebeslag (necrotisch/afwijkend weefsel, niet-levend);
Rood granulatieweefsel.
Wondranden:
Rood
Omliggende huid:
Roodheid en weke huid.
Enkele plekken met hyperpigmentatie passend bij veneuze insufficiëntie
Oedeem lijkt aanwezig (licht gespannen huid).
Boven het ulcus bevindt zich een kleiner tweede wondje met korst/necrose.
Gele fibrine op het wondbed.
Diabetes wond
Doel:
Drukontlasting van de hiel;
Voorkomen van infectie;
Bevorderen van vochtig-wondmilieu;
Ondersteunen van granulatie;
Beschermen van omliggende huid.
Reiniging
Spoelen met lauwwarm kraanwater/ Advacyn.
Advacyn circa 10 min laten intrekken.
Omliggende huid voorzichtig droogdeppen.
Wondbedekking
Bij nat/vochtig wondbed:
Hydrofiber (bv. Aquacel), verband dat vocht opneemt;
Absorberend verband;
Fixatie zonder druk (windsel of fixomull)
Wissel frequentie
Om de 2–3 dagen, tenzij doordrenkt
Dagelijks inspecteren (zeker bij diabetes)
Skintear wond
Doelen:
Beschermen van kwetsbare huid;
(Zo mogelijk) huidflap terugleggen;
Minimale pijn;
Herstel van huidcontinuïteit;
Voorkomen van infectie;
Voorkomen van nieuwe skintear.
Reiniging
Voorzichtig spoelen met water.
Niet wrijven (risico op verder scheuren).
Wondbedekking
Op het wondbed vet gaas.
Absorberend verband/ foam/ gaasje.
Fixeren met elastomull haft.
Frequentie
48–72 uur laten zitten.
Alleen eerder wisselen als het doorlekt.
Extra aandacht
Hematoom kan zich nog uitbreiden → dagelijks observeren op toename blauw/zwart, warmte of pijn
Bij toename zwarte huid → arts evalueren (risico op ischemie).
Ulcus Cruris
Doelen:
Verminderen van oedeem;
Verbeteren van doorbloeding (indien veneus);
Wond schoonmaken en fibrine verwijderen;
Infectie voorkomen;
Bevorderen van granulatie;
Pijnreductie;
Onderliggende oorzaak aanpakken.
Reinigen
Spoelen met water/Advacyn.
Advacyn 10 min laten intrekken.
Niet wrijven: dit beschadigt nieuw weefsel.
Scherp debridement
Altijd door wondverpleegkundige
Wondbedekking
Bij veel fibrine
flaminal hydro + urgotul(ag) en absorberend verband
of
Aquacel extra/ag met absorberend verband
Altijd een gaas en dan absorberend verband!
Frequentie
Om de 1–2 dagen bij veel exsudaat
Om de 2–3 dagen als wond rustiger is
De wondapp
BRONNEN