Les 4 - Thema 7 Planten - basisstof 5 Bestuiving en bevruchting



1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 4

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 70 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Deze slide heeft geen instructies

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

  1. Vooraf:
    Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen

  2. Instructie:
    Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen

  3. Toepassing:
    Actieve verwerking, Formatief handelen 

  4. Evaluatie:
    Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

              Startklaar

  • Op je plek zitten 

  • Telefoon in de kluis 

  • Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

  • Schoolspullen op tafel: Boek, laptop, JdW-map /schrift, etui met pennen

  • Inloggen in lesson-up les (lessonup.app)

5

minute

00

second

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Thema 7 Planten

Basisstof 5 Bestuiving en bevruchting


Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk bespreken

Basisstof: 7.4 Voortplanting

Pagina nummer: 46 - 54
Opdrachten: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Wat is de functie van de opperhuid van een blad?

A

Fotosynthese

B

Bescherming

C

Transport

D

Voortplanting

Toetst: leerdoel 7.1.1 (les 1)

A gebeurt juist niet in de opperhuid, maar in de cellen met bladgroenkorrels daaronder. C en D zijn geen functies van de opperhuid.

Met welke stof toon je koolstofdioxide aan?

A

Joodoplossing

B

Kalkwater

C

Suikerwater

D

Alcohol

Toetst: leerdoel 7.3.4 (les 2)

A is de indicator voor zetmeel, niet voor koolstofdioxide — leerlingen verwisselen deze twee vaak. C en D zijn geen indicatoren.

Bloemen van twee verschillende appelbomen zorgen samen voor nieuwe appelzaden, met een nieuwe combinatie van erfelijke eigenschappen. Welk type voortplanting is dit?

A

Ongeslachtelijke voortplanting

B

Geslachtelijke voortplanting

C

Stekken

D

Delen

Toetst: leerdoel 7.4.1 (les 3)

A geeft juist identieke nakomelingen, geen nieuwe combinaties. C en D zijn vormen van ongeslachtelijke voortplanting. Dit is meteen een opstap naar vandaag: hoe de stuifmeelkorrels van de ene bloem bij de andere komen, gaan we nu behandelen.

Welk deel van de bloem maakt de mannelijke geslachtscellen (stuifmeelkorrels)?

A

Kelkblad

B

Kroonblad

C

Meeldraad

D

Stamper

Toetst: leerdoel 7.4.3 (les 3)

A en B zijn beschermende/lokkende bloemdelen, geen geslachtsorganen. D is het vrouwelijke voortplantingsorgaan. Deze kennis is vandaag essentieel: bestuiving en bevruchting draaien om meeldraad (stuifmeel) en stamper (eicel).

Leerdoelen

  • 7.5.1 Je kunt omschrijven wat bestuiving is.

  • 7.5.2 Je kunt de kenmerken van insectenbloemen en van windbloemen noemen.

  • 7.5.3 Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Wat is bestuiving?

  • Meeldraden maken stuifmeelkorrels.

  • Bij bestuiving komen stuifmeelkorrels terecht op de stamper van een bloem.

  • De stuifmeelkorrels moeten van dezelfde plantensoort zijn als de bloem waar ze op landen.

  • Komen stuifmeelkorrels van de ene soort op de stamper van een andere soort terecht? Dan is dat geen bestuiving — die planten kunnen zich dan niet geslachtelijk voortplanten met elkaar.

  • Voorbeeld: stuifmeel van een roos op de stamper van een andere roos → wel bestuiving. Stuifmeel van een roos op de stamper van een tulp → geen bestuiving.

Afbeelding ernaast: Afb. 1 "Wel of geen bestuiving" (blz. 60).

Stuifmeelkorrels van een madeliefje komen terecht op de stamper van een paardenbloem. Is dit bestuiving?

A

Ja, want er komen stuifmeelkorrels op een stamper

B

Nee, want het zijn bloemen van verschillende plantensoorten

C

Ja, want beide planten hebben gele bloemen

D

Nee, want madeliefjes hebben geen stuifmeel

Toetst: leerdoel 7.5.1

A vergeet de voorwaarde "dezelfde soort". C is irrelevant, bloemkleur heeft niets met bestuiving te maken. D klopt feitelijk niet — madeliefjes hebben wel degelijk stuifmeel.

Insectenbloemen

  • Stuifmeelkorrels kunnen op twee manieren bij een stamper komen: door insecten of door de wind.

  • Insectenbloemen hebben meestal grote bloemen met opvallend gekleurde kroonbladeren, die insecten lokken.

  • Insecten komen ook af op geur en op nectar (een zoet sap onderin de bloem). Bijen maken van nectar honing.

  • Als een insect op een bloem landt, strijkt het met zijn rug langs de meeldraden en de stamper(s) → stuifmeelkorrels blijven aan de rug plakken.

  • Bezoekt het insect daarna een andere bloem, dan strijkt het weer langs de meeldraden en stamper(s) → zo brengt het insect stuifmeelkorrels over.

    • Insectenbloemen maken hierdoor relatief weinig stuifmeelkorrels.

Afbeelding ernaast: Afb. 2 "Bestuiving door een insect" (blz. 61).

Voorbeelden


Afbeelding ernaast: Afb. 3 "Een brandnetel heeft windbloemen" (blz. 62) naast een insectenbloem met grote, opvallend gekleurde bloemen (bijvoorbeeld Afb. 13 of 14 uit de vorige les, blz. 52-53), zodat de klas het verschil in uiterlijk direct ziet.

Windbloemen

  • Ook de wind kan bloemen bestuiven. Deze bloemen heten windbloemen.

  • Windbloemen zijn vaak klein en onopvallend, met meestal groene kroonbladeren.

  • De wind blaast de stuifmeelkorrels van de meeldraden weg. Ze kunnen overal terechtkomen, dus windbloemen maken heel veel stuifmeelkorrels — zo komen er toch genoeg op de goede plek terecht.

  • De stuifmeelkorrels van windbloemen zijn licht en glad, zodat ze gemakkelijk zweven.

  • Bij windbloemen hangen de meeldraden vaak buiten de bloem, zodat de wind de stuifmeelkorrels makkelijk wegblaast. De stampers zijn groot en steken vaak buiten de bloem uit, zodat ze eerder bestoven worden.

Afbeelding ernaast: Afb. 4 "Bestuiving door de wind" (gras en berk, blz. 62).

Verschillen

insecten bloem

windbloem

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

, Verschillen

5

minute

00

second

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Een bloem heeft meeldraden die ver buiten de bloem uitsteken, kleine groene kroonbladeren en maakt heel veel stuifmeelkorrels. Wat voor bloem is dit?

A

Een insectenbloem

B

Een windbloem

C

Een geslachtelijke bloem

D

Een ongeslachtelijke bloemd.

Toetst: leerdoel 7.5.2

A past bij grote, opvallend gekleurde bloemen met weinig stuifmeel — het tegenovergestelde. C en D zijn geen bestaande categorieën van bloemen op basis van bestuivingswijze.

Van bestuiving naar bevruchting

  • Een stuifmeelkorrel kan boven op de stamper van een plant van dezelfde soort terechtkomen.

  • De stuifmeelkorrel maakt daarna een stuifmeelbuis. Deze groeit naar de eicel in het vruchtbeginsel.

  • Vooraan in de stuifmeelbuis zit de kern van de stuifmeelkorrel.

  • Als de kern van de stuifmeelkorrel bij de eicel is, versmelten de kernen van beide geslachtscellen met elkaar. Dit is de bevruchting.

  • Er kunnen meerdere stuifmeelbuizen tegelijk naar verschillende eicellen groeien → zo kunnen meerdere eicellen tegelijk bevrucht worden.

Afbeelding ernaast: Afb. 9 "De stuifmeelbuis groeit naar de eicel" (blz. 67).

Van bloem naar vrucht

  • Na de bevruchting verandert er veel in een bloem:

    • De kroonbladeren vallen af.

    • De kelkbladeren en meeldraden verschrompelen meestal.

    • Een bevruchte eicel ontwikkelt zich tot een zaad. In elk zaad zit een kiem, waaruit een nieuw kiemplantje kan ontstaan.

    • Het vruchtbeginsel ontwikkelt zich tot een vrucht.

  • In één vruchtbeginsel kunnen meerdere zaden ontstaan.

  • Wordt een eicel niet bevrucht, dan ontstaat er geen zaad — het vruchtbeginsel kan dan soms nog wel uitgroeien tot een vrucht zonder zaden.

  • Veel vruchten zijn eetbaar: appels, bananen, bessen, kastanjes en walnoten zijn allemaal voorbeelden.

Afbeelding ernaast: Afb. 10 "Van bloem tot vrucht" — 1: bloem voor de bevruchting, 2: bloem na de bevruchting, 3: de vrucht (blz. 68).

Van bloem tot vrucht

Dit weet

je al

Dit leer

je nu

Doen

Terug-

kijken

Deze slide heeft geen instructies

Een appelbloesem is bevrucht. Wat gebeurt er met het vruchtbeginsel van deze bloem?

A

Het valt af, net als de kroonbladeren

B

Het groeit uit tot de appel, met de zaden erin

C

Het verschrompelt, net als de meeldraden

D

Het groeit uit tot een nieuwe stuifmeelkorrel

Toetst: leerdoel 7.5.3

A en C beschrijven wat er met de kroonbladeren, kelkbladeren en meeldraden gebeurt — niet met het vruchtbeginsel. D bestaat niet: stuifmeelkorrels worden gemaakt door meeldraden, niet door een vruchtbeginsel.

Basisstof 5 Bestuiving en bevruchting

bestuiving — Stuifmeelkorrels van een bloem komen op de stamper van een bloem van dezelfde soort.

insectenbloem — Bloem waarvan de stuifmeelkorrels verspreid worden door insecten.

kiem — Deel van het zaad dat kan uitgroeien tot een nieuwe plant.

windbloem — Bloem waarvan de stuifmeelkorrels verspreid worden door de wind.

zaad — Bevruchte eicel waaruit een nieuwe plant kan groeien.

4

minute

00

second

Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift. Basisstof 5 is hiermee afgerond.

Aan de slag

20 minuten · zelfstandig werken · zachtjes overleggen mag

IN DE LES — 20 MINUTEN

Basisstof 5 – Kennis: opgave 1 en 2 (blz. 61 en 63)

Basisstof 5 – Toepassen: opgave 6 (blz. 67) en opgave 8 (blz. 69)

Je mag zachtjes praten en overleggen.

HUISWERK

Basisstof 5 – opgave 5 (blz. 67) en opgave 7 (blz. 69)

Leer de begrippen van deze les uit de samenvatting (blz. 104-105).

Niet af in de les? Dan maak je het thuis af. Volgende les kijken we het samen na.

17

20

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Terugkijken 

op de leerdoelen

7.5.1 Je kunt omschrijven wat bestuiving is.

7.5.2 Je kunt de kenmerken van insectenbloemen en van windbloemen noemen.

7.5.3 Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt.



8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Wat gebeurt er als de kern van een stuifmeelkorrel de kern van een eicel bereikt?

A

Bestuiving

B

Bevruchting

C

Kieming

D

Ontkieming

Toetst: leerdoel 7.5.3 (belangrijkste leerdoel van vandaag)

Eindslide

Mooi gewerkt! Je weet nu het verschil tussen bestuiving en bevruchting, en hoe insecten- en windbloemen daarbij helpen.

Volgende les gaan we verder met Basisstof 6: Ontkieming, groei en ontwikkeling.

Deze slide heeft geen instructies