AK 6 wereldsystemen

• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

AK 6 wereldsystemen

Leerdoelen 

• Je kunt aangeven wanneer een land valt onder de categorie centrumlanden, periferielanden en semi-periferielanden.

• Je kunt aangeven hoe landen uit de periferie kunnen komen.

• Je kunt aangeven in welke werelddelen je veel centrumlanden, periferielanden en semi-periferielanden vindt. (alleen h/v) 

• Je weet wat vraag en aanbod van arbeid betekent.  (alleen h/v) 

• Je weet wat het begrip koopkracht betekent.  (alleen h/v) 

Landen zijn verdeeld in drie categorieën. 

• De centrumlanden (rijke landen)
• Semi-periferie (niet rijk/ niet arm)
• Periferie (de arme sloebers) 
• Dit noemen we de wereldsystemen van Immanuel Wallerstein

Periferie 

• Dit zijn de arme landen in de wereld. 
• Deze landen verdienen hun geld met landbouw.
• Het land is te arm om machines te kopen en veel mensen maken hierdoor maar weinig producten per week. Hierdoor wordt er per persoon weinig spullen gemaakt in een land. Omdat er weinig spullen worden gemaakt kan het land ook niet veel spullen aan het buitenland verkopen en hierdoor blijft het land arm. 
• Dit noemen we de cirkel van armoede (het begrip moet alleen voor h/v kennen)
•  Landen kunnen wel uit deze situatie komen, als ze veel geld zouden hebben kunnen ze machines kopen, veel meer spullen per week maken en meer geld verdienen. Maar dit geld kunnen ze niet zelf krijgen en ze hebben dus hulp van buiten af nodig om uit deze cirkel te komen. Daarom heet het een cirkel van armoede, omdat ze er niet zelf uit kunnen komen en in de cirkel blijven draaien. 
• We gaan even klassikaal kijken hoe het leven van iemand in de periferie eruit ziet. 

www.gapminder.org

Semi-periferie 

• Dit zijn de landen die niet meer heel arm zijn, maar ook niet heel erg rijk.
• Deze landen zijn rijker geworden doordat rijke landen fabrieken hebben gebouwd en hierdoor kwam er werk voor de bevolking. Bedrijven willen hun fabriek in deze landen neerzetten vanwege de lage lonen in deze landen. De bevolking ging werken en gaat hierdoor meer geld verdienen dan in de landbouw. Hierdoor wordt de bevolking wat rijker en ontsnappen ze uit de periferie. Hiermee is de cirkel door armoede gebroken
• Vergis je niet deze mensen zijn nog steeds niet heel rijk (ze verdienen weinig geld per uur), maar het leven in deze landen is wel een stuk beter. Veel basis dingen als een koelkast, fiets en andere noodzakelijke dingen worden toegankelijk door het extra wat de mensen verdienen.

Semi-periferie (alleen 1hb2)

• Semi-periferie landen worden met de jaren steeds wat rijker. Wat er gebeurt is er steeds meer  fabrieken in een semi-periferie land komen, dit betekent dat er dus steeds meer banen in een fabriek komen. Dit noemen we vraag naar arbeid. Het aantal mensen wat in zo'n semi-periferie land wil werken wordt niet perse hoger. Het aantal mensen wat in een land wil werken heet aanbod van arbeid. Omdat dit aanbod niet hoger wordt maar de vraag naar arbeiders wel stijgt, worden langzaam maar zeker elk jaar de lonen steeds iets hoger en gaan na 20-30 jaar deze mensen best redelijk verdienen. 
• Dan vertrekken veel fabrieken ook weer naar een ander land, maar dat is niet erg.
• Waarom niet? 
• Omdat het land genoeg geld heeft verdiend om machines te kopen en hierdoor veel meer producten per persoon per week te maken. Hierdoor kan het land op eigen krijgt genoeg geld verdienen en doorgroeien tot een centrumland. 
• We gaan even klassikaal bekijken hoe het leven in de semi-periferie eruit ziet

Even lekker telefoontjes bouwen

www.gapminder.org

Centrum landen 

• Dit zijn de rijke landen in de wereld. Deze landen hebben veel machines en per persoon wordt elke week veel producten en diensten gemaakt. Dit zorgt ervoor dat het centrumland veel producten kan verkopen en daarmee elk jaar opnieuw veel geld verdiend. 
• Dit geld gebruiken ze weer om allemaal leuke dingen en machines te kopen, zodat ze nog rijker kunnen worden. In veel centrumlanden werken de meeste mensen in een dienstensector. 
• In de fabriek en op het land wordt namelijk het meeste werk gedaan door machines waardoor de meeste mensen lekker op kantoor kunnen werken. 

Lekker typen met zijn allen op kantoor

Centrum landen (alleen 1hb2) 

• Landen zijn rijk en horen bij de categorie centrumland als de koopkracht hoog/sterk is. De koopkracht  is hoog als je veel spullen kunt kopen. Een hoog salaris helpt, maar Venezolanen hebben miljoenen euro's maar hebben helemaal geen koopkracht.
• Hoe komt dat?
• Omdat alles daar mega duur is. Een brood kost 50.000-100.000 bolivar (de munt die ze daar hebben) .
• De koopkracht wordt bepaalt door de prijzen in een land en je salaris, ga je meer verdienen wordt je koopkracht hoger, worden dingen duurder dan daalt je koopkracht. 
• We gaan even klassikaal bekijken hoe het leven in een centrum-land eruit ziet, maar eerst een voorbeeld om te laten zien hoe veel die prijs van een product uitmaakt. 

www.gapminder.org

Centrum

Semi periferie

Periferie

Dit laat zien hoeveel landen er rijk, semi-rijk er arm zijn (alleen 1hb2)

Dit zijn wij 15% van alle mensen op aarde, de rest van wereld leeft allemaal veel minder comfortabel en fijn en hebben het  vaak een stuk moelijker.  

Semi-periferie

Centrum

Periferie

Nabeschouwing

Je krijgt je schrift.

Verdeel een bladzijde van je schrift in drie stukken.

Schrijf boven het linker stuk periferie, in het midden semi-periferie en rechts centrumlanden.  

Vul bij elke categorie van het wereldsysteem het volgende in: 

Noem drie voorbeelden van landen die in de periferie, semi-periferie en centrumlanden zit.

Schrijf drie kenmerken van landen die in de periferie, semi-periferie en centrumlanden.

Schrijf op hoe landen van de periferie in de semi-periferie komen.

Schrijf onder de juiste categorie 'veel koopkracht' en noteer wanneer deze categorie van het wereldsysteem veel koopkracht heeft. (dus leg eigenlijk uit wat veel koopkracht betekent)