Casus 1 - Malabsorptie

• newEditor
• Geneeskunde
• WO
• Studiejaar 1

Casus 1

Sema, Bas en Luc

Inhoudsopgave

• Observatie

• Anatomie

• Pancreas

• Anatomie 2.0

• Enzymproductie

• De disfunctie

• Vetten en lipase tekort

• Vit k & Blauwe plekken

• Aanvullend onderzoek

• Klachten

• Behandeling

Observatie

• Mevrouw H.

• 70 jaar

• Diarree (1 jaar), 4–10x per dag, vettige, geel, plakkerige ontlasting

• Stinkende flatus, opgeblazen, buikkrampen.

• Snel blauwe plekken.

• 8 kg in 1 jaar verloren

• Fecesonderzoek

• Malabsorptie van vetten & eiwitten.

In praktijk: Hoe reageer je op de symptomen van mevrouw?

A

Faya

B

Wat naar kan je mij daar meer over vertellen

C

Komt wel goed metde tijd

D

Ik verwijs je gelijk door naar de MDL-Arts dit is acuut

Welke onderdelen van de spijsvertering kennen jullie?

Functies pancreas

• Productie belangrijke verteringenzymen

• Amylase –> de afbraak van koolhydraten

• Lipase –> vetafbraak

• Protease (Pro-elastase, trypsineoog)–> afbraak eiwitten

• Pancreasinsufficiëntie

• Pancreas werkt niet voldoende

• Symptomen:

• Onvoldoende opname van voedingsstoffen

• Gewichtsverlies

• Vettige diarree

Functies Anatomie

Hoe noem je enzymen die in een inactieve vorm worden geproduceerd

A

Zymogenen

B

Cofactoren

C

Iso-enzymen

D

Peptiden

De pancreas is een .... orgaan

A

primair intraperiotionaal

B

secundair subperiotionaal

C

secundair intraperiotionaal

D

secundair retroperiotionaal

Anatomie

• Pancreas is secundair retroperitionaal -> betekenis?

• Embryonale ontwikkeling

• Stabilisatie, enzymen, bloedvaten, duodenum

• Onderdelen:

• De ductus pancreaticus

• Ductus choledochus (galbuis)

• De papil van Vater in het duodenum. (Gal + pancreas)

• Gezamenlijke uitmonding

• Obstructie 1 plek -> invloed 2

• De sfincter van Oddi

• De verteringssappen het juiste moment vrij -> goede vertering.

Enzymproductie

• Pancreas → enzymproductie: lipase, amylase, proteasen

• Proteasen eerst inactief: zymogenen (zoals trypsinogeen)

• Activatie in duodenum: trypsine activeert andere enzymen

• Inactief Pancreas bestaat uit eiwitten → bescherming tegen autodigestie

• Exocrien deel: acinaire cellen produceren enzymen

• Endocrien deel: eilandjes van Langerhans (niet voor vertering)

De disfunctie

• Enzymproductie (proteasen) -> eiwitvertering

• Pancreasinsufficiëntie

• Enzymtekort -> onverteerde eiwitten

• Bacteriële fermentatie (gas)

• Malabsorptie

• Onvoldoende opname

• Verlies van spier

• Gewichtsverlies

De goede volgorde van werking van disfunctie

1

Enzymen tekort 

2

Malabsorptie 

3

Pancreasinsufficiëntie

4

Onverteerde eiwitten

Vetten & lipase tekort

• Triglycerine worden niet afgebroken -> Ze zijn te groot om door darmwand te worden opgenomen

• Galzouten kunnen insufficiënt emulgeren-> vetten blijven in darmlumen

• Gevolgen:

  • Steatorroe : vettige en plakkende ontlasting.

  • Vetverlies = energietekort -> gewichtsverlies.

  • Vetoplosbare vitamines (A, D, E, K)= worden niet opgenomen.

Welk vitamine past bij het symptoom: snel blauwe plekken

A

D

B

E

C

A

D

K

Vit K & Blauwe plekken

• Te weinig stollingsfactoren

• Snel beschadigen kleine bloedvaatjes

• Normaal direct gestopt dmv stollingsfactoren in het bloed

• Een bloedprop (sluit)

• Te weinig stollingsfactoren ->trage bloedstolling

• Er lekt meer bloed uit de haarvaatjes naar het weefsel.

• Te zien als een blauwe plek.

Oorzaak klachten

1. Chronische ontsteking (chronische pancreatitis)

2. Cystische fibrose (CF) (bij jonge patiënten)

3. Operatie/ trauma aan de pancreas

4. Afsluiting van de afvoerbuis (ductus pancreaticus) wat kan komen door een galsteen of tumor

Aanvullend onderzoek

Deze onderzoeken kan je bij alle ziektebeelden uitvoeren:

Allemaal Exocriene pancreasinsufficiëntie

• Bloedonderzoek:

  • Tekorten aan vitamines A, D, E, K vooral K

  • INR-waarde verhoogd

  • Dit betekend dat de bloedstolling traag verloopt

• Ontlastingsonderzoek:

  • Hoger vetgehalte in de ontlasting.

  • Fecale elastase-1 lager

  • Een lage FE-1 score betekend een pancreasinsufficiëntie

Wat denken jullie dat het ziektebeeld is

1. Chronische ontsteking (chronische pancreatitis)

2. Cystische fibrose (CF) (bij jonge patiënten)

3. Operatie/ trauma aan de pancreas

4. Afsluiting van de afvoerbuis (ductus pancreaticus) wat kan komen door een galsteen of tumor

A

Optie 1

B

Optie 2

C

Optie 3

D

Optie 4

Wij weten het ook niet

Kan alles zijn

Behandeling

1. Pancreasenzym- supplementen innemen

   • Bestaat uit enzymen

   • Betere vertering van vetten en eiwitten

   • Geen stetorroe

2. Groene bladgroenten en dierlijke producten eten

   • Spinazie, boerenkool, broccoli

   • Kaas en eieren

   • Bevatten veel vitamine K voor stollingsproblemen

Wat zou nog meer als behandeloptie gebruikt kunnen worden:

Bronnen

• “Vetdiarree (malabsorptie van vetten)”, MDL Fonds. MDL Fonds

• “Vetmalabsorptie” Stichting Orthomoleculair Kennis Instituut. SOHF

• “Exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI)” – Oncologie MUMC. oncologie.mumc.nl

• “Malabsorptie | NTVG” – artikel in het NTVG (Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde). NTVG

• “Pancreasinsufficiëntie” – Gezondheid & Wetenschap (.be) gezondheidenwetenschap.be

Vragen

Learning objective