11.2/3
11.2 Transport
Onderdelen in deze les
11.2 Transport
Maandag
Hoe water en mineralen vanuit de bodem door de wortel heen bewegen naar de centrale cilinder.
De werking van waterpotentiaal.
Door middel van actief transport van mineralen de wortel in wordt het osmotisch (en water) potentiaal lager.
-> water stroomt wortel in.
Water en mineralen bewegen door de celwanden van de schors naar de centrale cilinder. Door middel van actief transport van mineralen de celmembraan in van endodermiscellen wordt het osmotisch (en water) potentiaal lager.
-> water stroomt centrale cilinder binnen.
Opdrachten
In de winter wordt zout op de wegen gestrooid. Leg uit hoe dit de waterpotentiaal van de berm beïnvloedt.
Een plantencel wordt in zuiver (gedestilleerd) water gelegd. De turgor in de cel is 0.3 MPA en de osmotische druk van de opgeloste deeltjes in de cel is -0.163 MPA. Leg met behulp van een berekening uit hoe het water zich verplaatst.
In de winter wordt zout op de wegen gestrooid. Leg uit hoe dit de waterpotentiaal van de berm beïnvloedt.
Het strooizout komt ook in de berm terecht. De osmotische waarde van de grond neemt daardoor toe/het osmotische potentiaal neemt af en dus neemt de waterpotentiaal af.
Een plantencel wordt in zuiver (gedestilleerd) water gelegd. De turgor in de cel is 0.3 MPA en de osmotische druk van de opgeloste deeltjes in de cel is -0.163 MPA. Leg met behulp van een berekening uit hoe het water zich verplaatst.
ψw = ψs + ψp
Voor zuiver water: ψw = 0 MP
Voor de plantencel: ψw = ψs + ψp = −0,163 + 0,3 = 0,137 MPa
Water verplaatst zich van een hoge naar een lage waterpotentiaal, dus water stroomt uit de cel naar het zuivere water.
Hoe anorganische stoffen vervoerd worden over zulke enorme afstanden in vaatplanten (Deel 2).
Vandaag
Water is aangekomen in de houtvaten in de centrale cilinder
Hoe kan water omhoog worden getransporteerd tegen de zwaartekracht in?
Worteldruk
Capillaire werking.
Regulering van het waterpotentiaal door verdamping.
Capillaire werking
Capillaire werking
Hoe kan water zomaar omhoog stromen?
Cohesie: watermoleculen trekken aan elkaar via waterstofbruggen. Hierdoor blijft water bij elkaar. Als watermoleculen omhoog worden getrokken, trekt het andere watermoleculen mee.
Capillaire werking
Adhesie: celwanden van houtvaten bevatten polaire groepen die watermoleculen aantrekken-> trekt water omhoog.
Werkt alleen omdat houtvaten heel erg nauw zijn!
Als water omhoog wil bewegen, dan moet het waterpotentiaal boven in de plant negatiever zijn dan onder in de plant.
-> Verdamping van water in de bladeren.
Als water verdampt, wat gebeurt er met het drukpotentiaal en het osmotisch potentiaal?
Reguleren van het waterpotentiaal door de vaatplant heen
Verdamping
In de buitenlucht is het waterpotentiaal veel lager dan binnen in het blad. Hierdoor beweegt water naar buiten toe.
Door de verdamping van water uit de bladeren is het waterpotentiaal negatiever des te hoger je in de vaatplant komt -> trekt water omhoog!
Verdamping kan plaatsvinden door de aanwezigheid van huidmondjes in bladeren.
Nemen CO2 op en geven O2 af.
Voornamelijk aanwezig op onderzijde van bladeren en kunnen openen en sluiten.
Verdamping
Huidmondjes bestaan uit 2 sluitcellen die beïnvloedt worden door de hoeveelheid water in de cel.
Is handig want dan verdampt er niet teveel water in droge periodes!
In de nacht sluiten de huidmondjes, waardoor wordt dit veroorzaakt?
Verdamping
Verdamping
In de nacht is er geen zonlicht.
Hierdoor kan de plant niet aan fotosynthese doen.
Daardoor maakt de plant minder glucose.
Osmotisch potentiaal stijgt, waardoor ook waterpotentiaal stijgt.
Minder water stroomt richting sluitcellen.
Huidmondjes sluiten.
Hoge waterconcentratie -> hoge turgordruk -> huidmondjes open -> verdamping
Lage waterconcentratie-> lagere turgordruk -> huidmondjes gesloten -> geen verdamping
Overzicht van factoren in de anorganische sapstroom
Capillaire werking: adhesie- en cohesiekrachten
Verdamping
Worteldruk
Zwaartekracht
Weerstand
Verklaart waarom volgroeide bomen van een soort allemaal ongeveer even lang zijn!
De balans tussen de opwaartse verplaatsing van de anorganisch sapstroom en de tegenwerkende krachten bepaalt tot waar de anorganische sapstroom kan komen en bepaalt tot hoe hoog een vaatplant kan groeien.
Voorbeeldvraag (4 min)
Tijdens een droge periode kan een vaatplant zijn huidmondjes sluiten.
Wat is het effect van het sluiten van de huidmondjes op de anorganische sapstroom?
Voorbeeldvraag
Tijdens een droge periode kan een vaatplant zijn huidmondjes sluiten.
Wat is het effect van het sluiten van de huidmondjes op de anorganische sapstroom?
-> door het sluiten van de huidmondjes neemt verdamping af
-> Het waterpotentiaal in het blad stijgt hierdoor.
-> Anorganische sapstroom neemt af omdat vloeistof minder hard omhoog wordt getrokken.
Belangrijke concepten om te onthouden
Hoe Capillaire werking het transport omhoog bevordert in houtvaten en uit welke twee krachten dit bestaat.
Hoe verdamping het waterpotentiaal door de vaatplant heen reguleert.
Hoe huidmondjes verdamping reguleren met behulp van sluitcellen.
Opdrachten 11.2
17 + 21 + 25 -> ook huiswerk
Volgende week
Stofwisseling van planten (11.3) en hoe planten licht gebruiken
Fijne hemelvaart!
