01
HAVO 5
Standpunt en argumenten
Paragraaf 10
Theorie en oefenvragen
10
standpunt
argument
01
HAVO 5
Standpunt en argumenten
Paragraaf 10
Theorie en oefenvragen
10
standpunt
argument
Leerdoelen
02
Na deze uitleg kun je
1
Standpunt
een standpunt herkennen en formuleren
2
Uitspraken
feitelijke en waarderende uitspraken onderscheiden
3
Argumenten
vijf soorten argumenten herkennen
4
Beoordelen
nagaan of een argument aanvaardbaar is
Het standpunt
03
Een standpunt is een uitspraak waarover de lezer kan twijfelen of waarmee de lezer het oneens kan zijn.
Andere woorden voor standpunt
invalshoek
opvatting
mening
visie
Controle: kan iemand deze uitspraak tegenspreken? Dan kan het een standpunt zijn.
Argumenten ondersteunen een standpunt
04
De schrijver gebruikt argumenten om de lezer van een standpunt te overtuigen
Aanvaardbaar argument
Het argument is relevant, controleerbaar of logisch en ondersteunt het standpunt overtuigend.
Onaanvaardbaar argument
Het argument is onjuist, niet relevant, onvoldoende onderbouwd of logisch zwak.
Soms staat het argument letterlijk in de tekst. Soms moet je het zelf formuleren op basis van tekstgegevens.
Feitelijke en waarderende uitspraken
05
Feitelijke uitspraak
De schrijver presenteert de uitspraak als waar, waarschijnlijk of aannemelijk. Je kunt de juistheid controleren of onderzoeken.
Waarderende uitspraak
De schrijver geeft een oordeel over wat goed of slecht, mooi of lelijk, waardevol of waardeloos, wenselijk of onwenselijk, gepast of ongepast is.
Een feitelijke uitspraak kan als argument dienen, maar moet wel kloppen. Een waarderende uitspraak bevat een oordeel.
Soorten argumenten: feiten en voorbeelden
06
Controleerbare feiten
De schrijver verwijst naar gegevens die gecontroleerd kunnen worden, zoals cijfers of aantallen.
Voorbeeld
Een concrete situatie verduidelijkt of ondersteunt het standpunt.
Voorbeelden uit de paragraaf
‘Op de Nederlandse zenders worden per dag gemiddeld zes soaps uitgezonden.’
‘Soaps kunnen verslavend zijn. Kijk maar naar mijn buurvrouw ...’
Soorten argumenten: analogie, gezag en gevoel
07
Vergelijking (analogie)
De schrijver vergelijkt de situatie met een andere, vergelijkbare situatie.
Gezag of autoriteit
Een deskundige of betrouwbare bron ondersteunt het standpunt.
Gevoel
Het argument doet vooral een beroep op emoties, zoals angst, medelijden of enthousiasme.
Let bij gezag ook op de deskundigheid en betrouwbaarheid van de bron.
Welke zin bevat een standpunt?
Water bevriest bij 0 °C.
Scholen moeten iedere dag een leeskwartier organiseren.
De bibliotheek opent om negen uur.
Het boek telt 240 pagina’s.
Welke uitspraak is waarderend?
De film duurt 102 minuten.
De film verscheen vorig jaar.
De film heeft een prachtig en verrassend slot.
De film is gebaseerd op een roman.
‘Uit onderzoek onder 2.000 leerlingen blijkt dat dagelijks lezen de woordenschat vergroot.’ Welk soort argument is dit?
gevoel
voorbeeld
controleerbaar feit
analogie
‘Volgens taalwetenschapper X helpt veel lezen bij taalontwikkeling.’ Welk soort argument is dit?
gezag of autoriteit
gevoel
voorbeeld
vergelijking
‘Zonder extra leestijd raken steeds meer leerlingen hopeloos achterop.’ Op welk soort argument ligt de nadruk?
controleerbaar feit
gevoel
analogie
voorbeeld