T1H6 Overheidsinterventies

• Economie
• toets
• Secundair onderwijs

T1H6 Overheidsinterventies

1. Overheidsinterventies

2. Prijsregulering

3. Productiequota

5. Indirecte belastingen en subsidies

LEERDOELEN

• Je kan het begrip overheidsinterventies uitleggen.
  
• Je kan voorbeelden opnoemen van overheidsinterventies
• Je kan de verschillende overheidsinterventies omschrijven en grafisch voorstellen.
• Je kan het effect op de welvaart verklaren en voorstellen.
• Je kan het ontstane welvaartsverlies verklaren, berekenen en grafisch voorstellen.

Wat heb je nodig?

LessonUp

Cursusblok

Schrijfgerei

Laptop

Overheidsinterventies

HB pg. 62 - 77

WB pg. 58 - 74

LessonUp

1. Overheidsinterventies

Markt bepaalt Pe en Qe -> welvaartsoptimum

Overheid kan echter van mening zijn dat er ingegrepen moet worden. -> Overheidsinterventies

OPGELET!

Marktwerking bepaalt Pe en Qe niet dus GEEN welvaartsoptimum. NIET PARETO-OPTIMAAL -> welvaartsverlies!

1. Overheidsinterventies

Soorten overheidsinterventies

1. Overheidsinterventies

Marktconform (blokkeert de marktwerking niet)	Niet- marktconform (blokkeert de marktwerking)
Subsidie Accijns Waardebelasting	Minimum- en maximumprijs Quota

1. Overheidsinterventies

Op verschillende niveaus

Regionaal

Nationaal

Europees

2. Prijsregulering

Pe te laag voor producent.

-> Overheid legt hogere P op

MINIMUMPRIJS.

Inkomensgarantie 

producenten.

Vnl in landbouw

2. Prijsregulering

Aanbodoverschot 

ontstaat.

Overheid kan dit opkopen 

aan minimumprijs.

-> duur + wat doen met

overgekochte overschotten?

2. Prijsregulering

Oplossingen:

-> Export stimuleren

-> Reclamecampagnes

GEVAAR:

Ontstaan zwarte markt tegen 

lagere P

2. Prijsregulering

2. Prijsregulering

2. Prijsregulering

2. Prijsregulering

Pe te hoog voor consument.

Koopkracht behouden.

-> Overheid legt lagereP op 

MAXIMUMPRIJS.

Toegankelijk maken van levens-

noodzakelijke goederen.

Vnl medicijnen

2. Prijsregulering

Vraagoverschot ontstaat.

Slechts een beperkt aantal 

consumenten kan het product 

kopen.

Overheid moet dit 

oplossen!

2. Prijsregulering

Oplossingen:

-> Rantsoenering

-> Productiesubsidies

-> Import stimuleren

GEVAAR

Ontstaan zwarte markt tegen 

hogere P

2. Prijsregulering

Welvaartverlies ontstaat

2. Prijsregulering

Welvaartverlies ontstaat!

2. Prijsregulering

2. Prijsregulering

2. Prijsregulering

3. Productiequota

Ongewenste evenwichtshoeveelheid. 

-> Overproductie tegengaan door hoeveelheidsbeperking

    -> productiequotum

    -> importquotum

A-curve loopt vanaf limiet perfect inelastisch (ongeacht prijswijziging zelfde hoeveelheid aanbod)

3. Productiequota

-> Vergunningen

-> Dure controle

-> overtredingen brengen

geld op.

Verhandelbaar
Teveel:  verkopen

Tekort: kopen

Soms totaalverbod

3. Productiequota

3. Productiequota

Welvaartsverlies ontstaat

Prijs stijgt kunstmatig (door beperking aanbod)

Producentensurplus vergroot (hogere prijs wegens vast aanbod)
Consumentensurplus verkleint (omwille van de hogere prijzen)

4. Indirecte belastingen en subsidies

4.1 Accijnsbelasting

Schadelijk of ongezond 

-> Consumptie afremmen (markt

bijsturen)

* Vast bedrag + kostprijs product. 

* A-curve verschuift naar links.

(MK stijgt)

* Waarde tussen originele A-curve 

en nieuwe exact waarde accijns.

4.1 Accijnsbelasting 

Op brandstof, alcohol enz.

Doel bereikt:

* Prijs hoger,

* verhandelde Q lager

* Overheidsinkomsten

4.1 Accijnsbelasting 

Gevolgen voor:

* Consument: betaalt hogere prijs

* Producent: hogere productiekost,

ontvangt lagere vergoeding

Dragen beide deel van de accijns

Consument: 

Nieuwe prijs - Pe = 

€10,00 - €8,00 = €2,00

Accijns - deel consument=

€3,00 - €2,00 = €1,00

4.1 Accijnsbelasting 

Opbrengsten overheid:

Nieuwe Q * waarde accijns = 

€3,00 * 12 miljoen =

€36 miljoen

4.1 Accijnsbelasting welvaartsverlies

Waardeverlies ontstaat.

*Consumenten: niet kopen aan lagere P 

dan nieuwe Pe.

* Producenten: niet verkopen aan lagere P

dan nieuwe Pe..

Vanuit nieuw ME (Qe bij accijns)  loodrecht

naar oude A-curve. (afstand accijns) en dan horizontaal

naar Y-as.

-> waarde die overheid door accijns 

ontvangt.

4.2 Waardebelasting 

Percentage bovenop

kostprijs (0% - 21%)

Belasting evolueert mee met

kostprijs (hogere kostprijs,

hoger btw-bedrag)

OPM  corrigeert marktevenwicht:

-> roken duurder

-> minder sigaretten verkocht. 

OOK: extra inkomsten overheid!!!. 

4.2 Waardebelasting 

Welvaartsverlies ontstaat door de rotatie 

van de A-curve naar links.

Berekeningen:

Nieuwe Q * Bedrag belasting

-> bedrag gebruiken om welvaart te creëren

voor bevolking. (gebeurt niet altijd)

Zie cursus. Samen overlopen bordboek.

4.2 Waardebelasting 

4.3 Subsidies

Kostprijsverlagend -> stimuleren productie

A-curve naar rechts. Afstand tussen originele en nieuwe A-curve = bedrag subsidie.

Door subsidies corrigeert  overheid marktevenwicht in gewenste richting: 

* evenwichtsprijs neemt af
* meer producten verhandeld. 

OPM! -> Subsidie is extra uitgavenpost  voor overheid. Selectief in keuze producten waarvoor ze subsidies toekent.

           -> milieuvriendelijke investeringen - cultuurprojecten - opleidingen.

4.3 Subsidies

Berekeningen:

Kost overheid: Subsidie * nieuwe Q

 

Zie cursus. Overlopen bordboek.

Welvaartsverlies aan andere zijde 

snijpunt -> A-curve verschoof naar

rechts. Nieuwe Q ligt voorbij

originele snijpunt.

Vanuit nieuwe snijpunt naar boven

op oude A-curve.

4.3 Subsidies

4.3 Subsidies

Zorgt voor toename consumenten- en producentensurplus. 

-> Wordt tenietgedaan: subsidie kost geld aan de overheid. Komt van de bevolking (via belastingen).

-> Totale welvaart neemt zo af en er treedt welvaartsverlies op.

Ondanks welvaartsverlies is subsidies geven beter dan opleggen minimum- en maximumprijzen. 

Belastingen en subsidies

-> minder verregaande gevolgen 

-> leiden niet tot overschotten of tekorten.