Eindtijd en toekomstbeelden
Eindtijd en toekomstbeelden
De les opent breed: mensen denken al heel lang na over het einde van de wereld en over wat daarna komt. Sluit aan bij actualiteit of bekende doemscenario’s, maar houd de focus op religieuze toekomstbeelden.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat met eindtijdverwachtingen en eindtijd wordt bedoeld.
Ik kan uitleggen wat een lineair en cyclisch tijdsbeeld is en welke blikken dit op de toekomst kan geven.
Ik kan vertellen hoe het toekomstbeeld eruit ziet volgens het: Christendom, Islam en hindoeïsme.
Ik kan uitleggen wat ‘het oordeel’ of ‘de dag des oordeels’ binnen het Christendom en de Islam betekenen.
De docent noemde meerdere doelen. Gezien de gewenste focus is dit het centrale lesdoel; de andere doelen werken dit uit.
Welk woord past voor jou bij eindtijd?
Gebruik de woordenwolk als start: vraag kort waarom bepaalde woorden vaak terugkomen, zoals angst, oordeel, ramp of hoop. Verbind daarna met religieuze en niet-religieuze toekomstbeelden.
Wat is eindtijd?
Eindtijd is de periode waarin het gewone leven tot een einde komt.
Veel mensen denken dan aan rampen, oorlog en grote veranderingen.
In godsdiensten is het vaak het moment waarop God ingrijpt.
Bij niet-religieuze visies gaat het eerder om het einde van mens of wereld.
Deze slide heeft geen instructies
Eindtijdverwachtingen
Mensen hebben vaak eindtijdverwachtingen: ideeën of voorspellingen over hoe de wereld of het leven zal eindigen. Zulke verwachtingen komen al eeuwen voor. Ze kunnen religieus zijn, maar ook gebaseerd op wetenschap, angst voor oorlog, klimaat of schaarste.
lezen blz. 35 eindtijdverwachtingen
Je kunt kort verwijzen naar verwachtingen rond het jaar 1000, 1999 of 2012 als voorbeelden dat eindtijdverwachtingen van alle tijden zijn.
Twee manieren om naar tijd te kijken
Een lineair tijdsbeeld ziet tijd als een lijn met begin en einde.
Een cyclisch tijdsbeeld ziet tijd als een kringloop die steeds terugkeert.
Dit verschil bepaalt hoe je naar toekomst en eindtijd kijkt.
Dit is een kernslide van de les. Benadruk dat tijdsbeelden invloed hebben op verwachtingen over leven, dood en toekomst.
Lineair en cyclisch vergeleken
Tijd is een rechte lijn
Er is een begin en een einde
Gebeurtenissen zijn eenmalig
Toekomst gaat ergens naartoe
Lezen: blz. 36 lineair en cyclisch
Cyclisch
Tijd beweegt in cirkels
Einde wordt weer een nieuw begin
Geboorte, dood en herhaling horen bij elkaar
Toekomst is onderdeel van een eeuwige kringloop
Lineair
Deze slide heeft geen instructies
Blik op de toekomst
Bij een lineair tijdsbeeld kijk je vaak uit naar een beslissend einde, een oordeel of juist het definitieve einde van alles. Bij een cyclisch tijdsbeeld is er ook een einde, maar dat is tegelijk een nieuw begin. Daarom geven deze tijdsbeelden een heel andere kijk op hoop, angst en toekomst.
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent een lineair tijdsbeeld?
Tijd in cirkels
Tijd zonder einde
Tijd als een lijn
Tijd die stilstaat
Toetst het kernverschil tussen lineair en cyclisch. Distractors sluiten aan bij mogelijke misverstanden uit de vergelijkingsslides.
Vul de begrippen in
Bij een lineair tijdsbeeld heeft tijd een begin en een einde. Bij een cyclisch tijdsbeeld keert alles steeds terug. Daardoor kijk je bij lineair vaak naar een beslissend einde, terwijl bij cyclisch een nieuw begin volgt.
Deze tekst sluit direct aan bij slides 5, 6 en 7 over tijdsbeelden en hun blik op de toekomst.
Hoe verandert een tijdsbeeld je blik op de toekomst?
Bespreek dat een goed antwoord noemt: lineair = echt einde of oordeel; cyclisch = einde én nieuw begin; gevoelens als hoop en angst kunnen verschillen. Laat leerlingen een korte vergelijking maken.
Christendom
Het christendom heeft een lineair toekomstbeeld.
God staat aan het begin en aan het einde van de wereld.
Jezus zal terugkomen en het kwaad verslaan.
Daarna volgt het oordeel over levenden en doden.
Er komt een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.
Lezen blz. 37 Christendom
Leg kort uit dat 'het oordeel' betekent dat mensen rekenschap afleggen van hun leven. Houd het kort, want de les focust niet vooral op details van één religie.
Islam
De islam heeft ook een lineair toekomstbeeld.
Aan het einde komen er tekenen dat de dag nabij is.
Isa (Jezus) keert terug en overwint het kwaad.
Daarna volgt de dag des oordeels.
Goede daden leiden naar het paradijs, slechte daden naar de hel.
Lezen blz. 38 Islam
Noem eventueel één groot teken uit de bron: de zon komt op in het westen. Laat zien dat gedrag in dit leven belangrijk is voor het oordeel.
Hindoeïsme
Het hindoeïsme heeft een cyclisch tijdsbeeld.
De wereld doorloopt steeds terugkerende tijdperken.
We leven nu in Kalyoeg, een tijd van egoïsme en verwijdering van het goede & God
Na vernietiging begint een nieuwe schepping.
Einde en nieuw begin horen dus bij elkaar.
Lezen: blz. 39 Hindoeïsme
Je kunt kort noemen: Brahma schept, Vishnu onderhoudt, Shiva vernietigt. Dat helpt leerlingen begrijpen waarom de cyclus steeds doorgaat.
A-godsdiensten
Veel a-religieuze mensen verwachten geen goddelijk einde.
Hun ideeën zijn vaak gebaseerd op wetenschap.
Sommigen denken aan het uitdoven of opzwellen van de zon.
Anderen vrezen dat de mens zelf het einde veroorzaakt.
Dit toekomstbeeld is meestal lineair: er komt een echt einde.
Lezen: blz. 40 A-godsdiensten
Gebruik de bronvoorbeelden: klimaatverandering, oorlog, kernwapens, schaarste. Benadruk dat ook zonder godsdienst mensen toekomstverwachtingen hebben.
Opdracht: vier toekomstbeelden
Omschrijf de vier toekomstverwachtingen van de 4 godsdiensten op blz. 37 - 40
Noteer hierbij ook of ze een lineair of cyclisch tijdsbeleving hebben.
Christendom
De toekomstverwachting van ...
...
Islam
De toekomstverwachting van ...
...
Hindoeïsme
De toekomstverwachting van ...
...
A-godsdiensten
De toekomstverwachting van ...
...
Deze samenvatting bereidt de centrale opdracht inhoudelijk voor, zonder de opdracht zelf uit te werken als activiteit op de slide.
Vier toekomstbeelden naast elkaar
Christendom → lineair, met wederkomst en oordeel
Islam → lineair, met tekenen en dag des oordeels
Hindoeïsme → cyclisch, met steeds nieuwe schepping
A-godsdiensten → meestal lineair, vaak wetenschappelijk verklaard
Zo zie je dat niet elke visie op de toekomst hetzelfde soort einde verwacht.
Deze samenvatting bereidt de centrale opdracht inhoudelijk voor, zonder de opdracht zelf uit te werken als activiteit op de slide.
Welke godsdienst heeft een cyclisch tijdsbeeld?
Christendom
Islam
Hindoeïsme
A-godsdiensten
Controleert of leerlingen het onderscheid tussen de vier toekomstbeelden kunnen toepassen.
Maak de samenvatting compleet
In het christendom en de islam is het toekomstbeeld meestal lineair. In het hindoeïsme is het tijdsbeeld cyclisch. In christendom en islam volgt aan het einde ook een oordeel. Bij veel a-godsdiensten wordt het einde vaak met wetenschap verklaard.
Sluit aan op de overzichtsslide met de vier toekomstbeelden en herhaalt de belangrijkste begrippen voor de centrale opdracht.
Welke vergelijking vind jij het lastigst?
Christendom - islam
Lineair - cyclisch
Hindoeïsme - a-godsdiensten
Oordeel - eindtijd
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen welk begrip of verschil is blijven hangen, bijvoorbeeld lineair/cyclisch of oordeel/eindtijd.
Welk onderdeel vond jij het moeilijkst?
Reflectie zonder goed of fout. Bruikbaar voor de docent om te zien welk onderdeel nog uitleg nodig heeft, zoals hindoeïsme of het verschil tussen eindtijd en eindtijdverwachtingen.
Begrippen
eindtijd - de periode waarin het gewone leven of de wereld tot een einde komt
eindtijdverwachtingen - ideeën of voorspellingen over hoe dat einde zal gebeuren
lineair tijdsbeeld - een kijk op tijd met een begin en een einde
cyclisch tijdsbeeld - een kijk op tijd als een steeds terugkerende kringloop
oordeel / dag des oordeels - het moment waarop God rechtspreekt over het leven van mensen
wederkomst - de terugkeer van Jezus aan het einde der tijden
Deze slide heeft geen instructies
Waarom bestaan die verwachtingen?
Mensen zoeken uitleg voor rampen en onzekerheid.
Oorlog, ziekte en natuurrampen kunnen voelen als tekenen.
Religies geven betekenis aan de toekomst.
Wetenschappers waarschuwen ook voor bedreigingen van het leven op aarde.
Daardoor blijft de vraag naar het einde steeds terugkomen.
Deze slide heeft geen instructies