Het voltooid deelwoord

De voltooide tijd

- het perfectum -

1 / 60
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNT2Middelbare schoolvmbo tLeerjaar 1,2

In deze les zitten 60 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De voltooide tijd

- het perfectum -

Praten over nu


NU - Tegenwoordige tijd

Ik werk tot 17:00 uur

Wij wonen in Rotterdam


Praten over vroeger


Vroeger - voltooide tijd

Ik heb tot 17:00 uur gewerkt

Wij hebben in Rotterdam gewoond


Ik heb gewerkt - wij hebben gewoond

Jullie hebben de tegenwoordige tijd geleerd. 

Je praat dan over nu.


Wil je praten over vroeger? Dan gebruik je de voltooide tijd.

"Voltooid" betekent: klaar.





Dus: 
De voltooide tijd gebruiken we als iets klaar is. 

Hoe maak je de voltooide tijd?

* Het eerste werkwoord is een hulpwerkwoord. Meestal is dat het werkwoord hebben . Het helpt om een voltooide tijd te maken. Ik heb .....
** Het tweede werkwoord is het voltooid deelwoord. Meestal begint een voltooid deelwoord met -ge: gewoond, gewerkt, gehuurd, gespeeld. Ik heb gewerkt.

Het hulpwerkwoord hebben

Ik.....heb

Jij.....hebt

Hij/zij/het.....heeft

Wij.....hebben

Jullie.....hebben



Hoe maak je het voltooid deelwoord?

Kijk naar het hele werkwoord - wat is de stam (de ik-vorm)?

  •                                          werken - (ik) werk

  •                                          pinnen - (ik) pin

  •                                          wonen - (ik) woon

  •                                          wachten - (ik) wacht                                                   

Hoe maak je het voltooid deelwoord?

                                          Zet "ge-" voor de stam
                                                       gewerk...


  •                            Op het eind komt een d of een t 

  •                               werk ➡ (ik) werk  ➡ gewerkt

  •                               ruilen  ➡ (ik) ruil ➡ geruild

                    werken - ik werk

                    pinnen - ik pin

                    wonen - ik woon

                    vieren - ik vier

                    passen - ik pas


  • Ik heb gewerkt


ik Ik heb gepind


Ik Ik heb gewoond


  • Ik heb gevierd


Ik Ik heb gepast

Nog een paar voorbeelden

          

  •                     Ik heb tot 17:00 uur gewerkt. 

  •                     We hebben gisteren lekker gefietst. 

  •                     Wij hebben in Rotterdam gewoond.

  •                     Jullie hebben hem niet goed gehoord.


SoFTKeTCHuP


We gaan oefenen

Hij danst Wat is de voltooide tijd?

A

Hij gedanst

B

Hij hebt gedanst

C

Hij heeft gedanst

D

Hij gedanste

Ik huur Wat is de voltooide tijd?

A

Ik heb gehuurd

B

Ik behuur

C

Ik heb gehuurde

D

Ik gehuur

Wij dansen Wat is de voltooide tijd?

A

Wij danseden

B

Wij hebben gedans

C

Wij heeft gedans

D

Wij hebben gedanst

Jij reist

Wat is de voltooide tijd?

A

Jij heeft gereisde

B

Jij hebt reisde

C

Jij hebt gereisd

D

Jij heeft gereis

Hoe weet je of het een d of een t is?

                         Kijk naar de laatste letter van de stam: 
                                    werken ➡  (ik) werk    ➡   
                                    halen     ➡  (ik) haal     ➡   
                                    zeggen ➡  (ik) zeg      ➡    
                               

K t

L d

G d

  •  S-o-F-T-K-e-T-CH-u-P

Staat de laatste letter van de stam in SoFTKeTCHuP?

ja!

nee!

t

d

d of t ?

Let op!

Is de laatste letter van de stam een t of een d?               Het voltooid deelwoord krijgt geen extra t of d.

                                             WACHTEN - GEWACHTT

                                             praten - gepraat

                                             zuchten - gezucht



X

Let op!

           Werkwoorden met een z of een v  krijgen een d !

                                                 reizen - gereisd

                                                 grazen - gegraasd

                                                 leven - geleefd

                                                 beven - gebeefd



We gaan oefenen

Ik luister Wat is de voltooide tijd?

A

Ik heb geluisterd

B

Ik heb geluistert

C


D


Wij passen Wat is de voltooide tijd?

A

Wij hebben gepasd

B

Wij hebben gepast

C


D


Jullie ruilen Wat is de voltooide tijd?

A

Jullie hebben geruilt

B

Jullie hebben geruild

C


D


Hij werkt Wat is de voltooide tijd?

A

Hij heeft gewerkt

B

Hij heeft gewerkd

C


D


Let op!

                

 Sommige werkwoorden zijn onregelmatig. Je kunt SoFTKeTCHuP dan niet gebruiken. Er is geen regel. 

Je moet het voltooid deelwoord van onregelmatige werkwoorden onthouden.





X

Onregelmatige werkwoorden - 1

denken - gedacht - Ik heb vandaag aan je gedacht.

doen - gedaan - Wat heb je vandaag gedaan?

drinken - gedronken - Zij hebben koffie gedronken.

eten - gegeten - Jij hebt veel gegeten. hebben - gehad -  Wij hebben een leuke vakantie gehad.

kijken - gekeken -   Hij heeft TV gekeken.

           

Onregelmatige werkwoorden - 2

kopen - gekocht - Ik heb een boek gekocht.

krijgen - gekregen - Jullie hebben bloemen gekregen.

lezen - gelezen - Wij hebben de brief gelezen.

lopen - gelopen - Hoeveel kilometer heb jij gelopen?

schrijven - geschreven -  Hij heeft een brief geschreven.

zien - gezien -   Zij hebben nog nooit sneeuw gezien.

           


We gaan oefenen

Wat is het voltooid deelwoord van denken?

Wat is het voltooid deelwoord van drinken?

Wat is het voltooid deelwoord van kopen?

Wat is het voltooid deelwoord van eten?

Het hulpwerkwoord zijn

* Meestal is het  hulpwerkwoord hebben . Maar soms gebruiken we het werkwoord zijn. 
Ik ben .....

                      Ik ben met mijn studie begonnen.

                      Hij is dit jaar gegroeid.

                      Wij zijn gisteren naar de film geweest.



Het hulpwerkwoord zijn

Ik ... ben

Jij... bent

Hij/ zij/ het ... is

Wij ... zijn

Jullie ... zijn

Wanneer gebruik je zijn?

* Bij werkwoorden die een verandering aangeven zoals: groeien, veranderen, sterven, verhuizen. 

                   We zijn gegroeid.                Hij is veranderd. 

                    Zij is gestorven.                   Wij zijn verhuisd.
* Als er naar in de zin staat:  

                               Wij zijn naar Haarlem gefietst.

Wanneer gebruik je zijn?

                        Sommige werkwoorden krijgen altijd zijn:

                        zijn -              Ik ben naar Frankrijk geweest.

                        komen -      Jij bent naar Nederland gekomen.

                        beginnen - De les is begonnen.

                        worden -     Wij zijn ziek geworden.

                        gaan -           Zijn jullie met het vliegtuig gegaan?

                        blijven -        Ze zijn in Nederland gebleven.

Ik ... een mooie film gezien.

A

heb

B

ben

C


D



We gaan oefenen

Ik ... gisteren naar de kerk geweest.

A

heb

B

ben

C


D


... jij al een koekje gehad?

A

Heb

B

Ben

C


D


De cursus ... gisteren begonnen

A

heeft

B

is

C


D


Scheidbare werkwoorden

... hebben een werkwoord en een ander woordje (vaak een voorzetsel). 

In de voltooide tijd begint het voltooid deelwoord met het andere woordje, en het wordt aan elkaar geschreven: Ik ruim de kamer op. =  Ik heb vandaag de kamer opgeruimd Hij kijkt de toets na.       Hij heeft de toets nagekeken.

 Werken zij samen?         Hebben zij samengewerkt?






We gaan oefenen

Wat is het voltooid deelwoord van opruimen?

Wat is het voltooid deelwoord van nakijken?

Wat is het voltooid deelwoord van terugbellen?

Wat is het voltooid deelwoord van uitleggen?

Wat is het voltooid deelwoord van vasthouden.

Geen "ge-"

Werkwoorden die beginnen met 

be

ge 

her 

ver 

ont 

hebben geen -ge in het voltooid deelwoord.








Hoe maak je het voltooid deelwoord?

Kijk naar het hele werkwoord - wat is de stam (de ik-vorm)?

                                         bedoelen - (ik) bedoel

  •                                        gebruiken - (ik) gebruik

  •                                          herhalen - (ik) herhaal

  •                                          verdienen - (ik) verdien   

  •                                          ontdekken - (ik) ontdek

  •                                                 

Hoe maak je het voltooid deelwoord?

                

                            Op het eind komt een d of een t 

  •                               gebruiken ➡ (ik) gebruik  ➡ gebruikt

  •                               herhalen  ➡ (ik) herhaal ➡ herhaald

  •  SoFTKeTCHuP

Staat de laatste letter van de stam in SoFTKeTCHuP?

JA!

NEE!

t

d

Geen "ge-"


  •   gebruiken - Kiki heeft mijn telefoon gebruikt.

  •   herhalen - De cursist heeft de zin herhaald.

  •   verdienen - Tom heeft vandaag veel geld verdiend.  

  •   ontdekken - Columbus heeft Amerika ontdekt.

  •   bedoelen - Sorry, ik heb dat zo niet bedoeld.                                              


We gaan oefenen

Wat is het voltooid deelwoord van vertellen?

Wat is het voltooid deelwoord van bedoelen?

Wat is het voltooid deelwoord van reserveren?

Wat is het voltooid deelwoord van beschrijven.



Nu kun je:

Het voltooid deelwoord


herkennen 

maken

een goed einde