13.4 Nieren

• Biologie
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 5

13.4 Nieren

Deze les:

- 13.3 dl2

- 13.4 Bouw nieren en nefron

- Oefenen Biologiepagina.nl

- Aan de slag!

Leerdoelen 13.3

9. Je beschrijft de invloed van het zenuwstelsel en het hormoonstelsel op de homeostase van het inwendige milieu. 

10. Je beschrijft de temperatuurregulatie van het lichaam. 

11. Je beschrijft hoe het lichaam de samenstelling van de weefselvloeistof constant houdt. 

12. Je benoemt de uitscheidingsorganen in het lichaam en beschrijft hun functie. 

Osmose

Dierlijke cellen streven naar isotone omstandigheden.

Weefselvloeistof-osmose-osmoreceptoren-dorstcentrum

1. Veel zweten: Vochtverlies, weefselvloeistof krijgt hoge osmotische waarde (hypertoon): cellen raken water kwijt

2. Osmoreceptoren: 'meten' de osmotische waarde van het bloed. Bij hoge waarde: aansturen dorstcentrum

3. Dorst: drinken zorgt voor een toename van de hoeveelheid water in het bloed en de weefselvloeistof: lagere osmotische waarde:

beter voor de cellen

Leerdoel 12

Je benoemt de uitscheidingsorganen in het lichaam en beschrijft hun functie.

Gal/bilirubine

CO₂/water

zouten/water

zouten/water/afvalstoffen (ureum)

Uitscheidingsorganen:

nieren, huid, longen en lever

Aan de slag!

- Maken opdrachten 13.3 bij leerdoelen 11 en 12

- Slim stampen 13.3

- Controle en bespreken huiswerk

Leerdoelen 13.4

13. Je beschrijft de bouw en werking van een nier en de weg waarlangs urine je lichaam verlaat.

14. Je beschrijft hoe voorurine en urine ontstaan.

15. Je legt de invloed van het hormoon ADH op de osmotische waarde van het bloed en de bloeddruk uit. 

nierschors, niermerg, urineblaas, urine, niereenheden, glomerulus, kapsel van Bowman, nierbuisje, waterhuishouding, ultrafiltratie, reabsorptie/terugresorptie, ADH

Functie van de nieren

Uit het lichaam (bloed) verwijderen van afvalstoffen (zoals ureum), overtollige zouten, overtollig water en lichaamsvreemde stoffen (afbraakproducten van medicijnen).

Bouw van de nieren

In de buikholte, bloedtoevoer door de nierslagader (1L/min), afvoer door de nierader.

Urineleiders voeren

aangemaakte urine

af naar urineblaas

Blaas voert urine af

door de urinebuis/ plasbuis

Bouw van de nieren

Nier bestaat uit nierschors, niermerg en nierbekken.

Je hebt in elke nier 1,3 miljoen

niereenheden

(nefronen)

biologiepagina.nl

Nefron schematisch

Glomerulus

- Sterk vertakte haarvaten met grote poriën (= meer filtratie).

- Extra hoge bloeddruk door verschil diameter aan- en afvoerend slagadertje (= meer filtratie)

zorgt samen voor --> 

Ultrafiltratie

Kapsel van Bowman

- 20% van het bloedplasma komt door ultrafiltratie in de kapsel van Bowman = Voorurine 

- Hierin zit: water, glucose, aminozuren en andere voedingsstoffen + zouten, ureum en andere afvalstoffen.

Geen! Bloedcellen, bloedplaatjes of grote eiwitten, passen niet door poriën glomerulus dus blijven in het bloed.

biologiepagina.nl

Aan de slag!

- Maken opdrachten bij 13.4 leerdoel 13

Huiswerk: 13.3 opdr. bij ld. 11 en 12 + 13.4 opdr. bij ld. 13