Les 4 thema 2 basisstof 1 Voedingsmiddelen en basisstof 2 voedingsstoffen (versie David)



1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 70 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Deze slide heeft geen instructies

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

  1. Vooraf:
    Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen

  2. Instructie:
    Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen

  3. Toepassing:
    Actieve verwerking, Formatief handelen 

  4. Evaluatie:
    Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

              Startklaar 

5

minute

00

second

  • Op je plek zitten

  • Telefoon in de kluis

  • Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

  • Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui

  • Inloggen in LessonUp

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Huiswerk bespreken

Basisstof: 1.4 De longblaasjes en 1.5 Gezonde longen

Blz.: 30, 31, 35, 40 en 41

Opdrachten: 1.4 opgave 1, 2, 3, 5 en 6

Opdrachten: 1.5 opgave 1 t/m 5

Docentnotitie: Bespreek alleen de opgaven waar de meeste vragen over zijn. De rest kijken leerlingen zelf na.


1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Thema 2 Voeding en vertering

Basisstof 1 Voedingsmiddelen

Basisstof 2 Voedingsstoffen


Deze slide heeft geen instructies

Waar wordt kaas van gemaakt?

A

Van melk van een koe

B

Van gemalen graan

C

Van eieren van een kip

D

Van olie uit planten

Docentnotitie: B: leerlingen denken aan brood, ook een "gele" boterhamvulling. C: ze weten dat kaas van een dier komt, maar niet van welk product. D: ze denken aan margarine of smeerkaas uit de supermarkt.



Brood wordt gemaakt van meel. Wat is meel?

A

Gemalen vlees

B

Gedroogde melk

C

Gemalen graan

D

Gemalen suiker

Docentnotitie: A: leerlingen denken dat alles wat bewerkt is uit een fabriek komt en dus ook van een dier kan komen. B: meel en melkpoeder lijken op elkaar. D: bloem en poedersuiker zijn allebei wit poeder.



Je valt met je fiets en schaaft je knie. Na een week is de wond dicht. Hoe kan dat?

A

Je lichaam maakt nieuwe cellen

B

Het bloed wordt vanzelf huid

C

De pleister maakt nieuwe huid

D

Je lichaam maakt vet in de wond

Docentnotitie: B: het korstje lijkt op nieuwe huid. C: leerlingen denken dat de pleister het werk doet. D: verwarring met reservestof — vet wordt opgeslagen, het maakt geen nieuwe huid.



Je hebt een uur gevoetbald. Waarom heb je daarna honger?

A

Je maag is kleiner geworden

B

Je lichaam heeft energie gebruikt

C

Je spieren zijn kapotgegaan

D

Je hebt alleen water verloren

Docentnotitie: A: leerlingen denken dat bewegen de maag verandert. C: spierpijn na sporten, maar honger gaat over energie. D: dorst en honger worden door elkaar gehaald.



Leerdoelen

2.1.1 Je kunt de functies van voedingsstoffen noemen.

2.2.2 Je kunt zes groepen voedingsstoffen noemen met hun functies.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Plantaardig of dierlijk?

  • Voedingsmiddelen = alles wat je eet en drinkt.

    • Denk aan de kantine op school: broodjes, fruit, drinken.

  • Plantaardig = het komt van een plant.

    • Appel → een deel van een plant → plantaardig.

    • Brood → meel → gemalen graan → zaden van een plant → plantaardig.

  • Dierlijk = het komt van een dier.

    • Ei → van een kip. Kaas → van melk van een koe. Vlees → van een dier.

Afbeelding ernaast: Afb. 1 Voedingsmiddelen in een schoolkantine.


4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Friet wordt gemaakt van aardappels. Wat voor voedingsmiddel is friet?

A

Een dierlijk voedingsmiddel

B

Een plantaardig voedingsmiddel

C

Geen voedingsmiddel, want het is bewerkt

D

Plantaardig én dierlijk

Docentnotitie: A: leerlingen koppelen snackbar-eten aan vlees. C: leerlingen denken dat een bewerkt product geen voedingsmiddel meer is. Wijs op brood: ook bewerkt, toch plantaardig. D: ze gokken "allebei" als ze twijfelen.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Voedingsstoffen: brandstoffen en bouwstoffen

  • In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen.

  • Je lichaam heeft voedingsstoffen nodig om goed te werken.

    • Ze hebben vier taken: energie, nieuwe cellen, reserve, gezond blijven.

  • In elke cel van je lichaam vindt verbranding plaats.

  • Brandstoffen → verbranding → energie.

  • Cellen leven kort, of gaan kapot, bijvoorbeeld bij een wond.

  • Je groeit, of je lichaam vervangt cellen → bouwstoffen → nieuwe cellen.

Afbeelding ernaast: Afb. 6 Brandstoffen om energie te krijgen.


4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Reservestoffen en beschermende stoffen

  • Soms heb je een voedingsstof niet meteen nodig.

  • Je lichaam slaat de stof dan op.

  • Vaak maakt je lichaam er eerst vet van → het vet wordt opgeslagen.

  • Een opgeslagen stof heet een reservestof.

    • Je lichaam gebruikt de reservestof later, als het nodig is.

  • Beschermende stoffen heb je nodig om gezond te blijven.

    • Te weinig beschermende stoffen → je wordt snel ziek.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Waarvoor heeft je lichaam bouwstoffen nodig?

A

Voor energie

B

Voor nieuwe cellen

C

Om later te gebruiken

D

Om gezond te blijven

Docentnotitie: De afleiders zijn de drie andere functies. A: verwarring met brandstoffen. C: verwarring met reservestoffen. D: verwarring met beschermende stoffen. Wie hier fout zit, haalt de vier namen door elkaar.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Samir eet meer dan zijn lichaam nu nodig heeft. Wat doet zijn lichaam met de rest?

A

Het slaat de rest op als vet

B

Het poept de rest meteen uit

C

Het gebruikt alles als beschermende stof

D

Het maakt er meteen nieuwe cellen van

Docentnotitie: B: leerlingen denken dat "te veel" altijd weggaat. C: leerlingen denken dat extra eten je extra beschermt. D: verwarring met bouwstoffen.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Basisstof 1 Voedingsmiddelen

  • voedingsmiddelen: alles wat je eet of drinkt.

  • voedingsstoffen: Je lichaam heeft voedingsstoffen nodig om goed te kunnen werken.

  • plantaardige voedingsmiddelen: komen van planten, bijv. aardappel, sla en brood.

  • dierlijke voedingsmiddelen: komen van dieren, bijv. ei, melk en vlees.

  • brandstoffen: voor energie

  • bouwstoffen: voor nieuwe cellen

  • reservestoffen: om later te gebruiken

  • beschermende stoffen: om gezond te blijven

4

minute

00

second

Docentnotitie: Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift.


8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.


Zes groepen voedingsstoffen

  • Op het etiket van een voedingsmiddel staat welke voedingsstoffen erin zitten.

  • Er zijn zes groepen voedingsstoffen:

    • eiwitten – koolhydraten – vetten – water – mineralen – vitaminen

  • Op een etiket zie je vaak: eiwitten, koolhydraten en vetten.

  • Zout staat er ook op. Zout hoort bij de mineralen.

  • Water staat bijna nooit op de verpakking. Het zit in bijna alle voedingsmiddelen.

Afbeelding ernaast: Afb. 1 Voedingsstoffen op het etiket (Basisstof 2).


4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

In welk rijtje staan alleen groepen voedingsstoffen?

Controle vragen

A

eiwitten, vetten, water

B

eiwitten, brood, vitaminen

C

koolhydraten, melk, mineralen

D

vitaminen, vlees, water

Docentnotitie: B, C en D bevatten elk een voedingsmiddel (brood, melk, vlees). Leerlingen halen voedingsmiddel en voedingsstof door elkaar. Herhaal: voedingsmiddel = wat je eet, voedingsstof = wat erin zit.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Wat doen de zes groepen?

  • Eiwitten: bouwstof. Ook brandstof.

  • Koolhydraten, zoals suiker en zetmeel: brandstof. Ook bouwstof.

  • Vetten: vooral brandstof. Ook bouwstof en reservestof.

  • Water: bouwstof. Je lichaam bestaat voor ongeveer 60% uit water.

  • Mineralen: zoals kalk, ijzer en keukenzout: bouwstof en beschermende stof.

  • Vitaminen: zoals vitamine C, A en B: bouwstof en beschermende stof.

  • Te weinig vitaminen → je wordt ziek.

Afbeelding ernaast: Afb. 4 (de zes foto's van groepen voedingsmiddelen).


4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

5

minute

00

second

Beeld: Afb. 4, foto 1, 2 en 3 (veel eiwitten, veel koolhydraten, veel vetten), zonder onderschriften. Geen tekst.

Docentnotitie: Laat leerlingen raden welke voedingsstof in elke foto veel zit, en welke functie die heeft.


5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

Lisa is vaak ziek. Ze eet bijna nooit groente of fruit. Waar krijgt ze te weinig van?

A

Vetten

B

Koolhydraten

C

Eiwitten

D

Vitaminen

Docentnotitie: A en B zijn brandstoffen: leerlingen denken dat "ziek" hetzelfde is als "geen energie". C: leerlingen weten dat eiwitten belangrijk zijn en kiezen de bekendste stof. Wijs op Afb. 4 foto 6: groente en fruit → vitaminen → beschermende stof.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Basisstof 2 Voedingsstoffen

  • Eiwitten zijn een bouwstof. Je lichaam kan eiwitten ook verbranden, dan is het een brandstof.

  • Koolhydraten zijn een brandstof. Je lichaam gebruikt koolhydraten ook als bouwstof. Voorbeelden van koolhydraten zijn suiker en zetmeel.

  • Vetten zijn vooral brandstof, maar ook bouwstof en een reservestof.

  • Water is een belangrijke bouwstof voor je lichaam. Je lichaam bestaat voor ongeveer 60% uit water.

  • Mineralen zijn een bouwstof en een beschermende stof. Voorbeelden van mineralen zijn kalk, ijzer en keukenzout.

  • Vitaminen zijn een bouwstof en een beschermende stof. Als je te weinig vitaminen eet, word je ziek.

4

minute

00

second

Docentnotitie: Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift.


8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.


Aan de slag

20 minuten · zelfstandig werken · zachtjes overleggen mag

IN DE LES — 20 MINUTEN

Basisstof 1 – Opgaven: opgave 1, 2, 5, 6 en 7 (blz. 67 en 71 en 72)

Basisstof 2 – Opgaven: opgave 2, 4, 5 en 6 (blz. 76 en 79)

(blz. 79)


HUISWERK


  • Maak af: Basisstof 1 opgave 1, 2, 5, 6 en 7 (blz. 67, 71 en 72)

  • Maak af: Basisstof 2 opgave 2, 4, 5 en 6 (blz. 76 en 79)

  • Leer de begrippen van deze les uit de samenvatting (blz. 124)

Niet af in de les? Dan maak je het thuis af. Volgende les kijken we het samen na.

17

20

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Terugkijken 

op de leerdoelen

2.1.1 Je kunt de functies van voedingsstoffen noemen.

2.2.2 Je kunt zes groepen voedingsstoffen noemen met hun functies.

Checklist:

  • Zijn de leerdoelen behaald?

  • Les in context plaatsen van de periode 

  • Het leren en het gedrag samen evalueren

  • Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Welke twee groepen voedingsstoffen zijn beschermende stoffen?

Exit ticket

A

Eiwitten en vetten

B

Water en koolhydraten

C

Mineralen en vitaminen

D

Vetten en vitaminen

Docentnotitie: A: leerlingen denken aan "sterk worden" → bescherming. B: water en koolhydraten zijn bouwstof en brandstof. D: half goed — vitaminen klopt, vetten niet. Wie D kiest, weet één van de twee.


7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Eindslide

Goed gewerkt! Je weet nu wat er in je eten zit en waarvoor je lichaam het gebruikt.

Volgende les: Basisstof 3 Zetmeel aantonen. Je gaat zelf onderzoeken of er zetmeel in je eten zit.

Deze slide heeft geen instructies