O P D E V L O E R
R E T A I L M E D E W E R K E R · N I V E A U 2
De klantreis
De meeste klanten beginnen hun aankoop niet in de winkel. Hoe ziet de reis van een klant eruit, en waar stap jij in?
Les 2 · Ontvangt de klant en begeleidt de klantreis
O P D E V L O E R
R E T A I L M E D E W E R K E R · N I V E A U 2
De klantreis
De meeste klanten beginnen hun aankoop niet in de winkel. Hoe ziet de reis van een klant eruit, en waar stap jij in?
Les 2 · Ontvangt de klant en begeleidt de klantreis
Over deze les: les 2 van de serie Op de vloer, beroepslessen voor de opleiding Retailmedewerker (mbo niveau 2), ongeveer 40 minuten. Studenten leren wat een klantreis is, welke fases een klant doorloopt, wat het verschil is tussen online, offline en omnichannel, en hoe ze aansluiten bij de fase waarin een klant is.
Koppeling: kwalificatiedossier Retail operationeel (crebo 23324), kwalificatie Retailmedewerker (crebo 25808). Typering: meestal start en eindigt de klantreis niet in een fysieke winkelruimte; klanten zijn via verschillende online en offline kanalen met het assortiment in aanraking gekomen en bevinden zich in verschillende fasen van hun klantreis. Werkproces B1-K1-W1 Ontvangt de klant en begeleidt de klantreis in de verkoopomgeving. Resultaat: de klant is gastvrij ontvangen en professioneel begeleid in de klantreis. Gedrag: is zichtbaar, beschikbaar en behulpzaam voor de klant; communiceert (verbaal en non-verbaal) op een wijze passend bij de klant. Vakkennis: basiskennis van het verloop van een klantreis en relevante verkoopkanalen; kan aan de hand van de fase in de klantreis de klantbehoefte en het klantgedrag inschatten.
Foto: Mike Petrucci (StockSnap), CC0 Image credit: Mike Petrucci (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 2
Na deze les:
1
Je kan uitleggen wat een klantreis is en welke fases een klant doorloopt.
2
Je kan het verschil uitleggen tussen online, offline en omnichannel verkopen.
3
Je kan inschatten in welke fase een klant is en daarop aansluiten.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 2
Je wilt nieuwe sneakers. Waar begin jij?
Online zoeken en vergelijken
Social media of filmpjes
Meteen naar de winkel
Vrienden of familie vragen
Startvraag: er is geen goed of fout. Kijk hoeveel studenten in de winkel beginnen: vaak zijn dat er weinig. Vraag door: waar kochten ze uiteindelijk? Was dat op dezelfde plek als waar ze begonnen? Dat is de kern van deze les: de reis van een klant loopt langs veel plekken.
K E R N B E G R I P
LES 2
Klantreis
Alle stappen die een klant zet, van het eerste idee tot na de aankoop. Online en offline lopen daarbij door elkaar.
Kernbegrip: het kwalificatiedossier zegt dat de klantreis meestal niet in de winkel begint en ook niet in de winkel eindigt. Klanten komen via verschillende kanalen met het assortiment in aanraking. Online betekent via internet: een webwinkel, een app of social media. Offline is alles daarbuiten, zoals de winkel zelf.
F A S E S
LES 2
Vier fases in de klantreis
Oriënteren: de klant zoekt ideeën.
Vergelijken: de klant kijkt naar prijs, kwaliteit en meningen van anderen.
Kopen: de klant kiest en betaalt.
Na de aankoop: de klant gebruikt het product, ruilt het of komt terug.
Uitleg: het kwalificatiedossier zegt dat klanten zich in verschillende fasen van hun klantreis bevinden, maar noemt geen fases bij naam. Deze vier fases zijn een didactische indeling die we in deze serie gebruiken om de klantreis uit te leggen: ze komen niet uit het dossier. In de praktijk en in andere lesmethodes zie je ook andere indelingen. Ze passen bij de werkprocessen: de klant ontvangen en begeleiden, informeren en adviseren, de verkoop afhandelen en de klantreis afronden. Oriënteren betekent: rondkijken en ideeën opdoen. Een klant gaat niet altijd netjes van fase 1 naar 4. Soms gaat hij terug naar vergelijken, of slaat hij een fase over.
V O L G O R D E
LES 2
Een klant koopt een elektrische fiets. Zet zijn stappen in de goede volgorde.
Volgorde: oriënteren, vergelijken, kopen, na de aankoop. Laat zien dat de klant online begint en in de winkel koopt. Na de aankoop is de reis niet voorbij: de onderhoudsbeurt is een nieuw contact met de winkel. Vraag: welke fase zou de klant ook online kunnen doen?
K A N A L E N
LES 2
Online en offline
Online
Webwinkel en app
Social media
Reviews lezen
Chat met de klantenservice
Offline
De winkel zelf
Producten zien en voelen
Advies van een medewerker
Folder of etalage
Uitleg: een verkoopkanaal is de weg waarlangs een klant koopt of informatie krijgt. Een review is een mening van een andere klant op internet. Vraag studenten wat de winkel beter kan dan online, en wat online beter kan. Voorbeeldantwoord: in de winkel kan je voelen, passen en direct meenemen, en krijg je persoonlijk advies. Online kan je altijd kopen en makkelijk vergelijken.
O M N I C H A N N E L
LES 2
Alle kanalen werken samen
Bij omnichannel werken de winkel, de webwinkel en de app samen. De klant kan wisselen wanneer hij wil.
Hij bestelt online en haalt op in de winkel. Of hij past in de winkel en laat het thuis bezorgen.
Uitleg: omni betekent alles. Omnichannel betekent dus: via alle kanalen tegelijk. Het kwalificatiedossier noemt bedrijven die puur een fysieke winkel hebben en hybride omnichannel organisaties. Hybride betekent: een mengvorm van online en offline. Voor jou betekent het: een klant van de webwinkel is ook jouw klant. Vraag studenten of hun stage- of bijbaanwinkel een afhaalpunt, een app of een webwinkel heeft.
Foto: Negative Space (StockSnap), CC0 Image credit: Negative Space (StockSnap), CC0
V R A A G
LES 2
Een klant bestelt een jas online en haalt hem op in de winkel. Hoe heet dat?
Alleen offline verkopen
Alleen online verkopen
Omnichannel verkopen
Een retour verwerken
Antwoord: C. De klant gebruikt twee kanalen die samenwerken: de webwinkel en de winkel. Dat is omnichannel. Het is niet alleen online, want hij komt naar de winkel. Het is ook niet alleen offline, want hij bestelde online. Een retour is iets terugbrengen, en dat doet deze klant niet.
W A T W E E T D E K L A N T A L ?
LES 2
De klant heeft al gezocht
Veel klanten komen binnen met informatie. Ze hebben prijzen vergeleken of reviews gelezen. Soms weten ze meer dan je denkt.
Jij kijkt in welke fase de klant is. Zo help je hem verder, zonder alles opnieuw uit te leggen.
Uitleg: het kwalificatiedossier zegt dat je aansluit op de fase van de klantreis, en op de klantgegevens die je hebt. Klantgegevens zijn bijvoorbeeld een bestelling die al in het systeem staat. Een klant die al heeft vergeleken, wil geen lang verhaal over het begin. Hij wil antwoord op zijn laatste vraag. Laat studenten bedenken hoe je aan een klant merkt dat hij al online heeft gezocht.
A A N S L U I T E N
LES 2
A A N S L U I T E N B I J D E K L A N T R E I S
1
Vraag wat de klant al heeft gezien.
2
Bepaal in welke fase de klant is.
3
Zoekt hij ideeën? Laat zien wat er is.
4
Twijfelt hij? Help hem vergelijken.
5
Koopt hij nog niet? Wijs op website of app.
Help de klant verder
Niet elke klant koopt vandaag. Ook dan help je hem een stap verder in zijn klantreis.
Uitleg: stap 5 komt uit het kwalificatiedossier. Als de klant nog niet tot verkoop overgaat, help je hem verder in de klantreis. Je wijst op extra informatie via andere kanalen, zoals de website. Een vraag voor stap 1: 'Heeft u al online gekeken?' Zo hoeft de klant niet alles opnieuw te vertellen. Vragen stellen oefen je verder in les 4.
V R A A G
LES 2
Een klant laat een tv uit de webwinkel zien: 'Deze wil ik. Heeft u hem?' In welke fase is ze?
Kopen: ze heeft al gekozen
Oriënteren: ze zoekt ideeën
Na de aankoop: ze wil ruilen
Vergelijken: ze twijfelt nog
Antwoord: A. Ze weet precies welke tv ze wil. Oriënteren en vergelijken heeft ze online al gedaan. Jij hoeft haar dus geen tien tv's te laten zien. Je kijkt of hij op voorraad is en helpt haar met de aankoop. Je kan wel kort nagaan of de tv past bij wat ze zoekt.
C A S U S
LES 2
Fietsenwinkel, donderdagavond
Een vrouw komt binnen met haar telefoon. Ze heeft online drie elektrische fietsen vergeleken.
'Ik wil er vandaag twee proberen. Maar ik koop pas na het weekend.'
Je collega Ruud zegt zacht tegen jou: 'Die koopt toch online.'
Wat doe jij?
Bespreek in tweetallen: in welke fase is de klant? Hoe help je haar verder, ook als ze vandaag niet koopt?
Opdracht: ongeveer 6 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: de klant is in de fase vergelijken. Je laat haar de twee fietsen proberen en vraagt wat ze belangrijk vindt. Je geeft haar informatie mee, of wijst haar op de website van de winkel. Als ze later online bij jullie koopt, is dat ook een verkoop. Tegen Ruud kan je zeggen: 'Misschien, maar dan het liefst bij ons.' Elke klant krijgt dezelfde aandacht.
Hulp voor wie vastloopt: wat heeft de klant al gedaan, en wat wil ze nog doen?
W A T D E N K J I J ?
LES 2
Waarom help je een klant goed, ook als die vandaag niets koopt?
Open vraag, voorbeeldantwoord: de klant onthoudt dat hij goed geholpen is. Hij komt eerder terug of koopt later online bij dezelfde winkel. Hij vertelt het misschien ook aan anderen. Het kwalificatiedossier noemt als resultaat van het beroep: er is een relatie met de klant opgebouwd en klanten zijn aangemoedigd om terug te komen.
S T E L L I N G
LES 2
Een klant die online heeft gezocht, heeft geen hulp meer nodig in de winkel.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. Een klant die online heeft gezocht, heeft vaak nog een laatste vraag. Of hij wil het product zien, voelen of passen. Jouw hulp is dan juist belangrijk, maar die ziet er anders uit dan bij een klant die nog ideeën zoekt. Sluit af met de startvraag: waar begonnen jouw eigen klantreizen?
T E R U G B L I K
LES 2
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
De klantreis
Online en offline
Aansluiten bij de klant
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
De klant ontvangen
De klant stapt de winkel binnen. Volgende les leer je hoe je een klant gastvrij ontvangt en wanneer je contact maakt.
Je kan uitleggen wat hospitality is en waarom het past bij het retailconcept van de winkel.
Je kan aan een klant zien of en wanneer die hulp wil.
Volgende les: les 3 van de serie, werkproces B1-K1-W1 Ontvangt de klant en begeleidt de klantreis in de verkoopomgeving.
Image credit: LessonUp