4. Indonesië wordt onafhankelijk (1918-1949)

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 3,4

De koloniale relatie tussen Nederland en Indonesië

4. Indonesië wordt onafhankelijk (1918-1949)

Terugblik op de vorige lessen

Vanaf ongeveer 1900 vonden veel Nederlanders dat Nederland niet alleen moest verdienen aan Indonesië. Nederland moest het land ook helpen met bijvoorbeeld onderwijs en ziekenzorg.

Onder welke naam staan deze plannen bekend?

1. batig slot
2. ethische politiek
3. kolonisatie

Na 1870 kreeg Nederland meer macht in Indonesië.

Met welk gevolg kreeg Nederland al snel te maken?

1. Er werd meer gevochten tussen Indonesiërs onderling.
2. Er werd minder vaak gevochten tussen Nederlanders en Indonesiërs.
3. Het verzet van de Indonesiërs tegen de Nederlanders nam toe.

Tussen 1900 en 1945 groeide het nationalisme in Indonesië.

Welke oorzaak voor de groei van het nationalisme is juist:

1. de invoering van de Ethische Politiek
2. de Nederlandse belofte van onafhankelijkheid
3. de toename van de Indonesische bevolking

Leerdoel

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen op welke manier Indonesië onafhankelijk werd en hoe Nederland hiermee omging.

Teleurstelling bij Indonesische nationalisten

• De Volksraad heeft weinig invloed

• Jongeren krijgen meestal niet de goede baan waarvoor ze zijn opgeleid

• Uit alles blijkt: voorlopig nog geen onafhankelijkheid, het bevalt de Nederlands wel in Indië (Tempo Doeloe)

Gevolgen

• Radicalisering: geen samenwerking meer met de Nederlanders

• (Gewapende) strijd voor onafhankelijkheid, bijvoorbeeld met een opstand

• Partai Kommunis Indonesia (PKI)

• Partai Nasional Indonesia (PNI)

Reactie Nederland

• Partijen worden verboden: PKI (1927), PNI (1931)

• Leiders worden gevangen gezet: Soekarno en Hatta (PNI)

• Alleen gematigde groepen werden toegestaan

De Japanse bezetting

• Strijd tussen Nederland en Japan duurde van januari-maart 1942

• Nederlanders worden gevangen gezet in de interneringskampen (Jappenkampen)

• Soekarno en Hatta worden vrijgelaten en gaan met Japanners samenwerken (in ruil voor onafhankelijkheid)

Jappenkampen

Interneringskampen in het door Japan bezette Nederlands-Indië

Leven in de Jappenkampen (1)

• Kampen voor zowel krijgsgevangenen als burgers; mannen en vrouwen

• Lijfstraffen

• Honger (bubur atji: "stijfselpap")

• Dwangarbeid (bijvoorbeeld werken aan de beruchte Dodenspoorlijn: Birmaspoorlijn)

Leven in de Jappenkampen (2)

• Slechte hygiëne en huisvesting
  

• Ziekte (dysentrie = zware diarree)

• Gedwongen prostitutie (Troostmeisjes)

• Ongeveer 25.000 Nederlanders zijn omgekomen in de Jappenkampen

Honger

Slechte hygiëne en huisvesting

Groeiend nationalisme

• Tijdens de Japanse bezetting werden Indonesiers nog steeds onderdrukt door de Japanners.

Capitulatie van Japan

15 augustus 1945

Let op: deze foto is van 2 september 1945 

(officiële ondertekening)

Soekarno roept 

de onafhankelijk uit

17 augustus 1945

Waarom is dit mogelijk?

• Nederlanders zitten nog in de kampen

• Geen Nederlands leger in de buurt

• Japans leger moet toezicht houden op de orde

• Pedoema’s (nationalistische jongeren) beheersen de straten

Bersiap-periode

• najaar 1945-voorjaar 1946

• Gezagsvaccuüm: onduidelijk wie écht de macht heeft, daardoor kunnen pedoema's hun gang gaan (zonder dat er wordt ingegrepen)

• zeer gewelddadige periode met duizenden slachtoffers (vooral Nederlanders en pro-Nederlandse groepen)

En nu...?

• Engelsen zijn in de buurt, maar hebben geen zin in nieuwe oorlog: Nederland moet het zelf maar oplossen

• Nederland wil de onafhankelijke republiek Indonsië helemaal niet erkennen.

• Nederland wil niet praten met Soekarno (verrader en opstandeling)

Programma vandaag

• Voorkennis opfrissen
• H4 afronden
• Video Onafhankelijkheid Indonesië 
• Leervraag van het Hs.: Hoe werd Indonesië  onafhankelijk en hoe ging Nederland daarmee om?

Goed of fout?

• De Indonesische nationalisten hadden veel invloed in de Volksraad.
• Volgens de PNI moesten Indonesiërs samenwerken om onafhankelijk te worden.
• Tijdens de Japanse bezetting beloofden de Japanners vrijheid voor de Indonesiërs.
• Indonesiërs werden uiteindelijk niet onderdrukt door de Japanners.
• Na de Japanse capitulatie riepen Soekarno en Hatta  de onafhankelijke Republiek Indonesië uit.
• Bersiap is een periode met veel geweld, veroorzaakt door geradicaliseerde jongeren.
• Nederland wilde de Republiek Indonesië direct erkennen.

Akkoord van Linggadjati (oktober 1947)

• Akkoord tussen Soekarno en de Nederlandse regering.
  
  
• Afspraken:
  
  -Wapenstilstand
  -Nederland erkent de Republiek Indonesië op Java en Sumatra.
  

-Oprichting VSI: Verenigde Staten van Indonesië (met Nederland): de koningin is staatshoofd.

Het Akkoord van Linggadjati mislukt

• Nederland en Indonesië zijn niet blij. 

• Nederland past akkoord aan en komt met extra eisen. 

• In Indonesië laait het geweld weer op.

• Nederland zegt de overeenkomst op 20 juli 1947 op.

1e Politionele actie 

(juli 1947)

• Doel: Nederlandse gezag herstellen en eigen economie beschermen.

• Militair gezien was deze actie een succes: veel gebied werd veroverd.
  
  
• Politiek gezien geen succes: Republiek bleef bestaan en er kwam veel kritiek uit het buitenland

2e Politionele actie 

(december 1948)

• Doel: vernietigen Republiek Indonesië en leiders gevangen nemen.
  
  

• Ook nu weer, militair gezien, een succes. 
  
  
• Maar: weer veel internationale kritiek.

Indonesië wordt onafhankelijk

• Grote druk op Nederland: Verenigde Staten dreigen met het stopzetten van het Marshallplan.
  
  

• Nederland geef eindelijk toe en geeft de macht over. 
  
  
• Indonesië werd onafhankelijk op  
  27 december 1949

Begrippen uit deze les

• nationalisme
• bersiap 
• Akkoord van Linggadjati
• politionele acties
• Machtoverdracht

Personen uit deze les

• Soekarno
• Hatta

Jaartallen uit deze les

• 15 augustus 1945: capitulatie van Japan
  
• 17 augustus 1945: Soekarno roept de onafhankelijk uit

• najaar 1945-voorjaar 1946: Bersiap-periode
• 1946: Akkoord van Linggadjati
• juli 1947: 1e Politionele actie 
• december 1948: 2e Politionele actie 
• 27 december 1949: Indonesie onafhankelijk 

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen