V3 Economie powerpoint H2.pptx

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

Economie

3V

Vandaag (les 1)

• Voorstellen

• Economie in klas 3: wat zijn de doelen en wat gaan we doen?

• Introductie onderwerp periode 1: vraag en aanbod

• Experiment blikje cola

• Uitleg: de vraaglijn

• Oefenen met opgaven

Economie in klas 3

Doel:

• Voorbereiden op profielkeuze: economie en/of beco kiezen

• Advies geven of dit een goede keuze is

• Een goede basis meegeven voor economie en/of beco voor klas 4

Hoe ziet het jaar eruit:

• Deel 1: toets vraag en aanbod

• Deel 2: toets goede tijden, slechte tijden

• Half/eind januari zijn we klaar met deel 1&2  profielkeuze advies

• Deel 3: toets rekenvaardigheden

• Deel 4: PO Ondernemingsplan schrijven

Doel lesstof vandaag (de vraaglijn)

Doelen:

• Je kunt het verband tussen de prijs en gevraagde hoeveelheid uitleggen

• Je kunt de vraaglijn tekenen
  

• Je kunt uitleggen wanneer er een verschuiving langs de lijn is

• Je kunt uitleggen hoe de vraaglijn kan verschuiven

Vraag en aanbod

Vraag en aanbod

Experiment blikje cola

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

• Bij een prijs van € 80 is de gevraagde hoeveelheid…

• 16.000 kaartjes

• Bij een prijs van € 40 is de gevraagde hoeveelheid…

• 20.000 kaartjes

• Bij een hogere prijs is de gevraagde hoeveelheid lager

• En omgekeerd!

• Dit noem je het negatieve verband tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid

• Daarom heeft de vraaglijn een dalend verloop

• Qv = -100P + 24.000

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

• Qv = -100P + 24.000

• De vraaglijn moet je kunnen tekenen.

• Let op! P zet je op de verticale as
  Q zet je op de horizontale as

• Wat ga je doen.
  P = 0 invullen. Uitrekenen welke Q daarbij hoort.
  Q = 0 invullen. Uitrekenen welke P daarbij hoort

• P = 0 Q = 0
  Qv = -100P + 24.000 0 = -100P + 24.000
  Qv = -100 x 0 + 24.000 100P = 24.000
  Qv = 0 + 24.000 P = 24.000 / 100
  Qv = 24.000 P = 240

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

• Qv = -100P + 24.000

• P = 0 Q = 0
  Qv = -100P + 24.000 0 = -100P + 24.000
  Qv = -100 x 0 + 24.000 100P = 24.000
  Qv = 0 + 24.000 P = 24.000 / 100
  Qv = 24.000 P = 240

• Nu zelf!
  Qv = -2P + 10

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

Nu zelf!
Qv = -2P + 10

• P = 0

• Qv = -2 x 0 + 10

• Qv = 0 + 10

• Qv = 10

• Q = 0

• 0 = -2P + 10

• 2P = 10

• P = 10 / 2

• P = 5

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

Nog een keer!
Qv = -0,5P + 200

• P = 0

• Qv = -0,5 x 0 + 200

• Qv = 0 + 200

• Qv = 200

• Q = 0

• 0 = -0,5P + 200

• 0,5P = 200

• P = 200 / 0,5

• P = 400

Les 2: vraag en aanbod komen samen

Doelen:

• Je kunt nogsteeds de vraaglijn tekenen
  

• Je kunt uitleggen wanneer er een verschuiving van en langs de vraaglijn is

• Je kunt de aanbodlijn tekenen
  

Vandaag:
5 min. Startopdracht
5 min. Terugblik vraaglijn

10 min. Verschuiving langs en van de vraaglijn

15 min. Uitleg aanbodlijn + oefenen
20 min. Opdracht vraag en aanbod

Startopdracht vraaglijn

Teken de vraaglijn
Qv = -P + 10

• P = 0

• Qv = - 0 + 10

• Qv = 0 + 10

• Qv = 10

• Q = 0

• 0 = -P + 10

• P = 10

• P = 10 / 1

• P = 10

Hoofdstuk 2.1 Kopen is kiezen

Verschuiving LANGS de vraaglijn:
Een ander punt op dezelfde vraaglijn.
 Als de prijs van dit product verandert

Verschuiving VAN de vraaglijn:
De vraaglijn verschuift naar links of naar rechts
 Het inkomen van de consumenten stijgt of daalt

• De smaak van de consumenten verandert

• Het aantal consumenten stijgt of daalt

• De prijs van een concurrent stijgt of daalt

Oefenen met aanbodlijn

Vraaglijn tekenen: Q = 0. Welke P hoort daarbij?
P = 0. Welke Q hoort daarbij?
Rechte lijn tekenen + V erbij zetten

Aanbodlijn tekenen Q = 0. Welke P hoort daarbij?
De P verdubbelen. Welke Q hoort daarbij?
Rechte lijn tekenen + A erbij zetten

Teken de volgende aanbodlijnen:
Hier zijn we in de les mee aan de slag geweest

Vraaglijn en aanbodlijn samen in 1 grafiek

• Hier zijn we in de les mee aan de slag geweest

Vandaag (les 3) Doelen

• Startopdracht vraag en aanbod

• Uitleg marktevenwicht

• Experiment vraag en aanbod

Je kunt nogsteeds de vraaglijn en aanbodlijn tekenen

Je ziet de theorie van vraag en aanbod in de praktijk

Je kunt het marktevenwicht berekenen

Evenwichtsprijs

Evenwichtshoeveelheid

Evenwichtsomzet

Startopdracht vraag en aanbod

• Qa = 4p – 64

• Qv = -4P + 100

• Teken de vraaglijn en aanbodlijn.

• Je maakt de opdracht alleen.

• Lukt het niet? Lees je aantekeningen van vorige les door

• Klaar? Lees ook rustig je aantekeningen door

Evenwichtsprijs, evenwichtshoeveelheid en evenwichtsomzet

• Qa = 4p – 64 P = prijs in Euro’s

• Qv = -4P + 100 Q = hoeveelheid in stuks

• Vraaglijn en aanbodlijn al getekend

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

Vraag en aanbod

Vraaglijn tekenen: Q = 0. Welke P hoort daarbij?
P = 0. Welke Q hoort daarbij?
Rechte lijn tekenen + V erbij zetten

Aanbodlijn tekenen Q = 0. Welke P hoort daarbij?
De P verdubbelen. Welke Q hoort daarbij?
Rechte lijn tekenen + A erbij zetten

Vraag en aanbod komt samen in het
marktevenwicht. Daar ontstaat:

• Evenwichtsprijs (door Qa = Qv)

• Evenwichtshoeveelheid (Ep invullen in Qa/Qv)

• Evenwichtsomzet (PxQ)

Experiment

Vandaag (les 4) Doelen

• Experiment 1 ronde

• Experiment bespreking

  • + uitleg surplus

• Opdracht marktevenwicht

• Zelf oefenen

• Aanbod-/vraagoverschot

Je kunt nogsteeds de vraaglijn en aanbodlijn tekenen

Je ziet de theorie van vraag en aanbod in de praktijk

Je kunt het CS en PS kleuren en berekenen

Je kunt het marktevenwicht berekenen

Evenwichtsprijs

Evenwichtshoeveelheid

Evenwichtsomzet

Experiment

• Nog 1 ronde spelen

• Prijs afgesproken? Prijs doorgeven, kaartje meenemen naar je plek

• Daarna nabespreking experiment

• Consumentensurplus = het verschil tussen
  de betalingsbereidheid (=vraaglijn) en de prijs
  die de consument moet betalen.
  Welvaartsvoordeel voor de consument

• Producentensurplus = het verschil tussen de
  leveringsbereidheid (=aanbodlijn) en de prijs
  die de producent voor het product krijgt
  Welvaartsvoordeel voor de producent

• Surplus berekenen: oppervlakte driehoek:
  lengte x breedte : 2 OF basis x hoogte x 0,5

• Qa = 1,5p – 300 P = prijs in Euro’s

• Qv = -2,5P + 1.700 Q is hoeveelheid in miljoenen stuks
  

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

4. Kleur het ConsumentenSurplus in en het ProducentenSurplus in

5. Bereken het CS en PS

Hier weer verder (zie foto’s telefoon)

Hoofdstuk 2.3 Aanbodlijn

Voorbeeld 3:

Qa = 2P – 10 P = prijs in Euro
Qv = -2P + 50 Q = hoeveelheid x 1.000

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

4. Teken de vraaglijn + aanbodlijn

5. Arceer + bereken het CS en PS

Voorbeeld 4:

Qa = P – 10 P = prijs in Euro
Qv = -2P + 200 Q = hoeveelheid x 1.000

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

4. Teken de vraaglijn + aanbodlijn

5. Arceer + bereken het CS en PS

Hoofdstuk 2.3 Aanbodlijn

Voorbeeld 3:

Qa = 2P – 10 P = prijs in Euro
Qv = -2P + 50 Q = hoeveelheid

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

1. Qa = Qv
2P – 10 = -2P + 50
4P = 60
P = 60 / 4
P = 15

2. Prijs invullen in één van beide formules
Qa = 2 x 15 – 10
Qa = 30 – 10
Qa = 20

3. Omzet = afzet x prijs
Omzet = 20 x 15
Omzet = 300

Hoofdstuk 2.3 Aanbodlijn

Voorbeeld 4:

Qa = P – 10 P = prijs in Euro
Qv = -2P + 200 Q = hoeveelheid x 1.000

1. Bereken de evenwichtsprijs

2. Bereken de evenwichtshoeveelheid

3. Bereken de evenwichtsomzet

Qa = Qv
P – 10 = -2P + 200
3P = 210
P = 210 / 3
P = 70  vraag 1

Qa = P – 10
Qa = 70 – 10
Qa = 60 (x1.000) dus 60.000  vraag 2

Omzet = afzet x prijs
Omzet = 60.000 x 70

Omzet = 420.000

Hoofdstuk 2.3 Eenmaal, andermaal, verkocht!

Stel: er komt een prijs van € 35 tot stand

• Dan is de vraag…

• …30 stuks

• Dan is het aanbod…

• … 50 stuks

• Er is meer aanbod dan vraag

• Dus er is een aanbodoverschot

• Het aanbodoverschot = 50 – 30

• Het aanbodoverschot = 20

Vandaag (les 5) Doelen

• Startopdracht evenwichtsomzet

• Omzet + TO-functie

• Variabele kosten en constante kosten + TK-functie

• Kostprijs

• Totale winst

• Quizizz

Je kunt nogsteeds het marktevenwicht berekenen

Evenwichtsprijs

Evenwichtshoeveelheid

Evenwichtsomzet

Je kunt de omzet/totale opbrengst berekenen

Je kunt de totale kosten berekenen, onderscheid maken tussen constante en variabele kosten + voorbeelden noemen en herkennen

Je kunt de kostprijs berekenen

Je kunt de totale winst berekenen

Startopdracht

• Qa = 50P – 3.000

• Qv = -25P + 6.000

• Bereken de evenwichtsomzet

  • Tip: bereken eerst de evenwichtsprijs en daarna de evenwichtshoeveelheid

• Klaar? Teken de vraaglijn en de aanbodlijn en lees je aantekeningen eventueel door.

Hoofdstuk 2.2 Winst is winst

Afzet is de hoeveelheid producten die je verkoopt.

Afzet = Q

De prijs is hoeveel geld je vraag voor je product

Stel je verkoopt 10 producten voor € 2. Dan is je opbrengst € 2 x 10 = € 20.
Dit noem je de omzet.

Omzet = afzet x prijs

Omzet = Q x P

• Stel: Je verkoopt 35 producten voor € 10.
  Bereken de omzet

• Omzet = afzet x prijs

• Omzet = 35 x € 10

• Omzet = € 350

Hoofdstuk 2.2 Winst is winst

Stel: Je verkoopt 35 producten voor € 10.
Bereken de omzet

• Omzet = afzet x prijs

• Omzet = 35 x € 10

• Omzet = € 350

• Is deze € 350 winst?

• Nee! Want een ondernemer maakt ook kosten.

• Stel de kosten zijn € 200.

• Totale winst = totale opbrengst (omzet) – totale kosten

• Totale winst = € 350 - € 200

• Totale winst = € 150

We gaan nu kijken hoe het zit met die kosten

Hoofdstuk 2.2 Winst is winst

Stel: Je verkoopt 35 producten voor € 10.
Bereken de omzet

• Omzet = afzet x prijs

• Omzet = 35 x € 10

• Omzet = € 350

• Stel de kosten zijn € 200.

• Totale winst = totale opbrengst (omzet) – totale kosten

• Totale winst = € 350 - € 200

• Totale winst = € 150

We hebben 2 soorten kosten

1. Constante kosten  Zijn altijd even hoog, het maakt niet uit hoeveel producten je maakt

2. Variabele kosten  Hoe meer producten je maakt, hoe meer kosten je maakt

• Voorbeeld constante kosten: Netflix abonnement, wegenbelasting, huurkosten

• Variabele kosten: kaas op pizza, hout bij tafels

Hoofdstuk 2.2 Winst is winst

We hebben 2 soorten kosten

1. Constante kosten  Zijn altijd hetzelfde, het maakt niet uit hoeveel producten je maakt

2. Variabele kosten  Hoe meer producten je maakt, hoe meer kosten je maakt

• Voorbeeld constante kosten: Netflix abonnement, wegenbelasting, huurkosten

• Variabele kosten: kaas op pizza, hout bij tafels

Totale kosten (TK) = Totale constante kosten (TCK) + Totale variabele kosten (TVK)
TK = 400 + 10q

De constante kosten zijn € 400 in totaal en de variabele kosten zijn € 10 per stuk.

Stel ik maak 10 producten

TK = 400 + 10 x 10
TK = 400 + 100
TK = 500 Kostprijs (kosten per product): 500 / 10 = € 50

Stel ik maak 100 producten

TK = 400 + 10 x 100
TK = 400 + 1.000
TK = 1.400 Kostprijs (kosten per product): 1.400 / 100 = € 14

Hoofdstuk 2.2 Omzet, kosten en winst

Omzet = afzet x prijs (= totale opbrengst)

Totale kosten = Totale constante kosten + Totale variabele kosten

Kostprijs = totale kosten / aantal producten (= kosten per stuk)

Totale Winst = omzet – totale kosten

De aanbodlijn: Lijn die bij iedere prijs aangeeft hoeveel stuks de producenten bij die prijs willen verkopen

Stijgende lijn! Hoe hoger de prijs, hoe meer aanbod!

Quizizz

Vandaag Doelen

• Startopdracht winst

• Uitleg marktvormen inclusief prijzenoorlog, marktaandeel en kartel

• Werken met opdrachten uit het boek

• Je kunt de verschillende marktvormen uitleggen en herkennen

• Je kunt voorbeelden van de marktvormen herkennen en noemen

• Je kunt uitleggen wat een homogeen en heterogeen goed is

• Je kent de begrippen prijzenoorlog, marktaandeel en kartel

Hoofdstuk 2.4 Marktvormen

• De marktvorm is… - de marktomstandigheden waaronder aanbieders concurreren
  - is er veel of weinig concurrentie

• Homogeen goed: alle producten zijn in de ogen van de consument hetzelfde
   grondstoffen (graan, komkommers) en valuta

• Heterogeen goed: er zijn verschillen tussen de producten in de ogen van de consument
   bijna alle goederen: smartphones, t-shirts, restaurants…

• Volkomen concurrentie:

• Veel aanbieders & homogeen goed Grondstoffenmarkt

• Monopolistische concurrentie:

• Veel aanbieders & heterogeen goed Restaurants, T-shirts

• Oligopolie:

• Paar aanbieders > 80% van de klanten Smartphones

• Monopolie

• 1 aanbieder - KPN vroeger
  - NS tussen Akkrum en Heerenveen voor treinverkeer

Hoofdstuk 2.4 Marktvormen

• Marktaandeel: Hoeveel % van de klanten koopt bij jou

• Heb je bij een groter marktaandeel meer of minder marktmacht?

• Prijzenoorlog: Aanbieders verlagen steeds na elkaar de prijzen om klanten te winnen

• Kartel: Aanbieders maken prijsafspraken met elkaar

• Bij welke marktvorm zou een prijzenoorlog / kartelvorming het meest voorkomen?

• Oligopolie