Farmaceutisch rekenen Omrekenen

• newEditor

Omrekenen in de apotheek

Open met het belang van nauwkeurig omrekenen in de apotheekpraktijk: kleine fouten in eenheid kunnen grote gevolgen hebben.

Lesdoel

Ik kan grammen, milligrammen, microgrammen, milliliters en liters nauwkeurig omrekenen in situaties die passen bij het werk van een apothekersassistent.

Welke rekeneenheid vind jij het lastigst: g, mg, microg, mL of L?

Gebruik de woordwolk als startpunt: vraag enkele studenten waarom juist die eenheid lastig voelt. Koppel dit aan het lesdoel van veilig en nauwkeurig omrekenen.

Basiseenheden en volgorde

In de apotheek kom je vaak deze eenheden tegen:

• massa: gram (g), milligram (mg), microgram (microg)

• volume: liter (L), milliliter (mL)

• Van groot naar klein bij massa: g → mg → microg

• Van groot naar klein bij volume: L → mL

• Naar kleinere eenheden ga je met grotere getallen werken.

Gebruik mondeling ook het symbool µg, maar schrijf op de slide 'microg' om technische weergaveproblemen te voorkomen.

Waarom omrekenen belangrijk is

• Doseringen moeten exact kloppen

• Recepten en etiketten gebruiken verschillende eenheden

• Voorraad, bereiding en toediening sluiten hierop aan

• Vooral bij mg en microg is verwisseling riskant

Benadruk dat dit keuzedeel praktijkgericht is: niet alleen rekenen, maar veilig handelen in een beroepscontext.

Van gram naar milligram

Bij massa geldt:

• 1 g = 1000 mg

• Van g naar mg vermenigvuldig je met 1000

• Voorbeeld: 2 g = 2000 mg

• Voorbeeld: 0,5 g = 500 mg

• Dit is een veelgebruikte omzetting bij tabletten en poeders.

Van milligram naar gram

Omgekeerd geldt:

• 1000 mg = 1 g

• Van mg naar g deel je door 1000

• Voorbeeld: 250 mg = 0,25 g

• Voorbeeld: 75 mg = 0,075 g

• Let goed op de plaats van de komma.

Veel studenten maken hier fouten met nullen. Laat eventueel hardop verwoorden: 'duizend keer kleiner'.

Van milligram naar microgram

Nog een stap kleiner bij massa:

• 1 mg = 1000 microg

• Van mg naar microg vermenigvuldig je met 1000

• Voorbeeld: 0,5 mg = 500 microg

• Voorbeeld: 2,5 mg = 2500 microg

• Deze omzetting komt vaak voor bij zeer lage doseringen.

Van microgram naar milligram

Omgekeerd:

• 1000 microg = 1 mg

• Van microg naar mg deel je door 1000

• Voorbeeld: 800 microg = 0,8 mg

• Voorbeeld: 25 microg = 0,025 mg

• Juist hier ontstaan snel rekenfouten door kleine getallen.

Van gram naar microgram

Soms sla je een stap over:

• 1 g = 1000 mg = 1.000.000 microg

• Van g naar microg vermenigvuldig je met 1.000.000

• Voorbeeld: 0,002 g = 2000 microg

• Voorbeeld: 0,1 g = 100.000 microg

• Werk stap voor stap als je dit overzichtelijker vindt.

Laat zien dat twee keer ×1000 samen ×1.000.000 wordt.

Wat is 0,5 g in mg?

A

500 mg

B

50 mg

C

5000 mg

D

0,05 mg

Toetst de basisregel g naar mg = ×1000. Veelgemaakte fout is één nul te weinig of te veel.

Vul de juiste woorden in

Bij massa geldt dat 1 g gelijk is aan 1000 mg. Ga je van mg naar g, dan moet je delen door 1000. Ga je van mg naar microg, dan moet je vermenigvuldigen met 1000. Van g naar microg is samen 1.000.000 keer zo groot.

1000 mg

delen

vermenigvuldigen

1.000.000

100 mg

optellen

aftrekken

100.000

Alle lege plekken komen letterlijk overeen met de behandelde omzettingsregels uit de massaslides.

Van liter naar milliliter

Bij volume geldt:

• 1 L = 1000 mL

• Van L naar mL vermenigvuldig je met 1000

• Voorbeeld: 1,5 L = 1500 mL

• Voorbeeld: 0,25 L = 250 mL

• Dit zie je bij drankjes, spoelvloeistoffen en bereidingen.

Van milliliter naar liter

Omgekeerd:

• 1000 mL = 1 L

• Van mL naar L deel je door 1000

• Voorbeeld: 750 mL = 0,75 L

• Voorbeeld: 20 mL = 0,02 L

• Schrijf liters meestal met een komma, niet als breuk.

Een vaste aanpak

• Bepaal eerst: gaat het om massa of volume?

• Kijk van welke eenheid je vertrekt

• Kies: vermenigvuldigen of delen

• Controleer of het antwoord logisch is

Laat leerlingen redeneren: naar kleinere eenheid wordt het getal groter, naar grotere eenheid kleiner.

Veelgemaakte fouten

• mg en microg door elkaar halen

• De komma de verkeerde kant op zetten

• Massa en volume verwarren

• Vergeten dat 1 g geen 100 mg maar 1000 mg is

• Antwoord noteren zonder eenheid

Benadruk dat een juist getal zonder eenheid in de praktijk nog steeds onveilig is.

Je rekent 0,25 L om naar mL. Wat krijg je?

A

25 mL

B

2500 mL

C

250 mL

D

0,25 mL

Toetst volumeomrekening L naar mL = ×1000.

Maak de aanpak compleet

Bij omrekenen bepaal je eerst of het gaat om massa of volume. Daarna kijk je van welke eenheid je vertrekt. Van L naar mL moet het getal groter worden. Van microg naar mg moet het getal juist kleiner worden.

massa

volume

groter

kleiner

lengte

temperatuur

gelijk

breuk

Verankert de vaste aanpak en de logische controle op richting van de omzetting.

Wat helpt jou het meest om rekenfouten te voorkomen?

1

Stap voor stap

2

Komma controleren

3

Eenheid noteren

4

Logisch narekenen

Begrippenlijst

gram (g) - Een eenheid voor massa.

milligram (mg) - Een duizendste gram.

microgram (microg) - Een duizendste milligram.

liter (L) - Een eenheid voor volume.

milliliter (mL) - Een duizendste liter.

massa - Hoeveel stof ergens in zit.

volume - Hoeveel ruimte een vloeistof inneemt.