9.1 Evenwichten (2026)

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

9.1 Evenwichten 

Planning

• Checkvraag + huiswerk controle

• Demo + uitleg evenwichtsreacties

• Aan de slag!

• Opdracht 27 als afsluiting

Basis

Uitdagend

4

minute

00

second

add30s

Leerdoelen

• Ik kan uitleggen wat een omkeerbare reactie en een aflopende reactie is.  

• Ik kan uitleggen waar een evenwichtsreactie aan moet voldoen.

• Ik kan het verschil uitleggen tussen een statisch en een dynamisch evenwicht.

• Ik kan een grafiek tekenen van de snelheden in een evenwicht.

Een aflopende reactie is...

Reactievergelijking van een evenwicht

• je noteert een aflopende reactie met een enkele pijl

bijv  CH₄ + 2 O₂                CO₂    + 2 H₂O

• je noteert een evenwicht met een dubbele pijl

bijv  N₂O₄                 2 NO₂

Voorbeeld 

Door een hydraat te verwarmen, verdampt het 

kristalwater

blauw kopersulfaat  --->  wit kopersulfaat

   hydraat                             anhydraat

(bevat kristalwater)         (zonder kristalwater)

Demo 9

Hiernaast zie je vijf gesloten buizen. Alle buizen bevatten een mengsel van twee gassen, een bruin gas (NO₂) en een kleurloos gas (N₂O₄).

Door de temperatuur te veranderen, verandert de kleur van de buizen. Toch kan er geen gas in of uit. Hoe kan dit?

Proef 1

We plaatsen de bruine buis van 20°C in een bak met water van 80°C. De buis is gesloten, er kan geen stof in of uit. De buis wordt donkerder van kleur.

Proef 2

We nemen weer dezelfde buis van 20°C, maar zetten deze nu in een bak met ijswater. De bruine kleur wordt lichter. Er kan nog steeds geen gas de buis in of uit, want de buis is helemaal dicht gesmolten.

Tot slot

We begonnen de les met deze proef.

de reactie tussen de twee gassen in de buis is omkeerbaar en de buis is helemaal afgesloten.

Waarom verandert de kleur van de buis niet meer bij 20°C?

Waarom denk je dat deze reactie stopt?

A

de beginstof (= het bruine gas) is op

B

de deeltjes botsen niet meer op elkaar

C

de deeltjes botsen niet meer effectief

D

geen van deze verklaringen is juist

uitleg

Bij 20°C botsen de deeltjes nog steeds op elkaar en zijn er dus ook effectieve botsingen. De omzetting van bruin gas naar kleurloos gas is niet gestopt. Het bruine gas is ook niet op. Dat komt omdat tegelijkertijd ook de reactie van kleurloos gas naar bruin gas verloopt. Als deze twee reacties even snel verlopen, dan verandert de kleur niet.

Dit noem je CHEMISCH EVENWICHT

Dit zie je in de volgende animatie.

NOTEER EN LEER

Een chemisch evenwicht is een dynamisch evenwicht: er vinden voortdurend botsingen tussen deeltjes plaats, er verlopen voortdurend chemische reacties.

Er is chemische evenwicht bereikt als:

1. de snelheid van de reactie heen en terug gelijk zijn (s₁ = s₂)

2. de concentraties van stoffen niet meer veranderen

Aan de slag!

H:11

B: 7 t/m 10 en 13

V: 12

Rekenen BOE-tabel

Opgave:

Als een fabriek 100 mol stikstof en 300 mol waterstof bij hoge temperatuur en druk in een reactievat leidt, stelt zich een evenwicht in. Stel dat er bij evenwicht 30 mol ammoniak is ontstaan. Hoeveel stikstof en waterstof is er dan nog over?

Leerdoelen

• Ik kan uitleggen wat een omkeerbare reactie is.

• Ik kan uitleggen waar een evenwichtsreactie aan moet voldoen.

• Ik kan het verschil uitleggen tussen een statisch en een dynamisch evenwicht.

• Ik kan een grafiek tekenen van de snelheden in een evenwicht.

In welke mate beheers je de leerdoelen?

1

Alle wel

2

Sommige wel, sommige nog niet

3

Ik beheer 1 doel/2 doelen.

4

Ik beheers nog niets

Check van de doelen 

Opdracht 27 maken 

Zeker 27a, b en d. 

10

minute

00

second

add30s