Ontdekkingen, handel & hervorming
Ontdekkingen, handel & hervorming
Onderdelen in deze les
Ontdekkingen, handel & hervorming
Deze slide heeft geen instructies
Aan het eind kun je...
...uitleggen hoe ontdekkingen en handel Europa veranderden, begrippen en personen uit deze periode toelichten, én de Reformatie plaatsen in het bredere verhaal van de zestiende eeuw.
Deze slide heeft geen instructies
Europa verandert door Amerika en Azië
De ontdekking van Amerika en de handelsroutes naar Azië veranderden Europa: meer handel, rijkdom en kennis. Wat veranderde er volgens jou vooral?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen: de route naar rijkdom
Wat betekenen deze begrippen?
- Osmaanse rijk - Pax Ottomana - kraak - specerijen - zijderoute - tussenhandel - wereldbeeld
De Pax Ottomana betekent letterlijk “Ottomaanse vrede”.
Het verwijst naar een periode van rust en stabiliteit in de gebieden die werden bestuurd door het Ottomaanse Rijk (vanaf de 15e tot de 17e eeuw).
Peperduur: de betekenis
Waar komt de uitdrukking 'peperduur' vandaan? Zoek het uit en leg uit.
Deze slide heeft geen instructies
Redenen voor ontdekkingen
Welke motieven hadden Europese landen om nieuwe gebieden te ontdekken? Noem er minstens twee.
Deze slide heeft geen instructies
Drie uitvindingen voor ontdekkingsreizen
Welke drie uitvindingen maakten de ontdekkingsreizen mogelijk? Kun je ze toelichten?
Navigatie (kompas)
Astrologie
Het karveel
Cartografie (wereldkaarten)
Begrippen: handel en macht
Kun je deze begrippen uitleggen? - Carreira da India - factorij - handelskapitalisme - monopolie
Een systeem waarin kooplieden in handel met verre gebieden investeren om zoveel mogelijk winst te maken.
handelspost
Hendrik de Zeevaarder
Wie was deze man en hoe kreeg hij zijn bijnaam? Wat was zijn rol in de Portugese ontdekkingen?
Deze slide heeft geen instructies
Portugese ontdekkingsreizigers
Welke rol speelden Bartholomeus Diaz en Vasco da Gama? Wat was hun bijdrage?
Deze slide heeft geen instructies
Portugees handelsrijk
Hoe bouwden de Portugezen een winstgevend handelsrijk? Geef een korte uitleg met voorbeelden.
De Portugezen bouwden een winstgevend handelsrijk door nieuwe zeeroutes te ontdekken, handelsposten te stichten en gebieden te veroveren.
Eerste contacten met Amerika
Columbus zocht Indië via het westen. Waarom ging hij die kant op en bereikte hij zijn doel?
Waarom heten de oorspronkelijke bewoners 'Indianen'? Waar kwam deze naam vandaan?
Deze slide heeft geen instructies
De Azteekse beschaving
Belangrijke begrippen. Leg uit:
- conquistadores - kolonies - encomienda - encomendero - haciendas - Nieuwe Wetten - Atlantische Driehoekshandel - mestizering
Conquistadores – Spaanse veroveraars in Amerika.
Kolonies – Gebieden die door Europese landen werden bestuurd.
Encomienda – Leen van de Spaanse koning in Spaans Amerika, bestaande uit een bepaalde hoeveelheid indianen in een bepaald gebied.
Encomendero – Leenman van de Spaanse koning in Spaans Amerika, die een encomienda in leen heeft.
Haciendas – Grote landbouwplantages in Spaans-Amerika.
Nieuwe Wetten – Spaanse regels om misbruik van inheemsen te stoppen (1542).
Atlantische Driehoekshandel – Handel tussen Europa, Afrika en Amerika met o.a. slaven.
Mestizering – Vermenging van Europese, Afrikaanse en inheemse bevolkingen
Sterfte onder Indianen
Noem drie oorzaken voor de massale sterfte van indianen na de komst van de Spanjaarden.
Ziektes, wapens en paarden
Kritiek van De Las Casas
Waarop had De Las Casas kritiek? Welk onverwacht gevolg had zijn actie?
De Las Casas wilde de Indianen helpen, hij vond dat Afrikanen beter geschikt waren voor het zware werk op de plantages en in de goud- en zilvermijnen.
Door de Nieuwe Wetten (1542) van De Las Casas werden indianen onderdanen van de koning en mochten ze niet mishandeld worden.
DE atlantische driehoekshandel was het gevolg
Driehoekshandel
Indianen waren niet geschikt voor slavernij. Las casas.
Europees wereldbeeld verandert
Beschrijf hoe het wereldbeeld van Europeanen veranderde door de ontdekkingsreizen.
Ze ontdekten nieuwe werelddelen
Renaissance en humanisme
Leg uit wat renaissance, humanisme betekenen. Geef van elk een kenmerk.
Deze slide heeft geen instructies
Humanisten en kunstenaars
Welke humanisten en kunstenaars waren belangrijk? Wat was hun bijdrage aan het nieuwe wereldbeeld?
Leonardo davinci combineerde kunst en wetenschap
Erasmus zei dat je kritisch moest nadenken, niet zomaar het geloof aannemen
Reformatie en de kerk
Luther
Welke opvattingen had hij over de katholieke kerk?
Deze slide heeft geen instructies
Luthers kritiek en gevolgen
Hoe reageerde de kerkleiding op de kritiek van Luther? Noem twee gevolgen.
Hij werd verbannen door de kerk en vogelvrij verklaard
Luther versus Calvijn
Noem een belangrijk verschil en een overeenkomst tussen Luther en Calvijn.
Calvijn zegt: God heeft al bepaalt of je in de hemel mag komen
-Gelovige mag zelf geloof bepalen
Luther zegt: Als je echt gelooft kom je in de hemel.
-Vorst mag het geloof van zijn gebied bepalen.
Verspreiding van ideeën
Waarom verspreidden de ideeën van Luther & Calvijn zich snel? Geef een reden.
Boekdrukkkunst
Centralisatie in de Nederlanden
Karel V probeerde macht te centraliseren. Hoe deed hij dat?
Dezelfde wetten in het hele gebied
Hetzelfde geloof
Alles besturen vannuit 1 hoofdstad, brussel
Verzet tegen centralisatie
Noem een politieke, economische en religieuze reden waarom er verzet was tegen centralisatie onder Karel V en Filips II.
P: Gewesten wilde zichzelf besturen
Economisch: Tiende penning en belasting ging allemaal naar de koning
Religieus: Protestantisme was verboden
De Beeldenstorm en de Opstand
Wat waren de oorzaken en gevolgen van de Beeldenstorm?
Oorzaken: Protestantisme was verboden
Ketters werden hard gestraft.
Gevolgen: De opstand breekt uit
Alva komt, oorlog.
Tot en met plakkaat van verlatinghe: Nederlanden hoorde niet meer bij phillips 2e
Onafhankelijkheid & Republiek
Waarom een republiek in plaats van een koninkrijk?
Ze hadden al een koning gehad en die waren ze zat
