De voltooide tijd
- het perfectum -
De voltooide tijd
- het perfectum -
Praten over nu
NU - Tegenwoordige tijd
Ik werk tot 17:00 uur
Wij wonen in Rotterdam
Praten over vroeger
Vroeger - voltooide tijd
Ik heb tot 17:00 uur gewerkt
Wij hebben in Rotterdam gewoond
Ik heb gewerkt - wij hebben gewoond
Jullie hebben de tegenwoordige tijd geleerd.
Je praat dan over nu.
Wil je praten over vroeger? Dan gebruik je de voltooide tijd.
"Voltooid" betekent: klaar.
Dus:
De voltooide tijd gebruiken we als iets klaar is.
Hoe maak je de voltooide tijd?
* Het eerste werkwoord is een hulpwerkwoord. Meestal is dat het werkwoord hebben . Het helpt om een voltooide tijd te maken. Ik heb .....
** Het tweede werkwoord is het voltooid deelwoord. Meestal begint een voltooid deelwoord met -ge: gewoond, gewerkt, gehuurd, gespeeld. Ik heb gewerkt.
Het hulpwerkwoord hebben
Ik.....heb
Jij.....hebt
Hij/zij/het.....heeft
Wij.....hebben
Jullie.....hebben
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
Kijk naar het hele werkwoord - wat is de stam (de ik-vorm)?
werken - (ik) werk
pinnen - (ik) pin
wonen - (ik) woon
wachten - (ik) wacht
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
Zet "ge-" voor de stam
gewerk...
Op het eind komt een d of een t
werk ➡ (ik) werk ➡ gewerkt
ruilen ➡ (ik) ruil ➡ geruild
werken - ik werk
pinnen - ik pin
wonen - ik woon
vieren - ik vier
passen - ik pas
Ik heb gewerkt
ik Ik heb gepind
Ik Ik heb gewoond
Ik heb gevierd
Ik Ik heb gepast
Nog een paar voorbeelden
Ik heb tot 17:00 uur gewerkt.
We hebben gisteren lekker gefietst.
Wij hebben in Rotterdam gewoond.
Jullie hebben hem niet goed gehoord.
SoFTKeTCHuP
We gaan oefenen
Hij danst Wat is de voltooide tijd?
Hij gedanst
Hij hebt gedanst
Hij heeft gedanst
Hij gedanste
Ik huur Wat is de voltooide tijd?
Ik heb gehuurd
Ik behuur
Ik heb gehuurde
Ik gehuur
Wij dansen Wat is de voltooide tijd?
Wij danseden
Wij hebben gedans
Wij heeft gedans
Wij hebben gedanst
Jij reist
Wat is de voltooide tijd?
Jij heeft gereisde
Jij hebt reisde
Jij hebt gereisd
Jij heeft gereis
Hoe weet je of het een d of een t is?
Kijk naar de laatste letter van de stam:
werken ➡ (ik) werk ➡
halen ➡ (ik) haal ➡
zeggen ➡ (ik) zeg ➡
K t
L d
G d
S-o-F-T-K-e-T-CH-u-P
Staat de laatste letter van de stam in SoFTKeTCHuP?
ja!
nee!
t
d
d of t ?
Let op!
Is de laatste letter van de stam een t of een d? Het voltooid deelwoord krijgt geen extra t of d.
WACHTEN - GEWACHTT
praten - gepraat
zuchten - gezucht
X
Let op!
Werkwoorden met een z of een v krijgen een d !
reizen - gereisd
grazen - gegraasd
leven - geleefd
beven - gebeefd
We gaan oefenen
Ik luister Wat is de voltooide tijd?
Ik heb geluisterd
Ik heb geluistert
Wij passen Wat is de voltooide tijd?
Wij hebben gepasd
Wij hebben gepast
Jullie ruilen Wat is de voltooide tijd?
Jullie hebben geruilt
Jullie hebben geruild
Hij werkt Wat is de voltooide tijd?
Hij heeft gewerkt
Hij heeft gewerkd
Let op!
Sommige werkwoorden zijn onregelmatig. Je kunt SoFTKeTCHuP dan niet gebruiken. Er is geen regel.
Je moet het voltooid deelwoord van onregelmatige werkwoorden onthouden.
X
Onregelmatige werkwoorden - 1
denken - gedacht - Ik heb vandaag aan je gedacht.
doen - gedaan - Wat heb je vandaag gedaan?
drinken - gedronken - Zij hebben koffie gedronken.
eten - gegeten - Jij hebt veel gegeten. hebben - gehad - Wij hebben een leuke vakantie gehad.
kijken - gekeken - Hij heeft TV gekeken.
Onregelmatige werkwoorden - 2
kopen - gekocht - Ik heb een boek gekocht.
krijgen - gekregen - Jullie hebben bloemen gekregen.
lezen - gelezen - Wij hebben de brief gelezen.
lopen - gelopen - Hoeveel kilometer heb jij gelopen?
schrijven - geschreven - Hij heeft een brief geschreven.
zien - gezien - Zij hebben nog nooit sneeuw gezien.
We gaan oefenen
Wat is het voltooid deelwoord van denken?
Wat is het voltooid deelwoord van drinken?
Wat is het voltooid deelwoord van kopen?
Wat is het voltooid deelwoord van eten?
Het hulpwerkwoord zijn
* Meestal is het hulpwerkwoord hebben . Maar soms gebruiken we het werkwoord zijn.
Ik ben .....
Ik ben met mijn studie begonnen.
Hij is dit jaar gegroeid.
Wij zijn gisteren naar de film geweest.
Het hulpwerkwoord zijn
Ik ... ben
Jij... bent
Hij/ zij/ het ... is
Wij ... zijn
Jullie ... zijn
Wanneer gebruik je zijn?
* Bij werkwoorden die een verandering aangeven zoals: groeien, veranderen, sterven, verhuizen.
We zijn gegroeid. Hij is veranderd.
Zij is gestorven. Wij zijn verhuisd.
* Als er naar in de zin staat:
Wij zijn naar Haarlem gefietst.
Wanneer gebruik je zijn?
Sommige werkwoorden krijgen altijd zijn:
zijn - Ik ben naar Frankrijk geweest.
komen - Jij bent naar Nederland gekomen.
beginnen - De les is begonnen.
worden - Wij zijn ziek geworden.
gaan - Zijn jullie met het vliegtuig gegaan?
blijven - Ze zijn in Nederland gebleven.
Ik ... een mooie film gezien.
heb
ben
We gaan oefenen
Ik ... gisteren naar de kerk geweest.
heb
ben
... jij al een koekje gehad?
Heb
Ben
De cursus ... gisteren begonnen
heeft
is
Scheidbare werkwoorden
... hebben een werkwoord en een ander woordje (vaak een voorzetsel).
In de voltooide tijd begint het voltooid deelwoord met het andere woordje, en het wordt aan elkaar geschreven: Ik ruim de kamer op. = Ik heb vandaag de kamer opgeruimd Hij kijkt de toets na. Hij heeft de toets nagekeken.
Werken zij samen? Hebben zij samengewerkt?
We gaan oefenen
Wat is het voltooid deelwoord van opruimen?
Wat is het voltooid deelwoord van nakijken?
Wat is het voltooid deelwoord van terugbellen?
Wat is het voltooid deelwoord van uitleggen?
Wat is het voltooid deelwoord van vasthouden.
Geen "ge-"
Werkwoorden die beginnen met
be
ge
her
ver
ont
hebben geen -ge in het voltooid deelwoord.
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
Kijk naar het hele werkwoord - wat is de stam (de ik-vorm)?
bedoelen - (ik) bedoel
gebruiken - (ik) gebruik
herhalen - (ik) herhaal
verdienen - (ik) verdien
ontdekken - (ik) ontdek
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
Op het eind komt een d of een t
gebruiken ➡ (ik) gebruik ➡ gebruikt
herhalen ➡ (ik) herhaal ➡ herhaald
SoFTKeTCHuP
Staat de laatste letter van de stam in SoFTKeTCHuP?
JA!
NEE!
t
d
Geen "ge-"
gebruiken - Kiki heeft mijn telefoon gebruikt.
herhalen - De cursist heeft de zin herhaald.
verdienen - Tom heeft vandaag veel geld verdiend.
ontdekken - Columbus heeft Amerika ontdekt.
bedoelen - Sorry, ik heb dat zo niet bedoeld.
We gaan oefenen
Wat is het voltooid deelwoord van vertellen?
Wat is het voltooid deelwoord van bedoelen?
Wat is het voltooid deelwoord van reserveren?
Wat is het voltooid deelwoord van beschrijven.
Nu kun je:
Het voltooid deelwoord
herkennen
maken
een goed einde