Nog LUIDER 56 · Revolution Will Not Be Televised (Gil Scott-Heron)
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
56
REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED
GIL SCOTT-HERON · 1971
Een jonge dichter zegt tegen de tv-kijker: sta op, want verandering zie je niet op je scherm.
Lesduur is: 40 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
56
REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED
GIL SCOTT-HERON · 1971
Een jonge dichter zegt tegen de tv-kijker: sta op, want verandering zie je niet op je scherm.
Les over The Revolution Will Not Be Televised van Gil Scott-Heron: een gesproken gedicht over de Black Power-beweging, televisie en reclame, en een van de wortels van de hiphop. Het gedicht noemt veel Amerikaanse tv-programma's, reclames en politici van rond 1970 die leerlingen niet kennen; dat hoeft ook niet. Het verwijst naar politiegeweld tegen zwarte Amerikanen en gebruikt een scheldnaam voor de politie uit die tijd. Er is geen clip met beelden, alleen audio. Image credit: Arista Records / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE VRAAG VAN DEZE LES
Kun je een revolutie vanaf de bank volgen?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen waartegen Gil Scott-Heron protesteert in dit gedicht
beschrijven hoe hij tv en reclame gebruikt om zijn punt te maken
uitleggen waarom dit nummer een wortel van de hiphop is
Begin met een korte vraag: hoe hoor jij het eerst van een demonstratie of protest? Via tv, TikTok, Instagram, vrienden? Laat een paar antwoorden noemen. Vraag dan: als je het op je scherm ziet, doe je dan mee? De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
EERSTE KEER LUISTEREN
Gil Scott-Heron, The Revolution Will Not Be Televised (1971)
Scott-Heron zingt niet, hij praat. Wat doet dat met hoe je luistert? En welke dingen van de tv en reclame hoor je voorbijkomen?
De studioversie van 1971 van het album Pieces of a Man, officiële audio. Leerlingen zullen de meeste namen en merken niet kennen; laat ze vooral de soort dingen noemen die ze horen: reclames, tv-shows, politici, nieuwsbeelden. Verder luisteren: de eerste versie uit 1970, alleen met stem en trommels, van het livealbum Small Talk at 125th and Lenox (https://www.youtube.com/watch?v=1-9iVP-Lp-U). Vergelijk de twee: wat voegt de band toe?
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE TIJD
Amerika rond 1970: Black Power
In de jaren zestig strijdt de burgerrechtenbeweging voor gelijke rechten voor zwarte Amerikanen. In 1968 wordt Martin Luther King vermoord.
Veel jonge zwarte Amerikanen willen niet langer wachten. Black Power betekent: trots zijn op wie je bent en zelf de macht pakken. Ondertussen staat in bijna elk huis een tv vol reclame.
Bijeenkomst voor de Black Panthers in Hunter College, New York, februari 1970.
Black Power werd vanaf 1966 een leus van onder anderen Stokely Carmichael. De Black Panther Party (1966, Oakland) organiseerde gratis ontbijt voor kinderen en patrouilles om de politie in de gaten te houden, en kwam vaak in botsing met de politie. De foto toont een bijeenkomst op 19 februari 1970 in Hunter College in New York ter steun van de Panther 21, een groep Black Panthers die terechtstond (en in 1971 werd vrijgesproken). Rond 1970 had vrijwel elk Amerikaans huishouden een televisie. Doorvraag: waarom kan tv tegelijk helpen en tegenwerken als je iets wilt veranderen? Image credit: Bill Andrews / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE MAKER
Een student met een pen
Gil Scott-Heron (1949) groeit op bij zijn oma in Tennessee en later bij zijn moeder in de Bronx, New York. Hij studeert aan Lincoln University, net als zijn grote voorbeeld, de dichter Langston Hughes.
Op zijn studentenkamer kijkt hij honkbal op tv. Steeds weer onderbreken reclames de wedstrijd. Hij ergert zich en schrijft een gedicht.
1969
SCOTT-HERON SCHRIJFT HET GEDICHT OP ZIJN STUDENTENKAMER
Scott-Heron werd op 1 april 1949 geboren in Chicago. Zijn moeder was zangeres, zijn vader een Jamaicaanse voetballer. Op Lincoln University in Pennsylvania ontmoette hij Brian Jackson, met wie hij jaren samen muziek maakte. In 1970 verscheen zijn eerste roman, The Vulture, en zijn eerste album, Small Talk at 125th and Lenox (producer Bob Thiele, label Flying Dutchman). Hij noemde de woordgrappen van Langston Hughes en de humor van zijn moeder als inspiratie. Hij overleed in 2011 in New York.
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
HET IDEE
Waar de titel vandaan komt
Een leus
De zin dat de revolutie niet op tv komt, was al een leus in de Black Power-beweging. Scott-Heron maakte er een heel gedicht van.
Een antwoord
De dichtersgroep The Last Poets zei in 1970 dat je de revolutie op tv zou zien. Scott-Heron antwoordt: nee, die gebeurt buiten, en jij moet erbij zijn.
Een verdoving
Tv maakt mensen lui en tevreden, vindt hij. Tussen de reclames door kijk je naar onrecht en blijf je gewoon zitten.
The Last Poets waren een groep dichters en percussionisten uit Harlem; hun stuk When the Revolution Comes (1970) begint met het idee dat je de revolutie op tv kunt zien. Scott-Herons gedicht is een reactie daarop. Leg uit dat revolutie hier niet per se een gewapende opstand betekent, maar een verandering in hoofden: mensen die zelf gaan nadenken en handelen. Doorvraag: geldt de kritiek op tv ook voor sociale media, of is dat anders omdat je daar zelf kunt posten?
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
HET BEGIN
De spreker waarschuwt de luisteraar: je kunt niet thuisblijven en de tv aanzetten. Wat er gaat gebeuren, zie je niet op je scherm.
DE RECLAMES
Een lange rij merken, reclameleuzen en tv-sterren. Allemaal dingen die er in de revolutie niet toe doen. Hij maakt ze belachelijk door ze op te sommen.
HET NIEUWS
Ook politici en nieuwsbeelden komen voorbij. Het onrecht tegen zwarte Amerikanen wordt op tv een filmpje tussen de reclames door.
HET SLOT
De revolutie wordt niet uitgezonden en niet herhaald. Ze gebeurt echt, nu, en je bent erbij of niet.
Lees de volledige tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Leerlingen hoeven de Amerikaanse namen uit 1970 niet te kennen: het gaat om het procedé. Wijs op de herhaling: de titelzin keert steeds terug en wordt steeds scherper. Wijs op de humor: het is een grappig gedicht over iets heel ernstigs. Er staat een scheldnaam voor de politie uit die tijd in; benoem dat kort. Doorvraag: welke merken en sterren zou je noemen als je het gedicht vandaag zou schrijven?
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
VRAAG
Waarom noemt Scott-Heron zoveel reclames, merken en tv-sterren in zijn gedicht?
Om te laten zien hoe tv mensen afleidt van echte verandering
Om te laten zien welke producten rond 1970 verboden werden
Om reclame te maken voor de sponsors van zijn eerste album
Om te laten zien dat tv het beste middel is voor een revolutie
Het goede antwoord: om te laten zien hoe tv mensen afleidt van echte verandering. Hij somt de reclames en shows op om ze belachelijk te maken: ze zijn onbelangrijk naast wat er echt gebeurt. De verwachte misvatting is het laatste antwoord: leerlingen die alleen het woord tv onthouden, draaien de boodschap om. Doorvraag: wat is het verschil tussen iets zien en iets doen?
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE MUZIEK
Praten op een groove
Spoken word
Scott-Heron zingt niet, hij draagt voor. Zijn stem is scherp, spottend en snel: het klinkt als een straatpreek.
Van trommels
In 1970 alleen stem, conga's en bongo's. In 1971 met een band: bas, drums en een fluit die rondzweeft. De stem blijft voorop.
Herhaling
De titelzin komt steeds terug, als een refrein dat je niet zingt maar zegt. Zo hamert hij de boodschap erin.
Hiphop
Tekst op een ritme, vol maatschappijkritiek en humor: jaren later is dat precies wat rappers gaan doen.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. In de versie van 1971 spelen topmusici uit de jazz: Ron Carter op bas, Bernard Purdie op drums en Hubert Laws op fluit. De mix van jazz, soul en funk onder een gesproken tekst maakt het een brug tussen de dichters van de Black Arts-beweging en de hiphop. Vergelijk met The Last Poets en met Fight the Power van Public Enemy: wat hoor je terug? Scott-Heron werd later de peetvader van de rap genoemd; zelf was hij daar terughoudend in, en op zijn album Spirits (1994) sprak hij jonge rappers toe in Message to the Messengers.
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
DE NAWERKING
Een zin die de wereld rondgaat
De titel wordt een leus op demonstraties over de hele wereld, van Londen tot Caïro. Rappers als Kanye West en Drake gebruiken samples van Scott-Heron.
In 2005 komt het nummer in het archief van de Amerikaanse Library of Congress. In 2025 verwijst Kendrick Lamar ernaar bij zijn show in de rust van de Super Bowl.
Gil Scott-Heron live in Stockholm, 2010.
De National Recording Registry van de Library of Congress bewaart opnamen die cultureel of historisch belangrijk zijn. Rolling Stone zette het nummer in 2025 op 14 in een lijst van beste protestsongs. Kanye West sampelde Comment #1 van Scott-Heron in Who Will Survive in America (2010); Drake gebruikte de remix van Jamie xx van I'll Take Care of U in Take Care (2011). Scott-Herons laatste album I'm New Here verscheen in 2010. Na zijn dood in 2011 kreeg hij een Grammy voor zijn hele oeuvre, en in 2021 werd hij opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. De foto is van een concert in Stockholm in 2010. Vergelijk met Alright van Kendrick Lamar. Image credit: mikael altemark from STOCKHOLM, SWEDEN / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
Eens
Oneens
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
STELLING
Wie alleen online protesteert, doet niet echt mee.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Scott-Heron zei in 1971 dat je de revolutie niet op tv ziet. Maar filmpjes van gewone mensen met een telefoon hebben protesten juist groot gemaakt, zoals na de dood van George Floyd in 2020. Klopt zijn boodschap nog? Doorvraag 2: wat is het verschil tussen een post delen en zelf iets doen? Kan het een tot het ander leiden?
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
TERUG NAAR DE VRAAG
Kun je een revolutie vanaf de bank volgen?
WAT BLIJFT
Scott-Heron zegt dat echte verandering niet op tv komt: je moet opstaan en zelf meedoen in plaats van kijken.
Door reclames, merken en tv-sterren op te sommen laat hij spottend zien hoe tv mensen afleidt en tevreden houdt.
Zijn gesproken tekst op een groove, vol humor en woede, werd een van de wortels van de hiphop.
Deze slide heeft geen instructies
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
Schrijf twee regels in de stijl van Scott-Heron over wat de revolutie van nu niet zal zijn.
Exitvraag. Een goed antwoord gebruikt het procedé van het gedicht: iets uit de mediawereld van nu (een app, een influencer, een streamingdienst, een reclame) en zegt dat echte verandering daar niet zit. Geen songtekst overnemen, eigen regels. De verwachte fout: alleen de titel herhalen zonder iets van nu te noemen, of een regel zonder kritiek.
LUIDER
56 · REVOLUTION WILL NOT BE TELEVISED · GIL SCOTT-HERON
LUISTER VERDER
ALLE SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van This Land Is Your Land tot Europapa, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op Nog LUIDER.
Slotdia: de playlist Nog LUIDER op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/1MKkOy8x2kUy2eBNNylHfG), met de songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren. Un violador en tu camino van Las Tesis staat niet op Spotify.
