Nieuwsquiz - Week 45
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 45
DEZE WEEK . . .
Amerika
kiest
Lesduur is: 15 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 45
DEZE WEEK . . .
Amerika
kiest
Image credit: Architect of the Capitol / Wikimedia Commons, publiek domein
Bij de midterms kozen de Amerikanen dinsdag een nieuw Congres. Beide Kamers waren in handen van de Republikeinen, de partij van Trump.
Wat is de uitslag?
Vraag 1
De Republikeinen houden Huis en Senaat
De Democraten winnen Huis en Senaat
De Democraten winnen alleen het Huis
De Democraten winnen alleen de Senaat
Buitenland. Uitleg: op dinsdag 3 november waren in de Verenigde Staten de tussentijdse verkiezingen, de midterms. Alle zetels van het Huis van Afgevaardigden en 35 van de 100 zetels in de Senaat werden opnieuw verkozen. Samen vormen die twee het Congres, het parlement van de VS. Beide Kamers waren in handen van de Republikeinen, de partij van president Trump. Krijgen de Democraten een meerderheid, dan kunnen zij de macht van Trump in zijn laatste twee jaar flink inperken, bijvoorbeeld bij de begroting. De president wordt dus niet gekozen, die is nog tot januari 2029 aan de macht. Trump zei vooraf dat hij de uitslag alleen accepteert "als de verkiezingen eerlijk verlopen".
Uitslag: de Democraten wonnen niet alleen zoals verwacht het Huis van Afgevaardigden, maar ook de Senaat. Amerikaanse media spreken van een "blauwe tsunami". In de Senaat gingen zeker zeven zetels van de Republikeinen naar de Democraten, onder meer in Texas, Kansas en Maine, en geen enkele de andere kant op. Vanaf januari hebben de Democraten zeker 54 van de 100 Senaatszetels. Er zijn ook primeurs: Abdul El-Sayed (Michigan) wordt de eerste moslim in de Senaat, Peggy Flanagan (Minnesota) de eerste inheemse vrouw in de Senaat en Kansas kiest voor het eerst sinds 1932 een Democraat. Trump zegt de uitslag te accepteren en te willen samenwerken, maar dreigt ook "alles te vetoën".
Gespreksvraag: wat kan het Congres doen als het het niet eens is met de president? En wat kan de president met zijn veto?
Bronnen:
NOS
NOS
CBS News
Forbes
Image credit: Architect of the Capitol / Wikimedia Commons, publiek domein
Het kabinet-Jetten probeert al weken het belastingplan voor 2027 door de Tweede en Eerste Kamer te krijgen.
Waarom lukt dat zo moeilijk?
Vraag 2
De coalitie heeft geen meerderheid
Twee ministers zijn deze week opgestapt
De Raad van State keurde het hele plan af
De VVD stapte uit de coalitie
Politiek. Uitleg: het kabinet-Jetten van D66, VVD en CDA is een minderheidskabinet. Het heeft in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer geen meerderheid en heeft dus stemmen van oppositiepartijen nodig. Om die steun te krijgen paste het kabinet het belastingplan voor 2027 al een paar keer aan. Zo gaat de hogere btw op bloemen en planten voorlopig niet door, net als de 'vrijheidsbijdrage', een extra belasting op arbeid voor defensie. Er komt 1,5 miljard euro voor koopkracht bij en extra geld voor politie en OM. De nieuwe belasting op vermogen in box 3 wordt na kritiek van de Raad van State een jaar uitgesteld, naar 2029.
Stand op 5 november: ChristenUnie en 50Plus zijn positief, maar ook met hen erbij is er nog geen zekere meerderheid, zeker niet in de Eerste Kamer. Na het Kamerdebat van woensdag 4 november wil regeringspartij D66 praten met Pro en Volt over hun voorstel om vermogen zwaarder te belasten en werkenden minder. Met hen is een meerderheid in beide Kamers binnen bereik. Coalitiepartner VVD noemt het "ondenkbaar" dat de coalitie zo'n 'miljonairsbelasting' steunt. Het CDA vindt het voorstel "ver gaan".
Gespreksvraag: wat zijn de voor- en nadelen van een minderheidskabinet?
Bronnen:
NOS
NOS
NOS
Image credit: Husky / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Bij cryptoplatform Binance is ruim 5,6 miljard euro gestolen, de grootste cryptoroof ooit.
Welk land zit erachter volgens de FBI?
Vraag 3
China
Iran
Noord-Korea
Rusland
Tech. Uitleg: bij Binance, het grootste cryptoplatform ter wereld, werd voor zo'n 6,3 miljard dollar (ruim 5,6 miljard euro) aan cryptomunten buitgemaakt. Het is de grootste cryptoroof en mogelijk de grootste financiële roof ooit. Volgens Binance kwamen de hackers mogelijk binnen via de laptop van een ontwikkelaar. Zo'n 3 miljard dollar is teruggevonden en bevroren. De FBI zegt dat Noord-Korea erachter zit, via de hackersgroep Lazarus. Die groep hackte vorig jaar ook cryptobeurs Bybit. Kim Yo-jong, de zus van leider Kim Jong-un, ontkent en noemt de beschuldiging "absurde retoriek". Volgens kenners gebruikt Noord-Korea gestolen crypto om zijn wapenprogramma te betalen. Binance is sinds 2023 niet meer actief in Nederland, omdat het geen vergunning van De Nederlandsche Bank heeft.
Update: volgens Binance kwamen de hackers binnen via een nepsollicitatie. Een ontwikkelaar werd benaderd door een zogenaamde recruiter, die met informatie van zijn sociale media vertrouwen wekte. Bij een tweede videogesprek moest hij een opdracht downloaden met verborgen code. Daarmee kregen de hackers op afstand toegang tot zijn laptop.
Gespreksvraag: hoe kun je je eigen accounts beter beveiligen tegen hackers? Hoe herken je een nepbericht dat te mooi lijkt om waar te zijn?
Bronnen:
NOS
NOS
DW
Image credit: Satheesh Sankaran / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
De Italiaan Kimi Antonelli werd zondag in Mexico wereldkampioen Formule 1.
Waarom is zijn titel historisch?
Vraag 4
Hij is de eerste Italiaanse kampioen ooit
Hij won in zijn allereerste seizoen
Hij won alle races van het seizoen
Hij is de jongste kampioen ooit
Sport. Uitleg: de Italiaan Kimi Antonelli van Mercedes werd zondag derde in de Grand Prix van Mexico en is daarmee wereldkampioen Formule 1. Hij was 20 jaar en 68 dagen oud en is de jongste kampioen ooit. Hij pakt het record af van Sebastian Vettel, die in 2010 op 23-jarige leeftijd zijn eerste titel won. Antonelli is vier jaar jonger dan Max Verstappen bij diens eerste titel. Verstappen won de race in Mexico en noemde Antonelli "de verdiende kampioen". Antonelli is de eerste Italiaanse wereldkampioen sinds Alberto Ascari, 73 jaar geleden.
Bronnen:
NOS
ESPN
Image credit: Steffen Prößdorf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
KLM schrapt de komende twee jaar zo'n 5000 banen. Volgens de topvrouw is het voortbestaan van KLM "geen vanzelfsprekendheid".
Wat noemt KLM als oorzaak?
Vraag 5
Een lange staking van piloten en grondpersoneel
Een nachtverbod op vluchten van Schiphol
Een miljardenboete van de Europese Commissie
Hoge brandstofprijzen en onrust
Economie. Uitleg: KLM maakt op donderdag 5 november bekend dat het de komende twee jaar zo'n 5000 banen schrapt, bijna 15 procent van het personeel. Dat moet vooral gebeuren met vrijwillige vertrekregelingen en door vertrekkende mensen niet te vervangen. Ook gaat werk naar externe bedrijven en naar moederbedrijf Air France-KLM, zoals de catering en het klantcontactcentrum. Volgens topvrouw Marjan Rintel is "het voortbestaan geen vanzelfsprekendheid". Ze noemt onrust in de wereld, hoge brandstofprijzen en druk op de luchtvaart. KLM wil zo een miljard euro per jaar beter presteren, om te kunnen investeren in nieuwe, zuinigere vliegtuigen.
Gespreksvraag: ken jij iemand die op of rond Schiphol werkt? Wat betekent zo'n reorganisatie voor de mensen daar?
Bronnen:
NOS
VRT NWS
Image credit: Robbie Klinkenberg / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
In Den Haag hield de politie zaterdag 34 mensen aan bij onrust in het centrum.
Wie werden er vooral opgepakt?
Vraag 6
Vooral jongeren van 15 tot 18 jaar
Vooral boeren die met trekkers kwamen
Vooral klimaatactivisten op de snelweg
Vooral voetbalsupporters van ADO
Binnenland. Uitleg: groepen jongeren hadden op sociale media opgeroepen om zaterdag 31 oktober naar Den Haag te komen voor demonstraties en plunderingen. De politie was met veel agenten op de been en er gold een noodbevel in de binnenstad. Er werden 34 mensen aangehouden, vooral jongeren van 15 tot 18 jaar, uit onder meer Amsterdam, Zwolle en Zwijndrecht. Ze werden opgepakt voor onder meer het verstoren van de openbare orde, gezichtsbedekking en illegaal vuurwerk. Een agent liep mogelijk gehoorschade op door vuurwerk. Grote rellen bleven uit. Dezelfde dag waren er ook jongerenprotesten in onder meer Frankrijk, Duitsland en Zwitserland, soms met plunderingen.
Gespreksvraag: wat doe jij als je in een groepsapp een oproep ziet om ergens te gaan rellen?
Bronnen:
NOS
NL Times
Image credit: Fred Romero / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
De Britse acteur Patrick Stewart is op 86-jarige leeftijd overleden.
Met welke rol werd hij wereldberoemd?
Vraag 7
Alfred, de butler van Batman
Gandalf in The Lord of the Rings
Perkamentus in Harry Potter
Kapitein Picard in Star Trek
Cultuur. Uitleg: de Britse acteur Patrick Stewart overleed op woensdag 28 oktober in zijn huis in Los Angeles. Hij leed aan alzheimer en Lewy-body-dementie. Wereldberoemd werd hij als kapitein Jean-Luc Picard in de serie Star Trek: The Next Generation. Later speelde hij Professor X in de X-Men-films, naast zijn vriend Ian McKellen als Magneto. Stewart begon als toneelacteur bij de Royal Shakespeare Company. Gandalf in The Lord of the Rings werd gespeeld door McKellen, Perkamentus in Harry Potter door Richard Harris en Michael Gambon.
Bronnen:
NOS
SCMP
Image credit: Rich Bowen / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Bij een Russische aanval in het zuiden van Oekraïne vielen meer dan 30 doden.
Wat werd er gebombardeerd?
Vraag 8
Een school waar hulp werd uitgedeeld
Een kerk tijdens een drukke dienst
Een markt midden in het dorp
Een sporthal tijdens een wedstrijd
Buitenland. Uitleg: in het dorp Komysjoevacha, vlak bij het front in de regio Zaporizja, bombardeerde Rusland een voormalige school. Daar werden elke week hulpgoederen uitgedeeld aan achtergebleven dorpsbewoners, en de school was ook een schuilplaats. Volgens president Zelensky kwamen na de eerste bom hulpverleners en agenten ter plaatse, waarna er nog negen bommen volgden. Het dodental liep op tot meer dan 30 en zeker 50 mensen worden vermist. Zelensky spreekt van een bloedbad. De VN-mensenrechtenmissie in Oekraïne zegt dat de aanval in strijd lijkt met de meest fundamentele regels van het humanitair recht. De VS kondigden ondertussen aan dat Rusland en Oekraïne binnenkort in Abu Dhabi praten over vrede.
Let op: gevoelig onderwerp.
Bronnen:
NOS
NOS
BBC
Image credit: Freepik / Magnific
Probleemwolf Bram, die eind vorig jaar werd doodgeschoten, is weer in het nieuws.
Waarom?
Vraag 9
Er zijn jonge wolfjes van hem gevonden
Hij krijgt een standbeeld op de Heuvelrug
Hij is opgezet en staat in een museum
Uit dna blijkt dat het een andere wolf was
Dieren. Uitleg: Bram, officieel GW3237m, was een probleemwolf op de Utrechtse Heuvelrug. Hij liep in 2024 een kind omver en beet in 2025 een wandelende vrouw en later een kind bij de Pyramide van Austerlitz. Daarna gaf de provincie toestemming om hem af te schieten. Sinds zondag staat de opgezette wolf in museum Naturalis in Leiden. Bezoekers konden die dag zien hoe hij werd geprepareerd. Niet iedereen is daar blij mee: actievoerders van Animal Rebellion vinden dat Naturalis van zijn dood een "gezellig familiedagje" maakt.
Gespreksvraag: is het goed dat een museum een doodgeschoten probleemwolf laat zien?
Bron:
NOS
Image credit: Wilfredor / Wikimedia Commons, CC0
Pro-Kamerlid Kathmann wil met een nieuwe wet sociale media en apps aanpakken.
Wat wil zij verbieden?
Vraag 10
Sociale media voor iedereen onder de 16
Trucjes die je eindeloos laten scrollen
Reclame voor energiedrankjes online
Anonieme accounts op sociale media
Politiek. Uitleg: Tweede Kamerlid Barbara Kathmann van Pro diende maandag een wetsvoorstel in tegen trucjes in apps en websites die je verslaafd maken. Denk aan eindeloos scrollen of je verleiden tot een aankoop die je niet van plan was. Zulke trucjes moeten gelden als 'oneerlijke handelspraktijken', die bij wet verboden zijn. "Als een speelgoedpop onveilig is, dan halen we die uit de handel", zegt ze. Dat moet ook voor sociale media gelden. Het voorstel gaat ook over games en datingapps.
Gespreksvraag: welke app houdt jou het langst vast? Hoe doet die app dat?
Bron:
NOS
Image credit: Gauthier Delecroix / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
De Brit Karl Bushby is na 28 jaar terug in zijn geboortestad Hull, na een tocht rond de wereld.
Hoe reisde hij?
Vraag 11
Op de fiets
Te voet
Te paard
Met een zeilboot
Opmerkelijk. Uitleg: Karl Bushby (57) vertrok op 1 november 1998 vanuit Punta Arenas in het zuiden van Chili, met 500 dollar op zak. Hij mocht van zichzelf geen gemotoriseerd vervoer gebruiken. Hij trok door de gevaarlijke Darién Gap tussen Colombia en Panama, stak de bevroren Beringstraat tussen Alaska en Rusland over en zwom de Kaspische Zee en het Kanaal over. Na ruim 50.000 kilometer en naar schatting 75 miljoen stappen kwam hij maandag aan in zijn geboortestad Hull, waar honderden mensen hem onthaalden.
Gespreksvraag: wat zou jij willen bereiken als je er jaren de tijd voor had?
Bronnen:
NOS
ITV
Image credit: Hullian111 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Het kabinet heeft de nieuwe stikstofwet gepresenteerd. Die moet de natuur beschermen tegen te veel stikstof.
Wat komt er rond kwetsbare natuurgebieden?
Vraag 12
Een verbod op het bouwen van nieuwe huizen
Vrij spel voor boeren om uit te breiden
Zones met strengere regels voor boeren
Een plicht om koeien binnen te houden
Politiek. Uitleg: met de stikstofwet wil minister Van Essen van Landbouw de uitstoot van stikstof in 2035 flink omlaag brengen: 42 tot 46 procent minder in de landbouw en 50 procent minder in verkeer en industrie. Te veel stikstof schaadt de natuur. Rond kwetsbare natuurgebieden komen zones met strengere regels voor boeren. Provincies mogen die zones tot september 2028 zelf invullen. Komen ze er niet uit, dan gelden strenge landelijke regels. Voor steun aan boeren in die zones is 9 miljard euro uitgetrokken. De wet moet het ook makkelijker maken om te bouwen, omdat voor kleine bouwprojecten straks minder vaak een natuurvergunning nodig is. Onderzoekers van Wageningen verwachten dat door de plannen tot 2035 10 tot 30 procent extra veehouders stoppen, bovenop de ongeveer 10 procent die toch al stopt. Volgens hen komt de voedselzekerheid niet in gevaar. Boerenorganisaties vinden de wet "nog niet goed genoeg". Oppositiepartij Pro steunt de plannen, waardoor een meerderheid in zicht is.
Gespreksvraag: wat is belangrijker, de natuur beschermen of boerenbedrijven behouden? Kan het allebei?
Bronnen:
NOS
NOS
Biojournaal
Image credit: Fractal Caleidoscope / Wikimedia Commons, CC0
Koning Charles noemt slavernij 'beschamend hoofdstuk', maar zegt geen sorry
Censuur of broodnodige bescherming? Australisch hof toetst verbod sociale media
Inflatie stijgt verder tot 3,7 procent in oktober, boodschappen iets goedkoper
Geen AI voor kinderen in het basisonderwijs, zegt Tweede Kamer
Waarschuwingen KNMI op de schop: einde aan code geel, oranje of rood per provincie
Vraag 13
Maak de krantenkoppen af
Vul de ontbrekende woorden in en maak de juiste krantenkoppen! Let op: er staan ook woorden in de woordenbank die nergens horen.
Charles: bij een bezoek aan het Caribisch gebied noemde koning Charles de Britse rol in de slavernij een "beschamend hoofdstuk". Excuses maakte hij niet. Achter de schermen zou de Britse regering aan een officieel excuus werken, maar herstelbetalingen wil premier Burnham niet.
Australië: sinds december vorig jaar mogen kinderen onder de 16 in Australië niet op sociale media als TikTok, Instagram en Snapchat. Reddit en een belangengroep vragen de hoogste rechter nu om het verbod ongrondwettig te verklaren, omdat het de vrijheid van meningsuiting zou inperken.
Inflatie: volgens een eerste raming van het CBS waren de prijzen in oktober 3,7 procent hoger dan een jaar eerder. In september was dat 3,4 procent. Vooral energie werd duurder, boodschappen werden iets goedkoper.
AI: een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een voorstel van Volt en CDA om generatieve AI, zoals ChatGPT, in het basisonderwijs te verbieden. Kinderen moeten eerst goed leren lezen, schrijven en kritisch denken.
KNMI: sinds 2 november waarschuwt het KNMI gerichter voor gevaarlijk weer. Code geel, oranje of rood geldt niet meer voor een hele provincie, maar voor het gebied waar het weer echt gevaarlijk is. De betekenis van de kleuren blijft hetzelfde.
Bronnen:
NOS Charles
NOS Australië
NOS inflatie
NOS AI
NOS KNMI
RTV Focus Zwolle KNMI
Deze slide heeft geen instructies
